Máy bay cánh quạt nghiêng (tiltrotor) là dòng phi cơ lai độc đáo kết hợp khả năng cất, hạ cánh thẳng đứng ( VTOL ) của trực thăng cùng tốc độ và tầm bay xa của máy bay cánh cố định. Để đạt được điều này, động cơ và cánh quạt được gắn ở đầu mỗi cánh, có thể xoay dọc (lên trên) để cất hạ cánh hoặc xoay ngang (về phía trước) để bay bằng.
Bước tiến lớn
Thiết kế của R6000 thu hút sự chú ý nhờ những điểm tương đồng với máy bay cánh quạt nghiêng có người lái thế hệ thứ hai MV-75A Cheyenne II của hãng Bell (Mỹ). Ở góc độ rộng hơn, sự phát triển của loại máy bay này có thể tạo ra những tác động rất lớn đối với Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) cũng như các nhà khai thác dân sự.
Đoạn video, xuất hiện đầu tiên trên mạng xã hội Trung Quốc ngày 15/6, cho thấy chiếc máy bay không người lái cỡ lớn đang bay thẳng đứng, thực hiện động tác quay trục đứng (xoay quanh trục thẳng đứng khi đang treo trên không), sau đó duy trì chuyến bay về phía trước với hai cánh quạt chủ động (proprotor) đã hoàn toàn chuyển sang vị trí nghiêng.
Trước đó, các hình ảnh được công bố chỉ giới hạn ở những cuộc thử nghiệm bay treo có dây, nhằm chứng minh khả năng lơ lửng cơ bản của máy bay. Giờ đây, khi quá trình thử nghiệm bay đã tiến thêm một bước, nhiều thông tin hơn về giới hạn tính năng của R6000 có thể sẽ được hé lộ.
Giống như trong các hình ảnh trước đây, động cơ của máy bay hiện không có vỏ che, với các bộ phận khí động học dạng thuôn dài đã được tháo bỏ. Tương tự MV-75, R6000 sử dụng các khoang động cơ cố định với cánh quạt chủ động có bản lề, khác với thiết kế nghiêng cánh quạt thế hệ đầu tiên trên máy bay V-22 Osprey , trong đó toàn bộ khoang động cơ xoay lên xuống như một khối hoàn chỉnh.
Cuối năm ngoái, nguyên mẫu R6000 được nhìn thấy đang trải qua thử nghiệm bay treo có dây
Mặc dù chưa có thông tin chi tiết nào được công bố về quy mô của các cuộc thử nghiệm hiện nay, khả năng thực hiện chuyến bay liên tục mà không cần dây giữ là một cột mốc quan trọng đối với bất kỳ chương trình phát triển máy bay cánh quạt nghiêng nào, do sự phức tạp trong khí động học và hệ thống điều khiển bay của loại phương tiện này.
Thiết kế cánh quạt nghiêng đặc biệt khó phát triển, điều đã được thể hiện qua lịch sử vận hành nhiều thăng trầm của V-22.
Vào tháng 10/2024, một bức ảnh xuất hiện cho thấy nguyên mẫu hoàn chỉnh đầu tiên của R6000 tại Xưởng sản xuất máy bay United Aircraft ở thành phố Vu Hồ, tỉnh An Huy, miền đông Trung Quốc. United Aircraft đã giới thiệu thiết kế này, còn được gọi là UR6000 và Zhang Ying (tạm dịch “Ảnh thép” hoặc “Bóng thép”), tại Triển lãm Hàng không Singapore 2024.
Nguyên mẫu UR6000 hoàn chỉnh đầu tiên trên dây chuyền sản xuất tại Xưởng sản xuất United Aircraft ở Công viên Công nghiệp Hàng không Vu Hồ, tỉnh An Huy, miền đông Trung Quốc. Ảnh: United Aircraft.
Do công ty Trung Quốc United Aircraft phát triển, R6000 là một trong những thiết kế máy bay cánh quạt nghiêng không người lái lớn nhất đang được phát triển trên thế giới.
Kết hợp khả năng cất hạ cánh thẳng đứng của trực thăng với ưu thế về tốc độ và tầm hoạt động của máy bay cánh cố định, R6000 được hướng tới các nhiệm vụ hậu cần, cứu trợ thảm họa, hỗ trợ ngoài khơi và những nhiệm vụ khác yêu cầu tiếp cận các khu vực không có đường băng được chuẩn bị sẵn.
United Aircraft trước đây từng giới thiệu cả phiên bản có người lái và không người lái của R6000.
Ứng dụng quân sự
Một máy bay cánh quạt nghiêng thuộc lớp R6000, dù có người lái hay không, có thể đáp ứng nhiều ứng dụng quân sự khác nhau cho PLA.
Ý tưởng về phiên bản R6000 có người lái được cho là dành cho mục đích dân sự, với màu sơn phổ thông. Ảnh: United Aircraft.
Loại máy bay này đặc biệt có giá trị trong việc duy trì hoạt động cho các căn cứ đảo của PLA tại Biển Đông , cũng như các cơ sở biệt lập khác ở Thái Bình Dương và dọc theo những khu vực biên giới xa xôi của Trung Quốc, nơi hạ tầng sân bay truyền thống bị hạn chế.
Loại phương tiện này có thể hỗ trợ các hoạt động triển khai ở nước ngoài và các tình huống khẩn cấp trong khu vực, bao gồm một chiến dịch tiềm tàng nhằm vào đảo Đài Loan, bằng cách vận chuyển binh sĩ, vật tư và trang thiết bị giữa các địa điểm phân tán mà không phụ thuộc vào đường băng được chuẩn bị trước.
Đặc biệt, R6000 sẽ rất phù hợp để hoạt động từ tàu tấn công đổ bộ Type 076 của Trung Quốc và các tàu đổ bộ cỡ lớn khác của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN), giúp mở rộng đáng kể khả năng hoạt động trong các nhiệm vụ hậu cần, trinh sát và nhiều nhiệm vụ khác.
Tàu tấn công đổ bộ siêu lớn Type 076 đầu tiên của Trung Quốc, mang tên Tứ Xuyên. Nguồn: TWZ.
Ngoài nhiệm vụ hậu cần, một chiếc R6000 được phát triển hoàn chỉnh rõ ràng có tiềm năng trở thành nền tảng đa nhiệm.
Khả năng mang tải của nó có thể cho phép tích hợp các thiết bị tình báo, giám sát và trinh sát (ISR), hệ thống tác chiến điện tử, thiết bị chuyển tiếp thông tin liên lạc, hoặc thậm chí có khả năng mang vũ khí tấn công chính xác.
Cần lưu ý rằng, phiên bản đặc nhiệm của MV-75 hiện đã được phát triển, với khả năng xuất hiện biến thể máy bay chiến đấu hỗ trợ hỏa lực, trong khi một khái niệm kiểm soát biển cũng đã được giới thiệu. Trung Quốc nhiều khả năng ít nhất sẽ nghiên cứu những hướng phát triển tương tự đối với dòng máy bay cánh quạt nghiêng của mình.
Xét về lĩnh vực hàng không không người lái tiên tiến, đây là một lĩnh vực mà Trung Quốc đã đầu tư mạnh trong thập kỷ qua.
Các dự án của nước này trải rộng từ những máy bay không người lái (UAV) chiến thuật cỡ nhỏ đến các nền tảng trinh sát độ cao lớn và những dòng UAV chiến đấu ngày càng tinh vi.
R6000 nằm trong nỗ lực phát triển nhiều loại máy bay vận tải không người lái của Trung Quốc, bao gồm các phương tiện hậu cần tự động cỡ lớn có khả năng hoạt động trong môi trường khắc nghiệt.
Ít nhất một bức ảnh trên trang web của United Aircraft cho thấy UR6000 mang phù hiệu của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Ảnh: United Aircraft.
Trong lĩnh vực máy bay cất hạ cánh thẳng đứng, Trung Quốc cũng đang tích cực nghiên cứu các thiết kế máy bay cánh quạt nghiêng có người lái.
Đầu tháng này, một đoạn video mới xuất hiện cho thấy chiếc máy bay cánh quạt nghiêng có người lái đầu tiên của Trung Quốc được cho là đang được thử nghiệm bay.
Chiếc máy bay này lần đầu tiên được công chúng biết đến vào tháng 8 năm ngoái.
Bức ảnh xuất hiện ngày 1/6 cho thấy máy bay cánh quạt nghiêng có người lái đang bay. Ảnh: X.
Mặc dù trước đây R6000 chủ yếu được giới thiệu cho các ứng dụng dân sự, công nghệ này rõ ràng có giá trị quân sự.
Các máy bay cánh quạt nghiêng tự động cỡ lớn có thể cung cấp khả năng tiếp tế nhanh chóng cho các lực lượng phân tán, hỗ trợ hoạt động tại những khu vực xa xôi hoặc vận chuyển hàng hóa tới tàu chiến và các căn cứ dã chiến mà không cần đường băng truyền thống.
V-247 hoạt động cùng với một phiên bản của động cơ nghiêng V-280 Valor. Ảnh: Bell.
Máy bay cánh quạt nghiêng có tiềm năng rất lớn đối với PLA, lực lượng đang có nhu cầu ngày càng cao về các nhiệm vụ ven biển và sở hữu đội tàu chiến đổ bộ ngày càng phát triển - những nơi mà loại máy bay này đặc biệt phù hợp.
Vì vậy, R6000 đáng được tiếp tục theo dõi như một chỉ dấu khác cho thấy các chương trình phát triển máy bay cất hạ cánh thẳng đứng ngày càng tham vọng của quân đội Trung Quốc, cũng như chuỗi các phương tiện bay không người lái đa dạng và đang phát triển nhanh chóng của nước này.