Thêm SOHA trên Google
Chập điện là tình huống không hiếm trong gia đình, đặc biệt ở những ngôi nhà có hệ thống điện đã sử dụng lâu năm, nhiều thiết bị công suất lớn hoặc thường xuyên cắm nhiều đồ điện cùng lúc. Có trường hợp sự cố chỉ khiến aptomat tự ngắt, nhưng cũng có trường hợp xuất hiện tia lửa, khói và nhanh chóng phát triển thành cháy. Vì vậy, khi nghe tiếng nổ bất thường, thấy tia lửa hoặc nghi ngờ điện trong nhà vừa bị chập, điều quan trọng nhất là không hoảng loạn và cũng không vội lao tới ổ cắm hay thiết bị để kiểm tra.
Việc đầu tiên: Ngắt nguồn điện nếu có thể làm một cách an toàn
Nếu xác định có chập điện và khu vực cầu dao, aptomat vẫn có thể tiếp cận an toàn, việc đầu tiên gia đình nên làm là ngắt điện tại khu vực xảy ra sự cố hoặc ngắt cầu dao tổng của ngôi nhà. Việc cắt nguồn giúp ngăn dòng điện tiếp tục đi qua vị trí đang chập, đồng thời giảm nguy cơ điện giật nếu sau đó cần xử lý thiết bị hoặc đám cháy nhỏ. Tuy nhiên, có một điều rất quan trọng: không phải bằng mọi giá đều phải chạy tới cầu dao. Nếu khu vực đó đã có lửa, nhiều khói, nước ngập hoặc muốn tới cầu dao phải đi qua vị trí nguy hiểm, không nên cố tiếp cận. Trong tình huống này, cần ưu tiên đưa mọi người ra khỏi khu vực và gọi lực lượng hỗ trợ.
Đừng vội rút phích cắm bằng tay
Một phản xạ khá tự nhiên khi thấy ổ điện tóe lửa hoặc thiết bị phát ra tiếng nổ là lập tức chạy tới rút phích cắm. Tuy nhiên, nếu chưa biết điện đã được ngắt hay chưa, hành động này có thể khiến người dùng tiếp xúc gần hơn với nguồn điện đang gặp sự cố. Tương tự, bạn không nên chạm tay vào ổ cắm, dây điện, vỏ thiết bị hoặc nhấc thiết bị lên để xem bên dưới có cháy hay không. Những vị trí này có thể vẫn đang mang điện hoặc đã bị nóng, biến dạng do sự cố. Sau khi nguồn điện đã được cắt và tình hình hoàn toàn ổn định, mới nên kiểm tra từ bên ngoài xem có dấu hiệu cháy xém, nhựa nóng chảy, dây điện hư hỏng hay không. Việc tháo ổ điện hoặc sửa chữa bên trong nên dành cho người có chuyên môn.
Nếu chập điện kèm theo cháy thì tuyệt đối đừng dội nước ngay
Đây là một trong những điều quan trọng nhất cần nhớ. Nếu thiết bị điện, ổ cắm hoặc dây dẫn đã bốc cháy mà chưa chắc chắn nguồn điện đã được cắt, không nên dùng nước để dập lửa. Nước có khả năng dẫn điện và có thể khiến người đang xử lý đối mặt với nguy cơ điện giật. Nếu đám cháy còn nhỏ, gia đình có phương tiện chữa cháy phù hợp và việc tiếp cận vẫn an toàn, có thể xử lý sau khi nguồn điện đã được ngắt. Việc trang bị bình chữa cháy trong nhà cũng chỉ thực sự hữu ích khi các thành viên biết vị trí đặt bình và cách sử dụng từ trước.
Ngược lại, nếu lửa đã lan rộng, khói nhiều hoặc không chắc mình có thể xử lý an toàn, đừng cố ở lại chữa cháy. Hãy báo cho những người khác trong nhà, nhanh chóng thoát ra ngoài và gọi 114.
Aptomat tự nhảy rồi, có nên bật lại thử?
Không nên vội vàng. Khi xảy ra quá tải, ngắn mạch hoặc một số sự cố điện, aptomat có thể tự ngắt. Nhiều người thấy cả nhà mất điện liền ra bật lại ngay, nếu tiếp tục nhảy thì lại bật thêm lần nữa để thử. Đây không phải cách xử lý tốt khi chưa biết nguyên nhân. Nếu aptomat vừa ngắt đồng thời xuất hiện tiếng nổ, mùi khét, tia lửa hoặc một thiết bị có dấu hiệu bất thường, hãy để nguồn điện ở trạng thái ngắt. Việc đóng điện trở lại khi sự cố vẫn còn có thể khiến tình trạng tái diễn. Trước hết, nên xác định thiết bị nào vừa hoạt động trước khi xảy ra sự cố. Sau khi đã chắc chắn nguồn điện được ngắt và khu vực an toàn, có thể rút thiết bị nghi gặp vấn đề ra khỏi ổ cắm. Nếu không xác định được nguyên nhân hoặc aptomat tiếp tục nhảy khi đóng điện trở lại, nên gọi thợ điện kiểm tra thay vì liên tục thử bật.
Chập điện nhưng không cháy thì có cần gọi thợ không?
Tùy vào nguyên nhân, nhưng có một số dấu hiệu không nên bỏ qua. Nếu sự cố liên quan đến một thiết bị cụ thể và thiết bị đã có dấu hiệu hỏng, gia đình nên ngừng sử dụng cho đến khi được kiểm tra. Còn nếu hiện tượng chập xảy ra tại ổ điện, đường dây âm tường, bảng điện hoặc liên tục khiến aptomat nhảy, việc kiểm tra bởi người có chuyên môn càng cần thiết. Đặc biệt nên chú ý khi thấy ổ cắm chuyển màu vàng hoặc đen, nhựa bị nóng chảy, phích cắm nóng bất thường, có mùi khét lặp lại, dây điện bong tróc hoặc thường xuyên phát ra tiếng lép bép. Không nên tự nối lại dây nếu không có chuyên môn, càng không nên thay aptomat bằng loại có dòng định mức lớn hơn chỉ vì thiết bị cũ thường xuyên nhảy. Aptomat ngắt có thể đang báo hiệu hệ thống có vấn đề cần được tìm ra, chứ không đơn giản là một sự bất tiện cần loại bỏ.
Sau sự cố, đừng chỉ sửa đúng chỗ vừa chập
Một lần chập điện cũng là lúc nên kiểm tra lại cách sử dụng điện trong nhà. Chẳng hạn, nếu một ổ cắm phải cấp điện cho quá nhiều thiết bị thông qua nhiều ổ chia, dây dẫn đã xuống cấp hoặc nhiều thiết bị công suất lớn cùng sử dụng trên một đường điện, việc chỉ thay chiếc ổ cắm vừa cháy xém có thể chưa giải quyết được nguyên nhân. Với những thiết bị công suất lớn như điều hòa, bình nóng lạnh hay bếp điện, hệ thống dây dẫn và thiết bị bảo vệ cần phù hợp với công suất sử dụng. Cầu dao, aptomat và các thiết bị bảo vệ cũng cần được lựa chọn đúng thông số thay vì tùy tiện tăng định mức.
Ngoài ra, gia đình nên định kỳ quan sát những vị trí sử dụng điện thường xuyên. Một chiếc ổ cắm bắt đầu đổi màu, phích cắm nóng lên bất thường hoặc mùi nhựa khét thoảng xuất hiện khi bật thiết bị đều là những dấu hiệu không nên chờ đến khi xảy ra chập điện mới xử lý.
Tóm lại, khi điện trong nhà bị chập, nếu điều kiện an toàn, việc đầu tiên nên làm là ngắt nguồn điện tại khu vực xảy ra sự cố hoặc cầu dao tổng. Sau đó mới đánh giá xem có cháy hay không và xử lý bước tiếp theo. Không chạm vào thiết bị khi điện chưa được cắt, không dội nước vào đám cháy điện đang còn nguồn và cũng không bật lại aptomat liên tục khi chưa tìm ra nguyên nhân. Nếu đã xuất hiện lửa hoặc khói vượt quá khả năng kiểm soát, hãy ưu tiên đưa người ra ngoài và gọi 114.
*Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo
