Một tấm bảng điểm gần như "đẹp không có gì để chê: Ngữ văn 8.7, Tiếng Anh 9.5, Tin học 10, hàng loạt môn trên 9 và danh hiệu học sinh xuất sắc tưởng sẽ được khen ngợi nhưng nhân vật chính lại cảm thấy buồn và khó chịu. Theo 1 nữ sinh lớp 6, khi đem bảng điểm và thành tích khoe với mẹ, thay vì được công nhận, câu đầu tiên em nhận được là:
“Lớp 6 có gì khó, thử lên lớp 12 xem còn được học sinh xuất sắc không?”.
Nhiều người lớn nhìn vào bảng điểm đều công nhận: với một học sinh lớp 6, kết quả này không hề bình thường.
Chỉ một câu nói ấy, cô bé thú nhận mình cảm thấy "mọi cố gắng như không tồn tại". Em không ghét mẹ, nhưng buồn đến mức bật khóc và tự hỏi: "Nếu kể với bố mẹ mà bố mẹ cũng không quan tâm, vậy còn biết chia sẻ với ai?".
Bài đăng nhanh chóng nhận được hàng nghìn lượt tương tác. Nhiều người lớn nhìn vào bảng điểm đều công nhận: với một học sinh lớp 6, kết quả này không hề bình thường. Đó là thành quả của sự chăm chỉ, kỷ luật và áp lực mà một đứa trẻ 11-12 tuổi đã phải vượt qua.
Một tài khoản bình luận: "Hồi lớp 6 anh chỉ được học sinh giỏi thôi, lớp có 56 bạn mà chỉ 4 người xuất sắc. Em như vậy là quá tuyệt rồi". Người khác viết: "Ngày xưa cô còn suýt mất danh hiệu vì môn Văn đây, nên bảng điểm này thật sự đáng tự hào".
Điều khiến nhiều người đồng cảm không chỉ là câu chuyện điểm số mà là cảm giác quen thuộc: từng rất muốn được cha mẹ công nhận, nhưng thứ nhận lại lại là sự so sánh hoặc phủ nhận.
Trong nhiều gia đình châu Á, lời khen dường như là thứ xa xỉ. Không ít phụ huynh tin rằng nếu khen con quá nhiều, con sẽ tự mãn, ngủ quên trên chiến thắng. Vì thế, thay vì nói Con giỏi lắm, họ thường chọn cách "hãm lại" bằng những câu như: Mới lớp 6 thôi, Có gì đâu mà tự hào, Lên lớp lớn rồi biết.
Cha mẹ nghĩ đó là động lực để con cố gắng hơn. Nhưng với trẻ nhỏ, đôi khi điều đọng lại không phải bài học về sự khiêm tốn, mà là cảm giác: mình chưa bao giờ đủ tốt.
Một đứa trẻ đã thức khuya học bài, hồi hộp chờ điểm, vui sướng khi nhìn thấy chữ Xuất sắc, điều em cần nhất lúc ấy có lẽ chỉ là một câu rất đơn giản: "Mẹ tự hào về con".
Sự công nhận của cha mẹ có sức mạnh đặc biệt với trẻ em. Các chuyên gia tâm lý từng nói rằng, trong những năm đầu đời và tuổi thiếu niên, cách cha mẹ phản hồi sẽ góp phần hình thành giá trị bản thân của con. Một đứa trẻ thường xuyên được ghi nhận sẽ có xu hướng tự tin hơn, dám cố gắng hơn. Ngược lại, nếu mọi nỗ lực đều bị xem là chưa đủ, trẻ dễ rơi vào trạng thái luôn phải chạy theo kỳ vọng nhưng bên trong lại thiếu cảm giác được yêu thương vô điều kiện.
Điều đáng nói là nhiều bậc phụ huynh thật ra rất thương con, rất tự hào về con, nhưng lại không quen thể hiện. Họ nghĩ rằng con phải mạnh mẽ, phải chịu được áp lực, phải hiểu “đời còn dài”. Nhưng người lớn đôi khi quên mất rằng, trẻ con không nhìn cuộc sống bằng tầm nhìn của người trưởng thành. Với một học sinh lớp 6, được học sinh xuất sắc đã là cả một "đỉnh núi".
Nếu ngay cả ở đỉnh núi ấy, con vẫn chỉ nhận lại sự lạnh nhạt, đứa trẻ sẽ dần học cách im lặng với cảm xúc của mình.
Dưới bài đăng, có người viết một câu khiến nhiều người suy nghĩ: "Con cái không ngừng chia sẻ vì chúng vô tâm, mà vì đã nhiều lần háo hức mở lời rồi lại cụp xuống”"
Tất nhiên, không ai phủ nhận lời mẹ cô bé có thể xuất phát từ mong muốn con tiếp tục cố gắng. Nhưng giữa việc tạo động lực và vô tình làm tổn thương con, đôi khi khoảng cách chỉ là cách chúng ta lựa chọn câu chữ.
Một lời khen không khiến đứa trẻ hư đi. Một cái ôm không làm con yếu đuối hơn. Và sự công nhận đúng lúc đôi khi chính là thứ nuôi lớn lòng tự tin của một đứa trẻ suốt nhiều năm sau đó. Bởi có những đứa trẻ lớn lên không thiếu cơm ăn áo mặc, không thiếu trường lớp tốt, nhưng lại luôn thiếu cảm giác “mình được nhìn thấy”.
Mà với trẻ con, được cha mẹ nhìn thấy nỗ lực của mình… có khi còn quý hơn cả một tấm giấy khen.
