Thêm SOHA trên Google
Mới đây nhất, ông Nguyễn Văn Thanh công bố mình là nhà sáng lập và CEO của AVES, một startup công nghệ định hướng phát triển ba lĩnh vực gồm: xe điện thông minh, năng lượng tái tạo và thiết bị thông minh IoT. Trong giai đoạn đầu, startup này ưu tiên thương mại hóa phương tiện điện.
Trước đó 3 tháng, vào trung tuần tháng 6, ông Thanh đã thôi làm Tổng giám đốc Công ty CP Di chuyển Xanh và Thông minh GSM (Green SM).
Một nhân vật đáng chú ý khác tại AVES là ông Lê Hoàng Long, giữ vai trò đồng sáng lập kiêm Giám đốc Khối Thương mại AVES. Ông Long từng là Tổng giám đốc điều hành Công ty Xe điện toàn cầu Pega và từng giữ vị trí Phó Tổng giám đốc phụ trách kinh doanh xe máy điện VinFast.
Như vậy, đội ngũ sáng lập AVES có những nhân sự từng trực tiếp tham gia thị trường xe điện Việt Nam, trong đó hai vị trí chủ chốt từng làm việc tại Green SM và VinFast.
Ông Nguyễn Văn Thanh, Nhà sáng lập kiêm CEO AVES.
Một trường hợp khác, vào khoảng giữa năm 2020, ông Hoàng Hà, Giám đốc kinh doanh và Chiến lược sản phẩm tại Yamaha Motor Việt Nam đã bắt đầu gia nhập VinFast.
Hiện, ông Hà đang là Tổng Giám đốc Xe máy điện VinFast thị trường Việt Nam.
Trong khi đó, cũng vào thời điểm giữa tháng 6, giới ngân hàng chú ý trước việc ông Phạm Hồng Hải được bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng giám đốc Ngân hàng UOB Việt Nam.
Trước khi về UOB, ông Hải có 2 năm điều hành Ngân hàng Phương Đông (OCB) trên cương vị Tổng giám đốc. Trước đó, ông có 28 năm làm việc tại HSBC, từng đảm nhiệm các vị trí quan trọng như Tổng giám đốc HSBC Việt Nam, cùng nhiều vai trò lãnh đạo cấp cao trong Khối Ngân hàng Toàn cầu và Thị trường vốn tại Việt Nam, Canada.
Ông Phạm Hồng Hải, Phó Tổng giám đốc UOB Việt Nam.
Đã có cuộc dàn xếp trăm triệu USD
“Ở các tập đoàn lớn, việc một nhân sự chủ chốt nghỉ việc không đơn thuần là một quyết định cá nhân mà còn là một vấn đề quản trị rủi ro của doanh nghiệp”, TS Phạm Thanh Hằng, giảng viên ngành Quản trị nhân sự, Đại học RMIT Việt Nam nhìn nhận.
Trên thế giới đã có nhiều vụ việc cho thấy tầm quan trọng của vấn đề - khi nhân sự chủ chốt “nhảy việc”.
Một trong những trường hợp nổi tiếng nhất được bà Hằng dẫn chứng là tranh chấp giữa Waymo và Uber trong lĩnh vực xe tự hành.
Trong đó, Waymo là một công ty con trực thuộc Alphabet - tập đoàn mẹ của Google. Công ty này chuyên phát triển công nghệ xe tự lái và dịch vụ taxi tự hành.
Năm 2018, Waymo cáo buộc một cựu kỹ sư cấp cao tải xuống hàng nghìn tài liệu kỹ thuật trước khi rời công ty và sau đó tham gia dự án được Uber mua lại.
Vụ việc trên kết thúc bằng một thỏa thuận dàn xếp trị giá hàng trăm triệu USD và trở thành bài học kinh điển về rủi ro khi nhân sự chủ chốt mang theo tài sản tri thức của doanh nghiệp sang một tổ chức khác.
Ở châu Á, ngành bán dẫn cũng chứng kiến nhiều tranh chấp tương tự khi các kỹ sư và lãnh đạo cấp cao chuyển từ doanh nghiệp này sang doanh nghiệp khác.
Vụ việc điển hình là tranh chấp giữa Công ty Sản xuất Chất bán dẫn Đài Loan (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company – TSMC) và cựu giám đốc nghiên cứu và phát triển (R&D) Lương Mạnh Tùng.
Theo đó, khi hết hạn cam kết bảo mật và không cạnh tranh (năm 2011), ông Lương Mạnh Tùng đã bí mật gia nhập Samsung. TSMC khởi kiện, và Tòa án Tối cao Đài Loan giữ nguyên phán quyết cấm ông Lương làm cho Samsung đến hết năm 2015.
Như vậy, trên thực tế, bí mật kinh doanh vẫn có thể được bảo vệ khi điều khoản không cạnh tranh ban đầu trong hợp đồng đã hết hiệu lực.
Gần đây, cuộc cạnh tranh nhân tài trong ngành AI cũng làm dấy lên nhiều tranh chấp liên quan đến bí mật kinh doanh. Năm 2025, một cựu kỹ sư của xAI, bị cáo buộc tải xuống mã nguồn và tài liệu nội bộ trước khi chuẩn bị chuyển sang OpenAI.
Trong bối cảnh cuộc đua AI ngày càng khốc liệt, nhiều chuyên gia dự báo các tranh chấp tương tự sẽ còn gia tăng khi doanh nghiệp cạnh tranh không chỉ về sản phẩm mà còn về nhân tài, dữ liệu và tri thức công nghệ.
Cơ chế "ngầm" bảo vệ bí mật kinh doanh
Một quản lý nhân sự một ngân hàng (đề nghị giấu tên) cho biết, nhân sự chủ chốt nhảy sang làm cho ngân hàng đối thủ là việc vô cùng nhạy cảm.
Vì thế, các ngân hàng thường có cơ chế trả lương cho nhân sự đó trong khoảng 3 tháng, để họ không làm việc, không chuyển sang bên khác.
Cơ chế này đảm bảo việc nhận sự không còn tiếp cận những thông tin mới từ dữ liệu của ngân hàng trong 3 tháng. Sau đó, họ mới ra đi theo đúng nghĩa nghỉ việc.
Ngoài ra, những thông tin "nhảy việc" của nhân sự cấp cao ngành ngân hàng khi được công bố ra thị trường, thì việc nghỉ trên thực tế đã diễn ra từ trước thời điểm đó khoảng 3 tháng.
Một nhân sự cấp cao ngân hàng đã nghỉ việc (đề nghị giấu tên) cho biết trước khi nghỉ, ngân hàng không có quy định nào về việc cấm sang đối thủ. Tuy nhiên, bản thân ông cũng tự tuân thủ nguyên tắc đó.
Ở góc độ quản trị nhân sự, để chuẩn bị cho những biến động nhân sự ở cấp cao, theo thành viên Đại học RMIT, các doanh nghiệp thường không chỉ dựa vào một điều khoản duy nhất mà xây dựng nhiều lớp bảo vệ khác nhau.
Phổ biến nhất là thỏa thuận bảo mật thông tin (NDA), không cạnh tranh (non-compete), cam kết bảo vệ bí mật kinh doanh, hạn chế lôi kéo khách hàng hoặc nhân sự, cùng với các chương trình đãi ngộ dài hạn nhằm khuyến khích người lao động gắn bó và thực hiện trách nhiệm sau khi nghỉ việc.
Các chương trình này thường được thiết kế theo hướng người lao động chỉ nhận được đầy đủ quyền lợi nếu tiếp tục gắn bó với doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định hoặc tuân thủ các cam kết bảo mật sau khi nghỉ việc.
TS Phạm Thanh Hằng, giảng viên ngành Quản trị nhân sự, Đại học RMIT Việt Nam.
Đơn cử, nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, hay Meta sử dụng cổ phiếu thưởng có lộ trình hưởng quyền kéo dài nhiều năm, khiến nhân sự cấp cao có động lực cân nhắc lợi ích dài hạn thay vì chỉ tập trung vào mức lương trước mắt.
Một số doanh nghiệp khác áp dụng cơ chế thưởng giữ chân, chỉ được chi trả sau khi hoàn thành một giai đoạn công tác hoặc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bàn giao khi nghỉ việc.
"Mục tiêu của cơ chế này không phải là giữ người bằng các ràng buộc pháp lý, mà là tạo ra đủ giá trị để người lao động thấy việc tiếp tục gắn bó là lựa chọn hấp dẫn hơn", TS Phạm Thanh Hằng giải thích.
