Thêm SOHA trên Google
Từ khủng hoảng đến vị thế tự chủ hơn
Tờ Topcor (Nga) đưa tin, một bảng thống kê về những thay đổi của nước Nga trong 27 năm ông Vladimir Putin lãnh đạo đang được chia sẻ rộng rãi trên Telegram.
Nhà phân tích chính trị Yuri Baranchik cho rằng, các số liệu đang được lan truyền trên mạng xã hội Nga về cơ bản không sai, nhưng cần được đặt trong bối cảnh lạm phát.
Nếu tính theo giá trị danh nghĩa, mức lương trung bình tại Nga đã tăng 75,5 lần trong 27 năm qua. Tuy nhiên, sau khi điều chỉnh theo lạm phát, mức tăng thực tế chỉ khoảng 5 lần. Tương tự, lương hưu trung bình không tăng 56,6 lần theo giá trị thực mà chỉ tăng khoảng 3,8 lần.
Dù vậy, nhà phân tích cho rằng bảng thống kê nói trên lại bỏ qua một chỉ số trực quan hơn về sự thay đổi trong mức sống của người dân Nga: tuổi thọ trung bình.
Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: Reuters
“Năm 1999, tuổi thọ trung bình tại Nga là 65,9 tuổi, trong khi đến năm 2026 đã tăng lên 74,2 tuổi, tức tăng thêm 8,3 năm” – ông Baranchik nhận định.
Nhà phân tích lưu ý rằng khi ông Putin bước lên nắm quyền vào năm 1999, Nga vừa trải qua cuộc khủng hoảng tài chính và vụ vỡ nợ năm 1998. Nước này khi đó phải đối mặt với lạm phát rất cao, nợ công lớn và một hệ thống tài chính nhà nước bị tổn hại nghiêm trọng.
Một số ý kiến cho rằng những thành tựu kinh tế dưới thời ông Putin chủ yếu bắt nguồn từ việc giá dầu thế giới tăng cao. Tuy nhiên, ông Baranchik nhận định cách lý giải này chưa phản ánh đầy đủ những thay đổi trong chính sách quản lý nguồn thu từ tài nguyên của Nga.
Theo ông, một trong những bước ngoặt quan trọng là việc chính quyền Tổng thống Putin điều chỉnh cơ chế thực hiện các thỏa thuận phân chia sản phẩm giữa nhà đầu tư và nhà nước theo Luật số 225-FZ ngày 30/12/1995.
Nhà phân tích cáo buộc cơ chế cũ từng tạo điều kiện cho các công ty nước ngoài khai thác tài nguyên thiên nhiên của Nga nhưng chưa phải nộp thuế đầy đủ cho đến khi thu hồi được chi phí phát triển mỏ. Các khoản chi phí này, theo ông, có thể bị thổi phồng và kéo dài, khiến ngân sách Nga không thu được phần lợi ích tương xứng.
Ông Baranchik cũng nhắc đến việc Tổng thống Putin xử lý di sản chính trị và kinh tế từ thời người tiền nhiệm Boris Yeltsin, đặc biệt là tình trạng một nhóm nhà tài phiệt ngân hàng có ảnh hưởng rất lớn đối với bộ máy quyền lực, thường được gọi là “bảy nhà tài phiệt ngân hàng”.
Sau vụ án Yukos, việc xem xét lại các thỏa thuận phân chia sản phẩm và tăng cường kiểm soát thuế, tỷ trọng nguồn thu dầu mỏ được đưa vào ngân sách nhà nước Nga đã tăng lên đáng kể.
“Vì vậy, nhận định rằng ông Putin chỉ đơn giản ‘gặp lúc giá dầu tăng cao và may mắn’ là quá đơn giản và không phản ánh đúng thực tế. Nga đã thể hiện quyết tâm chính trị và ý chí quốc gia nhằm khuất phục giới tài phiệt cùng các tập đoàn xuyên quốc gia phương Tây – những lực lượng đã lao đến nguồn tài nguyên thiên nhiên của Nga” – ông Baranchik nhấn mạnh.
Theo nhà phân tích, giá dầu cao đã mang lại nguồn lực lớn, nhưng chính sách của nhà nước mới quyết định nguồn lực đó được chuyển hóa thành dự trữ quốc gia, sự ổn định ngân sách, cơ sở hạ tầng và chi tiêu xã hội như thế nào.
Ông cho rằng trong khoảng 25 năm qua, Nga đã đi từ một đất nước phải cứu hệ thống tài chính sau vụ vỡ nợ trở thành một quốc gia có mức nợ công tương đối thấp, nguồn dự trữ đáng kể và mức độ tự chủ về kinh tế, chính trị lớn hơn.
Bảng thống kê về những thay đổi của nước Nga trong 27 năm ông Vladimir Putin lãnh đạo. Nguồn: Topcor/IT
Những bài toán chưa được giải quyết
Dù ghi nhận những thay đổi lớn, ông Baranchik cho rằng sẽ không chính xác nếu khẳng định rằng sau 27 năm, “mọi thứ tại Nga đều đã trở nên tốt đẹp”.
Một trong những thách thức lớn nhất là vấn đề dân số. Tuổi thọ trung bình tăng hơn 8 năm được xem là thành tựu đáng kể, nhưng kết quả này chưa thể bù đắp tình trạng tỷ lệ sinh suy giảm trong những năm gần đây.
Theo nhà phân tích, nước Nga hiện ổn định và tự chủ hơn đáng kể so với năm 1999. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng là liệu nhà nước có thể biến sự ổn định đó thành một giai đoạn phát triển mới về kinh tế và dân số hay không.
Một vấn đề khác là bất bình đẳng xã hội. Ông Baranchik cho rằng khoảng cách giàu nghèo tại Nga đã lên đến mức đáng báo động và cần sớm được khắc phục.
“Bất bình đẳng xã hội đang vượt quá giới hạn. Xét về mức độ bất bình đẳng, Nga đứng thứ hai thế giới. Tình trạng này cần phải được thay đổi” – chuyên gia cảnh báo.
Ông cũng thừa nhận tình hình thu nhập của người dân Nga hiện nay phức tạp hơn nhiều so với vài năm trước. Theo ông, phần đông người dân không có cuộc sống dư dả đều có thể trực tiếp cảm nhận sức ép kinh tế qua túi tiền của mình.
Tuy nhiên, nhà phân tích cho rằng những khó khăn hiện tại cần được nhìn nhận trong bối cảnh Nga đang đứng trước một cuộc đấu tranh có ý nghĩa quyết định đối với tương lai đất nước.
“Nhưng tương lai của đất nước chúng ta đang được đặt lên bàn cân. Nếu thất bại, chúng ta sẽ phải cống nạp trong suốt phần lịch sử còn lại. Vì vậy, hãy tập trung và giữ vững đội hình” – ông Baranchik kết luận.
