Nắng nóng hơn 40 độ, nhiều nhà ở Pháp, Anh giàu đến mấy cũng không được lắp điều hòa: Vì sao?

Trong bối cảnh châu Âu liên tục ghi nhận các đợt nắng nóng gay gắt, nhu cầu làm mát trong nhà ngày càng tăng. Tuy nhiên, tại các nước như Pháp, Anh, người dân không phải lúc nào cũng được tự ý khoan tường, treo dàn nóng ra ban công hay mặt tiền.

Lý do là điều hòa cố định, nhất là loại có dàn nóng ngoài trời, không chỉ là thiết bị trong nhà. Nó có thể làm thay đổi diện mạo công trình, ảnh hưởng phần chung của chung cư, gây tiếng ồn cho hàng xóm và làm tăng tiêu thụ năng lượng đô thị.

Ở Pháp, muốn lắp điều hòa trong chung cư phải hỏi cả tòa nhà

Tại Pháp, điều hòa không bị cấm. Nhưng với người sống trong chung cư, bước đầu tiên thường là kiểm tra quy chế đồng sở hữu của tòa nhà.

Theo ANIL, cơ quan thông tin nhà ở quốc gia của Pháp, nếu một chủ căn hộ muốn lắp điều hòa cố định, người này cần xem việc lắp đặt có phù hợp với quy chế chung cư hay không. Hồ sơ thường gồm văn bản đề nghị đưa nội dung này vào chương trình họp đại hội đồng cư dân, báo giá của đơn vị thi công và tài liệu kỹ thuật của thiết bị.

Điểm khác biệt lớn so với Việt Nam là nhiều vị trí tưởng như “thuộc căn hộ” lại có thể liên quan đến phần chung hoặc mặt ngoài công trình. Ban công, tường ngoài, mái nhà, mặt tiền không phải lúc nào cũng do một chủ căn hộ toàn quyền quyết định.

ANIL cho biết đại hội đồng cư dân phải họp và thông qua việc lắp đặt bằng đa số phiếu của tất cả các đồng sở hữu. Sau khi được chấp thuận, chủ căn hộ mới có thể lắp điều hòa bằng chi phí của mình. Nếu tự ý lắp khi chưa được phép, đặc biệt khi ảnh hưởng đến phần chung hoặc ngoại thất, chủ căn hộ có thể bị yêu cầu tháo dỡ.

Vì vậy, với nhiều người sống ở Paris hoặc các đô thị có nhiều chung cư cũ, câu hỏi không chỉ là “mua máy nào cho mát”, mà còn là “có được phép đặt dàn nóng ở đâu hay không”.

Người dân Pháp còn có thể phải nộp hồ sơ với chính quyền

Ngay cả khi đã được tòa nhà đồng ý, người dân Pháp vẫn có thể phải làm thêm thủ tục với chính quyền địa phương.

Trang Service-Public của Chính phủ Pháp nêu rõ, việc đặt dàn nóng điều hòa hoặc bơm nhiệt ngoài trời trên mặt tiền, ban công, sân thượng có thể phải nộp “déclaration préalable” — tức hồ sơ khai báo trước khi thi công — nếu làm thay đổi diện mạo bên ngoài công trình.

Nói cách khác, nếu dàn nóng đặt ở vị trí có thể nhìn thấy từ bên ngoài, chủ nhà không thể chỉ gọi thợ đến lắp ngay. Họ cần kiểm tra quy hoạch đô thị tại địa phương, liên hệ bộ phận quy hoạch của tòa thị chính và nộp hồ sơ nếu thuộc diện phải khai báo.

Quy trình thông thường có thể hiểu ngắn gọn gồm: xác định nhà riêng hay chung cư; kiểm tra quy chế tòa nhà nếu ở chung cư; chuẩn bị thông số kỹ thuật, báo giá và vị trí đặt dàn nóng; xin biểu quyết tại đại hội đồng cư dân nếu liên quan đến phần chung hoặc mặt ngoài; sau đó kiểm tra nghĩa vụ khai báo với chính quyền địa phương trước khi thi công.

Ngoài yếu tố kiến trúc, tiếng ồn cũng là vấn đề quan trọng. Service-Public lưu ý thiết bị không được gây “rối loạn bất thường” cho hàng xóm. Với điều hòa, điều này liên quan đến tiếng quạt, độ rung, vị trí đặt dàn nóng và luồng khí nóng thổi sang nhà bên cạnh.

Ở Anh, điều hòa chỉ để làm mát dễ phải xin phép hơn

Tại Anh cũng vậy, việc lắp điều hòa tại nhà cũng không phải lúc nào cũng được tự do thực hiện. Theo Planning Portal, một số hệ thống có thể được coi là “permitted development” — tức dạng cải tạo được phép mà không cần xin quy hoạch — nhưng chỉ khi đáp ứng đầy đủ điều kiện về chức năng, kích thước, vị trí và số lượng thiết bị.

Điểm đáng chú ý là hệ thống chỉ có chức năng làm mát có thể không được hưởng quyền miễn xin phép như các hệ thống bơm nhiệt vừa sưởi vừa làm mát. Nếu không đáp ứng điều kiện, người dân vẫn phải nộp hồ sơ xin phép quy hoạch.

Với bơm nhiệt không khí, Planning Portal cũng liệt kê nhiều ràng buộc: thiết bị ngoài trời phải đáp ứng tiêu chuẩn, giới hạn thể tích, không được đặt tùy tiện trên mái dốc, phải tránh các vị trí nhạy cảm như nhà được xếp hạng di sản, di tích, khu bảo tồn hoặc khu di sản thế giới.

Riêng tại London, câu chuyện điều hòa còn gắn với quy hoạch đô thị và mục tiêu giảm phát thải. London Plan 2021 nêu rõ thông gió thụ động cần được ưu tiên; việc gia tăng sử dụng điều hòa là điều “không mong muốn” vì tiêu tốn năng lượng và trong vận hành thông thường còn thải khí nóng ra môi trường xung quanh, làm gia tăng hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.