Các nhà khoa học quốc tế - do các nhà khoa học từ Đại học Cambridge (Anh) dẫn đầu - đã phát triển một bản đồ kho báu đất hiếm toàn cầu chưa từng có, có thể giúp khám phá các mỏ nguyên tố đất hiếm chưa từng được biết đến trước đây.
Đột phá mới này mang lại tiềm năng thúc đẩy việc tìm kiếm các vật liệu thiết yếu cho công nghệ hiện đại và quá trình chuyển đổi năng lượng sạch trên toàn cầu, WE đưa tin ngày 9/6.
Nhóm nghiên cứu đã xác định được mối liên hệ chặt chẽ giữa các loại đá núi lửa giàu nguyên tố đất hiếm và các phần dày nhất, lâu đời nhất của các lục địa trên Trái đất.
Bằng cách kết hợp dữ liệu hóa học đá với hình ảnh địa chấn của lòng đất, các nhà nghiên cứu đã có thể xác định chính xác các điều kiện địa chất dường như thuận lợi cho sự hình thành các mỏ nguyên tố đất hiếm.
Bản đồ kho báu đất hiếm vừa được các nhà khoa học lập nên. Nguồn ảnh: Đại học Cambridge
Những phát hiện này, được công bố trên tạp chí Nature Geoscience, có thể cung cấp cho các nhà địa chất một công cụ mới mạnh mẽ để dự đoán vị trí các mỏ khoáng sản có giá trị kinh tế.
Thay vì tập trung vào từng khu vực khai thác riêng lẻ, nhóm nghiên cứu đã phân tích các mô hình toàn cầu, kiểm tra gần 9.000 mẫu đá magma được thu thập từ khắp nơi trên thế giới.
Đất hiếm - Toàn cầu bùng nổ nhu cầu gần chục tỷ USD
Các nguyên tố đất hiếm đóng vai trò quan trọng trong sản xuất điện thoại thông minh, xe điện, tuabin gió, thiết bị điện tử tiên tiến và công nghệ quốc phòng.
Nhu cầu toàn cầu về các vật liệu này dự kiến sẽ tăng mạnh khi các quốc gia đầu tư vào cơ sở hạ tầng năng lượng tái tạo và tìm kiếm các giải pháp thay thế cho chuỗi cung ứng do Trung Quốc thống trị - điều mà có thể quốc gia này không mong muốn.
Báo cáo "Nguyên tố đất hiếm năm 2026" của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy, Trung Quốc hiện sở hữu 49% trữ lượng đã biết của thế giới.
Ảnh minh họa về đất hiếm. Nguồn: Shutterstock.
Báo cáo mới nhất vào tháng 5/2026 của Fortune Business Insights cho thấy, quy mô thị trường nguyên tố đất hiếm toàn cầu dự kiến sẽ tăng từ 4,54 tỷ USD vào năm 2026 lên 9,89 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 10,20% trong giai đoạn dự báo (2026-2034).
Các quy định nghiêm ngặt về khí thải carbon và mối quan tâm ngày càng tăng về môi trường đã thúc đẩy sự phát triển của các nguồn năng lượng phi truyền thống, điều này sẽ tiếp tục làm tăng việc sử dụng các nguyên tố đất hiếm này.
Do đó, bản đồ đất hiếm của các nhà khoa học quốc tế có ý nghĩa rất lớn cho toàn thế giới.
Các nhà khoa học đã làm gì để lập bản đồ kho báu đất hiếm toàn cầu?
Để có được khám phá này, các nhà nghiên cứu đã kết hợp cơ sở dữ liệu đá toàn cầu của họ với dữ liệu địa chấn được tạo ra bởi sóng động đất.
Những hình ảnh dưới lòng đất này cho thấy rằng các loại đá có khả năng chứa nồng độ nguyên tố đất hiếm thường hình thành dọc theo ranh giới dốc của thạch quyển lục địa cổ đại, lớp vỏ ngoài cứng chắc của Trái đất.
Nghiên cứu cho thấy những phần thạch quyển dày này tạo ra điều kiện lý tưởng sâu dưới lòng đất. Môi trường áp suất cao và tương đối mát mẻ hạn chế sự nóng chảy trong lớp phủ, tạo ra những túi magma nhỏ có thể bị mắc kẹt và từ từ tiến hóa trong hàng triệu năm. Các quá trình địa chất lặp đi lặp lại sau đó có thể tiếp tục làm tăng nồng độ các nguyên tố đất hiếm cho đến khi hình thành các mỏ có giá trị thương mại.
Nghiên cứu này có thể có ý nghĩa quan trọng đối với việc thăm dò khoáng sản. Thay vì chủ yếu dựa vào các dấu hiệu trên bề mặt hoặc các phát hiện trong quá khứ, các công ty và chính phủ có thể sử dụng mối quan hệ địa chất mới được xác định để thu hẹp phạm vi tìm kiếm các mỏ khoáng sản trong tương lai.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về các khoáng sản quan trọng ngày càng gay gắt, các phương pháp cải tiến để xác định vị trí các nguồn tài nguyên đất hiếm có thể trở nên ngày càng có giá trị.
Các nhà nghiên cứu hiện đang lên kế hoạch mở rộng công trình nghiên cứu của họ xa hơn về thời kỳ địa chất để nghiên cứu các tầng đá cổ hơn, nơi chứa nhiều mỏ đất hiếm lớn nhất thế giới.
Tham khảo: WE, Fortune Business Insights
