Việc sử dụng sừng tê giác để chữa bệnh vẫn tồn tại trong một bộ phận người dân, dù các chuyên gia khẳng định đây là quan niệm thiếu cơ sở khoa học, không được ghi nhận trong cả y học hiện đại lẫn thực hành y học cổ truyền chính thống.
Quan niệm sai lầm về công dụng của sừng tê giác đẩy loài vật này đối diện nguy cơ tuyệt chủng. (Ảnh: CNN)
Thời gian gần đây, Mạng lưới bảo vệ Động vật Hoang dã trong Y học Cổ truyền phối hợp cùng các tổ chức WildAid và Choice khởi động Chiến dịch “Khổ tâm của Lương y”, kêu gọi cộng đồng nâng cao nhận thức và từ bỏ việc sử dụng sừng tê giác trong điều trị bệnh trong y học cổ truyền.
Chiến dịch mong muốn xóa bỏ các quan niệm sai lầm cho rằng sừng tê giác có thể chữa ung thư, đột quỵ hay giải độc rượu - những niềm tin không có cơ sở trong cả y học cổ truyền lẫn hiện đại, đồng thời khuyến khích sử dụng các giải pháp thảo dược thay thế hiệu quả, tiết kiệm, hợp pháp và nhân đạo hơn.
ThS.BSCK2 Đinh Thị Lan Hương, Viện Y Dược học dân tộc TP.HCM, cho biết nhiều công dụng được gán cho sừng tê giác thực tế có thể thay thế bằng các dược liệu phổ biến như cỏ nhọ nồi, lá diếp cá. Đây đều những loại cây có sẵn trong đời sống, được sử dụng lâu đời để hỗ trợ thanh nhiệt, giải độc hoặc an thần.
"Việc các dược liệu này ít được chú ý một phần do không gắn với giá trị thương mại hay yếu tố thể hiện địa vị" , bác sĩ Hương giải thích.
Trong lịch sử, một số vị thuốc có nguồn gốc từ động vật hoang dã từng được sử dụng khi điều kiện y học còn hạn chế. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của khoa học và nguồn dược liệu thay thế, xu hướng này ngày càng được xem xét lại.
Nhiều chuyên gia cho rằng việc tiếp tục sử dụng các sản phẩm từ động vật hoang dã không còn cần thiết, thậm chí đi ngược lại nguyên tắc đạo đức trong hành nghề y.
Quan điểm này cũng được nhắc đến từ rất sớm. Ông Tôn Tư Mạo, thầy thuốc nổi tiếng thời Đường (Trung Quốc), trong cuốn Đại Y Tinh Thành cho rằng người thầy thuốc cần cân nhắc khi sử dụng sản phẩm từ động vật, bởi chữa bệnh cho con người không nên đánh đổi bằng sinh mạng của sinh vật khác.
"Việc chữa lành bệnh tật cho người bằng cách làm hại động vật là đi ngược lại với nguyên lý 'hành y tế thế'. Do đó, trong các đơn thuốc của mình, tôi không sử dụng các vị thuốc từ động vật" , danh y Tôn viết.
Chiến dịch "Khổ tâm Lương y" kêu gọi từ bỏ việc sử dụng sừng tê giác trong điều trị bệnh trong y học cổ truyền.
Trên thực tế, sừng tê giác chỉ xuất hiện hạn chế trong một số y văn cổ, nhưng theo thời gian lại bị thổi phồng thành “thần dược”.
Những hiểu lầm này góp phần làm gia tăng nhu cầu tiêu thụ, kéo theo nạn săn trộm và buôn bán trái phép. Các tổ chức bảo tồn cho biết số lượng tê giác hoang dã trên thế giới đã giảm mạnh trong hơn một thế kỷ qua, hiện còn dưới 28.000 cá thể.
Giới chuyên môn khuyến nghị người dân thận trọng với các thông tin truyền miệng hoặc quảng bá chưa được kiểm chứng, đồng thời ưu tiên các phương pháp điều trị có cơ sở khoa học và nguồn gốc rõ ràng.
Việc thay đổi nhận thức không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn góp phần giảm áp lực lên các loài động vật hoang dã đang bị đe dọa.
