Tàu của Iran tại eo biển Hormuz ngoài khơi Bandar Abbas, Iran, ngày 4/5/2026 (Ảnh: AP)
Các cuộc tấn công mới bằng UAV và tên lửa đã diễn ra hôm 4/5 (giờ địa phương), sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm đưa các tàu chở dầu và tàu khác bị mắc kẹt đi qua eo biển Hormuz. Eo biển này đã gần như bị đóng cửa kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran hồi tháng 2 năm nay.
Trong ngày 4/5, một số tàu thương mại ở Vịnh Ba Tư đã báo cáo về các vụ nổ hoặc hỏa hoạn, Mỹ cho biết lực lượng nước này đã phá hủy 6 tàu quân sự nhỏ của Iran. Tehran đã phủ nhận thông tin này. Trong khi đó, một cảng dầu ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) - nơi đặt một căn cứ quân sự lớn của Mỹ - đã bị tên lửa Iran thiêu rụi.
Tổng thống Trump chỉ đưa ra rất ít chi tiết về "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt di chuyển qua eo biển Hormuz khi ông công bố chiến dịch này trên mạng xã hội. Chiến dịch được công bố chỉ 2 ngày sau khi thời hạn pháp lý theo luật pháp Mỹ để ông nhận được sự cho phép từ Quốc hội nước này cho cuộc chiến Iran đã trôi qua. Ông Trump nói với Quốc hội Mỹ rằng cuộc chiến đã "chấm dứt" và thời hạn pháp lý không còn ý nghĩa.
Đây là nỗ lực đầu tiên sử dụng lực lượng quân sự kể từ tuyên bố ngừng bắn hồi tháng 4 nhằm giải tỏa eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới, điều mà Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết chỉ có thể xảy ra với sự cho phép của Tehran. Chi phí bảo hiểm vận chuyển cũng đã tăng vọt.
(Ảnh: AP)
Trong những tuần qua, Hải quân Mỹ đã phong tỏa thương mại đường biển của Iran - điều mà Iran cho rằng chính là một hành động chiến tranh.
"Dự án Tự do" của Tổng thống Trump cho đến nay dường như đã phản tác dụng, khi lưu lượng tàu thương mại lưu thông qua eo biển Hormuz không tăng lên. Ngược lại, động thái này lại gây ra một cuộc phô trương sức mạnh như đã hứa từ phía Iran - quốc gia đe dọa sẽ đáp trả bất kỳ sự leo thang nào bằng các cuộc tấn công mới vào các nước láng giềng có binh lính Mỹ đóng quân. Các công ty vận tải biển lớn cho biết họ có thể sẽ phải chờ đến khi đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột trước khi cố gắng vượt eo biển Hormuz.
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Iran Abbas Araqchi nhận định các sự kiện hôm 4/5 cho thấy không có giải pháp quân sự nào cho cuộc khủng hoảng. Ông nói rằng các cuộc đàm phán hòa bình đang tiến triển với sự trung gian của Pakistan, đồng thời cảnh báo Mỹ và UAE không nên bị cuốn vào "vũng lầy".
Hàn Quốc báo cáo một trong những tàu thương mại của nước này - tàu HMM Namu - đã bị nổ và cháy trong phòng máy ở khu vực gần eo biển Hormuz, không có ai trên tàu bị thương. Hiện vẫn chưa xác định rõ liệu đám cháy là do một cuộc tấn công hay bắt nguồn từ bên trong tàu.
Trung tâm Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) báo cáo 2 tàu đã bị tấn công ngoài khơi bờ biển UAE. Và công ty dầu khí ADNOC của UAE thông tin một trong những tàu chở dầu rỗng của họ đã bị máy bay không người lái của Iran tấn công.
