Người phụ nữ duy nhất thắng "giải Nobel Toán học" năm 2026

Sáng 23/7 theo giờ địa phương, tại lễ khai mạc Đại hội Toán học Quốc tế ở Philadelphia (Mỹ), tên của Vương Hồng được xướng lên như người cuối cùng trong danh sách 4 chủ nhân Giải thưởng Fields năm 2026. Ở tuổi 35, nhà toán học người Trung Quốc này trở thành người phụ nữ thứ ba trên thế giới được vinh danh giải thưởng danh giá này kể từ khi ra đời cách đây 90 năm, đồng thời cùng Đặng Dục - một nhà toán học Trung Quốc khác lập nên cột mốc là những người mang quốc tịch Trung Quốc đầu tiên trong lịch sử giành được giải thưởng này.

Từ cô bé mê "nghĩ ngợi" đến giả thuyết trăm năm

Vương Hồng sinh năm 1991 tại huyện Bình Lạc, thành phố Quế Lâm, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc, trong một gia đình có cha là giáo viên Toán. Niềm yêu thích với những con số của cô bắt đầu từ khi mới 5, 6 tuổi, với những bài toán nhỏ mang tên "nghĩ thử xem" nằm trong sách giáo khoa.

Vương Hồng từng nhảy cóc lớp học, thi đỗ vào trung học năm 13 tuổi và được Đại học Bắc Kinh nhận vào năm 16 tuổi. Ban đầu, cô theo học ngành Khoa học Trái đất và Vũ trụ chứ không phải Toán. Phải mất một năm chuẩn bị, trải qua một kỳ thi chuyển ngành mà nhiều người ví như "kỳ thi đại học lần hai", Vương Hồng mới được vào khoa Toán như mong muốn.

Giữa một tập thể toàn những học sinh từng đoạt huy chương Olympic quốc tế, cô tự nhận mình khi đó gần như "vô hình", không nổi bật, không phải thần đồng, nhưng vẫn kiên trì bám lấy niềm say mê với những con số.

Dù nổi tiếng là thiên tài nhưng hành trình của Vương Hồng lúc nào cũng suôn sẻ. Khi học cao học tại Trường Bách khoa Paris (Pháp), cô từng nghiêm túc cân nhắc chuyển hướng sang kiến trúc, thậm chí thực tập một tháng tại một văn phòng kiến trúc sư. Nhưng sau khi nhận ra kiến trúc đòi hỏi phải thuyết phục người khác đầu tư còn Toán học cho phép cô tự do xây dựng ý tưởng của riêng mình, Vương Hồng quyết định quay lại con đường nghiên cứu.

Bước ngoặt lớn đến khi cô sang Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Mỹ làm nghiên cứu sinh tiến sĩ, dưới sự hướng dẫn của giáo sư Larry Guth, một chuyên gia hàng đầu về giải tích điều hòa. Chính cách hướng dẫn kiên nhẫn của người thầy này đã giúp Vương Hồng học được cách sắp xếp lại những suy nghĩ còn hỗn độn trong đầu thành các bước lập luận rõ ràng, nền tảng cho những đột phá sau này.

Không phải một hiện tượng chỉ nổi lên nhờ may mắn

Thành tựu đưa tên tuổi Vương Hồng vang danh toàn cầu là công trình chứng minh giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều, một bài toán hình học do nhà toán học Nhật Bản Kakeya Soichi đặt ra từ năm 1917. Giả thuyết này đặt câu hỏi về diện tích nhỏ nhất mà một đoạn thẳng vô cùng mảnh có thể quét qua khi xoay theo mọi hướng trong không gian ba chiều, và được xem là nền móng cho ít nhất 3 giả thuyết lớn khác trong ngành giải tích điều hòa.

Tháng 2/2025, Vương Hồng cùng nhà toán học Joshua Zahl công bố công trình dài 127 trang, tuyên bố đã giải quyết trọn vẹn giả thuyết này sau khi chia thành 3 giai đoạn nghiên cứu kéo dài nhiều năm. Công trình lập tức gây chấn động cộng đồng toán học quốc tế và giúp cô nhận Giải Salem 2025, vốn được xem là "phong vũ biểu" dự báo Giải Fields.

Hiện Vương Hồng là giáo sư tại Viện Nghiên cứu Khoa học Cao cấp Pháp (IHES) và giáo sư tại Viện Toán học Courant thuộc Đại học New York (Mỹ). Giáo sư Miêu Trường Hưng, người từng có dịp trao đổi học thuật với Vương Hồng, nhận xét rằng cô không phải kiểu người "nổi danh sau một trận đấu", bởi ngay cả trước khi giải được giả thuyết Kakeya, những công trình khác của cô về giả thuyết giới hạn Fourier hay tập khoảng cách Falconer cũng đã đạt đến tầm mức xứng đáng với Giải Fields.

Ngoài giờ nghiên cứu, Vương Hồng được biết đến là người thích vận động, từng chơi bóng bàn, đấu kiếm và học võ taekwondo trực tuyến trong giai đoạn giãn cách. Cô từng chia sẻ quan điểm sống khá nhẹ nhàng: "Không nên ép bản thân quá sức".

Tổng hợp