Phổ Nghi gào thét đau đớn trước khi chết, liên tục hét lên 3 từ: Biết là gì, chuyên gia không khỏi xót xa

3 từ kỳ lạ mà Phổ Nghi gào thét trước khi chết

Rạng sáng 17/10/1967, trong một phòng bệnh bình thường của Bệnh viện Nhân dân Bắc Kinh, Phổ Nghi – vị hoàng đế cuối cùng của Trung Quốc trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 61. Ông qua đời sau thời gian chống chọi với ung thư thận, nhiễm độc niệu và bệnh tim do thiếu máu.

Theo hồi ức của người vợ cuối cùng là Lý Thục Hiền, trước khi mất, Phổ Nghi vô cùng đau đớn. Trong những khoảnh khắc cuối cùng, ông liên tục hét lớn 3 từ: "Hà Xa Hoàn".

Vậy "Hà Xa Hoàn" rốt cuộc là gì?

Hà Xa Hoàn là một bài thuốc cổ trong Đông y, có thành phần quan trọng là Tử hà xa. Theo cách hiểu truyền thống, Tử hà xa chính là nhau thai người sau khi được xử lý và sấy khô để làm dược liệu.

Trong Bản thảo cương mục, Lý Thời Trân từng ghi chép rằng Tử hà xa được dùng để "trị hư tổn, lao lực, an thần dưỡng huyết, ích khí bổ tinh". Người xưa thấy nhau thai sau khi phơi khô có màu tím nên gọi là "Tử hà xa", một cái tên nghe khá văn nhã, dù bản chất của vị thuốc này khiến không ít người hiện nay cảm thấy bất ngờ.

Khi Tử hà xa được nghiền thành bột, phối hợp với các vị như phục linh, nhân sâm, hoài sơn rồi làm thành viên hoàn, nó trở thành Hà Xa Hoàn trong các phương thuốc cổ.

Người kê bài thuốc này cho Phổ Nghi là Bồ Phụ Chu, một danh y nổi tiếng thời bấy giờ, được nhiều người gọi là "quốc y thánh thủ". Khi Phổ Nghi bệnh nặng, ông từng được mời đến thăm khám. Sau khi dùng Hà Xa Hoàn, Phổ Nghi thấy cơ thể dễ chịu hơn, lưng bớt đau, chân bớt mỏi, tinh thần cũng khá hơn.

Từ đó, ông coi loại thuốc này như vật giữ mạng, luôn nhớ đến nó mỗi khi bệnh tình trở nặng.

Nhưng để hiểu vì sao một người từng là hoàng đế lại phụ thuộc đến vậy vào một viên thuốc, phải nhìn lại cả cuộc đời nhiều biến động của ông.

Từ ngai vàng đến giường bệnh

Năm 1908, khi chưa đầy 3 tuổi, Phổ Nghi được Từ Hi Thái hậu chỉ định kế vị, trở thành hoàng đế nhà Thanh. Đứa trẻ ấy đăng cơ ở điện Thái Hòa, trở thành vị hoàng đế nhỏ tuổi nhất của triều đại này.

Tuy nhiên, cuộc sống trong Tử Cấm Thành không hề huy hoàng như người đời tưởng. Trong hồi ký Nửa đời trước của tôi, Phổ Nghi từng nhắc đến những năm tháng tuổi thơ bị bao bọc bởi nghi thức cung đình, thái giám và sự cô độc. Những trải nghiệm bất thường từ khi còn nhỏ được cho là đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của ông về sau.

Năm 1912, Phổ Nghi thoái vị. Sau đó, cuộc đời ông liên tục rẽ sang những ngã bất định: bị đưa ra khỏi Tử Cấm Thành, sống ở Thiên Tân, rồi trở thành hoàng đế bù nhìn tại Mãn Châu Quốc dưới sự kiểm soát của Nhật Bản.

Sau khi Nhật Bản đầu hàng năm 1945, Phổ Nghi bị Liên Xô bắt giữ, sau đó được đưa về Trung Quốc và cải tạo tại Trại quản lý tội phạm chiến tranh Phủ Thuận. Đến năm 1959, ông được đặc xá, trở thành một công dân bình thường.

Những năm cuối đời, Phổ Nghi từng làm việc tại Vườn thực vật Bắc Kinh, sau đó là chuyên viên văn sử của Chính hiệp toàn quốc. Năm 1962, ông kết hôn với y tá Lý Thục Hiền. Với Phổ Nghi, đây là quãng thời gian hiếm hoi ông có cảm giác về một mái nhà đúng nghĩa.

Thế nhưng, sự bình yên ấy không kéo dài lâu.

Sau khi kết hôn, Lý Thục Hiền phát hiện chồng mình thường xuyên có vấn đề về sức khỏe, trong đó có triệu chứng tiểu ra máu. Ban đầu, bệnh tình của Phổ Nghi bị chẩn đoán là các vấn đề ở bàng quang hoặc tuyến tiền liệt. Đến năm 1965, ông được xác định mắc ung thư thận. Một bên thận bị cắt bỏ, nhưng sau đó quả thận còn lại lại xuất hiện tình trạng nhiễm độc niệu.

Với điều kiện y tế những năm 1960, đây gần như là một bản án nghiệt ngã.

Tờ giấy cuối đời và lời cầu xin một viên thuốc

Trong những ngày cuối cùng, bệnh tình của Phổ Nghi ngày càng nặng. Cơ thể suy kiệt, đau đớn kéo dài khiến ông gần như chỉ còn bám víu vào những gì từng giúp mình dễ chịu hơn. Với ông, Hà Xa Hoàn không đơn thuần là thuốc, mà trở thành một niềm hy vọng mong manh.

Ngày 4/10/1967, Phổ Nghi vẫn cố gắng tiếp khách tại nhà. Ông ăn được hai bát cơm, uống vài ngụm rượu và tự tiễn khách ra cửa. Nhưng ngay tối hôm đó, bệnh tái phát dữ dội. Hôm sau, Lý Thục Hiền vội đưa ông vào Bệnh viện Nhân dân.

Ngày 6/10, khi vợ chuẩn bị về nhà lấy quần áo thay cho chồng, Phổ Nghi đưa cho bà một mảnh giấy. Trên đó, ông viết bằng nét chữ yếu ớt: "Tiểu muội, tôi cảm thấy khí hư. Khi em đến, nhất định phải mang Tử hà xa theo. Tối nay tôi dùng. Diệu Chi."

"Diệu Chi" là tên tự của Phổ Nghi.

Đó được xem là bức thư viết tay cuối cùng ông để lại. Trong giây phút cận kề cái chết, ông không viết lời từ biệt, cũng không nhắc đến di chúc. Điều ông dồn chút sức lực còn lại để nói với vợ là hãy mang thuốc đến.

Bồ Phụ Chu khi ấy cũng hiểu rằng bệnh tình của Phổ Nghi đã không còn khả năng xoay chuyển. Vị danh y từng nói với Lý Thục Hiền rằng bà cần chuẩn bị tâm lý, bởi bệnh của Phổ Nghi đã "vô phương cứu chữa".

Hà Xa Hoàn không thể cứu được một người đã mắc ung thư thận và nhiễm độc niệu giai đoạn nặng. Nó nhiều nhất chỉ có thể giúp người bệnh thấy dễ chịu hơn phần nào, đồng thời đem lại một điểm tựa tinh thần. Nhưng với Phổ Nghi, chừng đó có lẽ đã đủ để ông tiếp tục hy vọng.

Tối 16/10, tình trạng của Phổ Nghi xấu đi rõ rệt. Khi bạn bè đến thăm, ông vẫn cố mở mắt nói vài câu. Lý Thục Hiền từng nghĩ đó là dấu hiệu tốt, nhưng không lâu sau, mọi người hiểu rằng đó chỉ là khoảnh khắc tỉnh táo cuối cùng.

Người em trai Phổ Kiệt sau khi nhận tin đã vội vàng tới bệnh viện. Khi em trai đến bên giường bệnh, Phổ Nghi nhìn ông, khẽ gật đầu rồi trút hơi thở cuối cùng.

Bởi vậy, khi nghe kể rằng Phổ Nghi trong những giờ phút cuối đời vẫn liên tục hét lên Hà Xa Hoàn, điều khiến các chuyên gia nghiên cứu về cuộc đời ông không khỏi xót xa không chỉ nằm ở sự kỳ lạ của một bài thuốc cổ. Đằng sau ba từ ấy là nỗi tuyệt vọng của một con người từng có tất cả trên danh nghĩa, nhưng cuối cùng lại bất lực trước bệnh tật, chỉ mong níu thêm một hơi thở.

Tiếng gọi cuối cùng của một con người muốn sống

Cả cuộc đời Phổ Nghi gần như bị cuốn theo thời cuộc. Từ một đứa trẻ bị đặt lên ngai vàng, đến vị hoàng đế thoái vị, rồi hoàng đế bù nhìn, tù nhân chiến tranh và cuối cùng là một công dân bình thường, ông hiếm khi thật sự tự quyết định số phận của mình.

Từ khi được đặc xá năm 1959 đến khi qua đời năm 1967, Phổ Nghi chỉ có chưa đầy 8 năm sống trong thân phận tự do. Cuộc hôn nhân với Lý Thục Hiền cũng chỉ kéo dài hơn 5 năm. Khi ông vừa nếm trải chút ấm áp của đời sống bình thường, bệnh tật lại ập đến.

Cũng cần nói thêm rằng Tử hà xa đã bị loại khỏi Dược điển Trung Quốc bản năm 2015 do các vấn đề liên quan đến an toàn, nguồn cung và tranh cãi đạo đức. Từ góc nhìn y học hiện đại, quan niệm nhau thai có thể "chữa bách bệnh" thiếu cơ sở khoa học. Nhưng trong điều kiện y tế của thập niên 1960, Hà Xa Hoàn từng là hy vọng mà Phổ Nghi có thể với tới.

Sau khi Phổ Nghi qua đời, tro cốt của ông được lưu giữ tại Bát Bảo Sơn. Năm 1995, Lý Thục Hiền đưa tro cốt chồng về Hoa Long Hoàng Gia Lăng Viên ở huyện Dịch, tỉnh Hà Bắc, gần Thanh Tây Lăng và cách Sùng Lăng của Hoàng đế Quang Tự không xa.

Từ đứa trẻ khóc trên điện Thái Hòa năm nào đến ông lão nằm trên giường bệnh gọi tên một viên thuốc, cuộc đời Phổ Nghi như một lát cắt đặc biệt của lịch sử. Trên con người ấy, hào quang đế vương cuối cùng cũng tan biến.

Điều còn lại, rất đời và rất xót xa, chỉ là bản năng nguyên sơ nhất của một con người: muốn được sống.

Theo Sohu, Sina, 163