Thêm SOHA trên Google
Khi kinh nghiệm làm việc lâ u năm không còn là lợi thế
Trong 4 năm, Clare Zhang làm chuyên viên phân tích nghiên cứu tại một công ty tư vấn doanh nghiệp ở Bắc Kinh. Công việc của cô là giúp khách hàng đánh giá công nghệ và đối thủ cạnh tranh cho các dự án dự kiến niêm yết.
Tuy nhiên, cuối năm ngoái, Zhang bị cho thôi việc. Công ty cho biết AI đã làm giảm số lượng chuyên viên phân tích cần thiết và số nhân sự mà doanh nghiệp có khả năng chi trả.
Trước đó, Zhang thường phải nghiên cứu hồ sơ doanh nghiệp và dữ liệu công khai để lập các báo cáo về thị trường và đối thủ cạnh tranh. Một số báo cáo dài tới 500 trang.
Hiện tại, AI có thể thu thập, sắp xếp thông tin, phân tích dữ liệu và tạo biểu đồ trong thời gian ngắn hơn nhiều.
Zhang cho biết bộ phận nhân sự đã trực tiếp viện dẫn AI khi thông báo cho cô nghỉ việc. Hai đồng nghiệp cũ của cô cũng bị sa thải không lâu sau đó.
Sức ép sau đó lan sang cả công ty. Zhang gần đây biết rằng sếp cũ cũng đang đối mặt với tình trạng khách hàng sụt giảm. Ngày càng nhiều doanh nghiệp tự thực hiện nghiên cứu bằng AI thay vì thuê đơn vị bên ngoài.
Nhóm của Zhang từng cảnh báo khách hàng rằng AI có thể tự tạo ra nguồn thông tin và đưa ra những kết quả có vẻ thuyết phục nhưng không đáng tin cậy. Zhang nói: “Họ vẫn muốn tin AI hơn vì cho rằng báo cáo của chúng tôi quá đắt”.
Tháng 5, một tòa án Trung Quốc ra phán quyết rằng doanh nghiệp không được sa thải nhân viên chỉ vì sử dụng AI thay thế sẽ rẻ hơn.
Vụ việc liên quan đến một nhân viên 35 tuổi tại công ty fintech ở Hàng Châu. Người này phụ trách giám sát các câu trả lời do AI tạo ra và bị sa thải sau khi từ chối chuyển xuống vị trí thấp hơn kèm giảm lương. Công ty cho rằng vị trí của người này có thể được AI thay thế.
Trường hợp của Zhang thuộc nhóm nhân sự văn phòng trẻ đang ngày càng chịu nhiều sức ép từ AI. Những công việc mang tính lặp lại như thu thập, xử lý thông tin công khai, nghiên cứu cơ bản, sản xuất nội dung, kế toán và hành chính chịu tác động đặc biệt lớn.
Sau khi mất việc, Zhang gửi 40-50 hồ sơ xin việc chỉ trong tháng đầu tiên. Cô cũng tìm kiếm cơ hội trong lĩnh vực pháp lý nhưng nhận thấy việc làm ở cả hai lĩnh vực đều đang thu hẹp.
Zhang hiện vẫn tìm kiếm một vị trí nghiên cứu. Tuy nhiên, cô cũng chuẩn bị cho khả năng phải chuyển sang làm giúp việc, trông trẻ hoặc đóng gói hàng tại siêu thị.
Cô nói: “Nếu không còn cách nào khác, tôi sẽ phải làm công việc chân tay. Những công việc đó khó bị AI thay thế hơn”.
Nhóm lao động chịu sức ép lớn nhất từ AI
Sức ép này không chỉ xuất hiện trong năm nay. Năm ngoái, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cảnh báo khoảng 1/4 số việc làm trên toàn cầu có khả năng chịu tác động từ AI tạo sinh. Tuy nhiên, sự chuyển đổi công việc được đánh giá có khả năng xảy ra cao hơn việc AI thay thế hoàn toàn con người.
Tại Trung Quốc, báo cáo do Đại học Công nghệ Thượng Hải công bố tháng 7 cho thấy 33,2% trong 40,01 triệu tin tuyển dụng từ tháng 1 đến tháng 4 có những nhiệm vụ được đánh giá là chịu tác động mạnh từ AI.
Các lĩnh vực dễ bị ảnh hưởng gồm vận hành cơ bản, kế toán, sản xuất nội dung hình ảnh và telesales.
Các nhà nghiên cứu đã phân tích hơn 700 triệu tin tuyển dụng trên 5 nền tảng trong giai đoạn 2022 - 2026. Kết quả cho thấy áp lực lớn nhất tập trung vào những vị trí sơ cấp và trung cấp, yêu cầu 1-3 năm kinh nghiệm và trả lương từ 5.000 NDT - 8.000 NDT (743 USD - 1.189 USD) mỗi tháng.
Ngược lại, các công việc trong sản xuất, y tế, chăm sóc trực tiếp và bảo trì thiết bị vẫn chịu tương đối ít tác động.
AI đồng thời tạo ra nhu cầu nhân sự mới. Một nghiên cứu khác của PwC công bố tháng 7 cho thấy số vị trí liên quan đến ứng dụng AI tăng gần 90.000 trong năm ngoái, tương đương 50,8%. Số vị trí phát triển AI tăng khoảng 30.500, tương đương 15,5%.
Tuy nhiên, họa sĩ minh họa Juno Zhu tại Bắc Kinh cho rằng số việc làm mới được AI tạo ra không nhiều.
Theo Zhu, công việc trước đây cần một nhóm 10 người hiện có thể chỉ cần 2-3 người. Một bộ phim ngắn từng cần ít nhất 3 tháng để hoàn thành thì nay đôi khi chỉ mất 1 tháng.
Sau gần 9 năm xây dựng sự nghiệp trong lĩnh vực kể chuyện bằng hình ảnh, Zhu đã phải học cách sử dụng chính những công cụ AI đang tác động đến nghề nghiệp của mình.
Điều khiến anh lo ngại là AI đang làm giảm giá trị của kinh nghiệm tích lũy. Một nhà tuyển dụng từng nói với Zhu rằng một sinh viên mới tốt nghiệp nhận mức lương 5.000 NDT - 6.000 NDT mỗi tháng hiện có thể sử dụng AI để tạo ra sản phẩm có chất lượng tương đương.
Ở tuổi 33, việc chuyển sang ngành khác cũng không dễ dàng với Zhu. Theo anh, doanh nghiệp ngày càng muốn tuyển những người có thể bắt tay vào công việc ngay lập tức. Điều đó khiến cơ hội để một người mới 33 tuổi vừa làm vừa học trở nên rất hạn hẹp.
Zhu nói: “Bạn phải sẵn sàng làm việc ngay từ lúc mới đến”.
Theo SCMP
