Luật sư: Đừng nghĩ 'trốn' xuất hóa đơn thì cơ quan thuế sẽ không biết

Tại talkshow "Chính sách thuế mới và giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh" do báo Người Lao Động tổ chức, chuyên gia đã trả lời câu hỏi về những sai sót phổ biến của hộ kinh doanh trong giai đoạn chuyển đổi sang kê khai thuế.

Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang cho biết hiện nay nhiều hộ kinh doanh vẫn gặp tình trạng “không khớp doanh thu” do thói quen cũ trong hoạt động bán hàng. Trước đây, nhiều hộ không xuất hóa đơn ngay sau mỗi giao dịch mà thường dồn đến cuối tháng mới thực hiện, hoặc chỉ xuất hóa đơn khi khách hàng yêu cầu.

Theo ông Xoa, khi chuyển sang hình thức kê khai thuế, thói quen này khiến nhiều hộ dễ rơi vào tình trạng ghi nhận thiếu doanh thu. Trong khi đó, cơ quan chức năng hoàn toàn có thể đối chiếu dữ liệu từ tài khoản ngân hàng để phát hiện dòng tiền phát sinh nhưng không có hóa đơn hoặc không được kê khai doanh thu tương ứng.

Một trường hợp khác cũng dễ phát sinh rủi ro là tồn kho lớn do hàng hóa mua vào có chứng từ nhưng khi bán ra lại không xuất hóa đơn. Khi kiểm tra tồn kho, cơ quan chức năng có thể phát hiện chênh lệch và đặt nghi vấn về việc kê khai doanh thu.

“Không phải không xuất hóa đơn thì cơ quan quản lý sẽ không biết, bởi hiện nay dữ liệu có thể được đối chiếu từ nhiều nguồn như ngân hàng, hàng tồn kho hay hóa đơn đầu vào”, vị chuyên gia nhấn mạnh, đồng thời cho rằng đây là điểm nhiều hộ kinh doanh còn yếu và dễ dẫn tới sai phạm.

Bên cạnh đó, lỗi lập hóa đơn không đúng thời điểm cũng diễn ra khá phổ biến. Ông Xoa cho biết nhiều hộ kinh doanh thường bán hàng trước, đến lúc rảnh mới lập hóa đơn. Tuy nhiên, theo chuyên gia, đây là hành vi tiềm ẩn rủi ro lớn bởi thời hiệu xử phạt vi phạm hóa đơn hiện kéo dài tới 2 năm.

Dù hiện nay cơ quan quản lý vẫn ưu tiên hỗ trợ, hướng dẫn hộ kinh doanh trong giai đoạn chuyển đổi thay vì xử phạt nặng, song về lâu dài các hộ cần đặc biệt lưu ý quy định về thời điểm lập hóa đơn.

Theo quy định hiện hành, hóa đơn phải được lập ngay khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều hộ kinh doanh vẫn chưa hiểu rõ thế nào được xem là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa.

“Ví dụ bán hàng giao xuống Cần Thơ thì tới lúc hàng xuống Cần Thơ mới được xem là chuyển giao quyền sở hữu, vậy lập hóa đơn lúc nào? Hoặc bán hàng trên các nền tảng số thì thời điểm lập hóa đơn ra sao? Đây là những vấn đề hiện nay nhiều người còn vướng mắc, nên ngành thuế sẽ hỗ trợ để làm rõ. Đối với doanh nghiệp, những vấn đề này không quá vướng, nhưng với hộ kinh doanh thì đây là lần đầu nên có nhiều băn khoăn”, luật sư Trần Xoa phân tích.

Bổ sung thêm, ThS Lương Việt Trường, chuyên viên Phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác (Thuế TP HCM) cho biết một trong những sai sót phổ biến hiện nay là không thông báo đầy đủ địa điểm kinh doanh với cơ quan thuế. Quy định yêu cầu hộ kinh doanh có từ hai địa điểm trở lên phải thực hiện thông báo, tuy nhiên nhiều trường hợp do tập trung hoạt động buôn bán nên quên đăng ký địa điểm kinh doanh thứ hai.

Bên cạnh đó, nhiều hộ kinh doanh cũng chưa thực hiện đầy đủ việc thông báo số tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử sử dụng cho hoạt động kinh doanh. Trong bối cảnh tỷ lệ hộ kinh doanh mở tài khoản ngân hàng ngày càng tăng, việc cập nhật thông tin này với cơ quan thuế trở thành yêu cầu bắt buộc.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính mới đây đã ban hành Thông tư 50, trong đó gia hạn thời gian thông báo tài khoản ngân hàng. Theo quy định, hạn cuối để hộ kinh doanh đăng ký số tài khoản hoặc tài khoản cá nhân sử dụng cho hoạt động kinh doanh là ngày 31/7/2026.

Ngoài ra, ông Trường cho biết tình trạng kê khai doanh thu sai, sót hoặc thiếu cũng diễn ra khá phổ biến. Trong quá trình bán hàng, nhiều hộ chưa ghi nhận đầy đủ doanh thu phát sinh, dẫn tới sai lệch khi kê khai thuế.

Một vấn đề khác là việc ghi chép sổ sách kế toán chưa đầy đủ, chưa đúng quy định. Theo ông Trường, đây hiện là bốn nhóm sai sót phổ biến nhất mà hộ kinh doanh đang gặp phải trong quá trình chuyển đổi phương thức quản lý và kê khai thuế.

Để hạn chế các sai sót trong quá trình chuyển đổi, ông cho biết hộ kinh doanh cần sớm làm quen với phương thức giao dịch điện tử với cơ quan thuế. Theo đó, các thủ tục như thông báo số tài khoản hay đăng ký địa điểm kinh doanh hiện đều được thực hiện trực tuyến, do vậy hộ kinh doanh cần cài đặt tài khoản định danh điện tử để tránh phát sinh lỗi trong quá trình kê khai và giao dịch.

Ngoài ra, ông Trường cho biết hộ kinh doanh cũng cần hình thành thói quen ghi nhận doanh thu thường xuyên. Việc ghi chép có thể thực hiện thủ công hoặc ghi nháp, nhưng phải đảm bảo đầy đủ cả doanh thu phát sinh qua tài khoản ngân hàng lẫn tiền mặt nhằm hạn chế tình trạng kê khai thiếu.

Phan Trang