Các chuyên gia về không chiến đang gióng lên hồi chuông cảnh báo: Không quân Nga (VKS) đã trở nên nguy hiểm hơn đáng kể. Hiện nay, lực lượng này đặt ra mối đe dọa lớn hơn đối với NATO so với trước khi cuộc chiến Ukraine bùng nổ vào tháng 2/2022.
Cuộc xung đột Ukraine đã mang lại cho các phi công Nga kinh nghiệm chiến đấu và những bài học về chiến tranh hiện đại. Nga đã hiện đại hóa các hệ thống vũ khí của mình và đang sản xuất nhiều máy bay hơn số lượng bị mất, làm tăng quy mô tổng thể của VKS.
Ông Justin Bronk - một chuyên gia hàng không tại Viện nghiên cứu quân sự Hoàng gia (RUSI) của Anh trong bài phân tích gần đây đã nói rằng máy bay Nga "gây ra mối đe dọa lớn hơn đối với lực lượng không quân phương Tây ở châu Âu so với trước cuộc chiến Ukraine".
Thiếu tướng nghỉ hưu Gordon "Skip" Davis - nhân vật từng giữ chức vụ Phó Trợ lý Tổng Thư ký NATO phụ trách Đầu tư Quốc phòng đã nói với tờ Business Insider (BI) rằng NATO nên xem xét lại cách tiếp cận của mình đối với Không quân Nga.
"NATO không nên mãi nghĩ về sức mạnh không quân mà Nga từng có. Điều quan trọng là sức mạnh đó đã trở thành như thế nào. Chúng ta cần nhìn nhận vấn đề này ngay bây giờ, bởi nhờ những bài học kinh nghiệm, VKS đã trở thành một lực lượng nguy hiểm hơn đối với NATO so với trước khi xảy ra xung đột", ông Davis nhấn mạnh.
Chuyên gia Bronk còn cho rằng những khó khăn ban đầu của Nga ở Ukraine đã khiến nhiều chính trị gia và các nhà quan sát quân sự NATO đánh giá thấp mối đe dọa từ VKS.
Nhưng đây là một sai lầm, vì "xét về nhiều khía cạnh, Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga năm 2026 là một đối thủ nguy hiểm hơn đáng kể đối với phương Tây so với chính họ hồi năm 2022".
Ông Bronk nói thêm, các phi hành đoàn Nga, bao gồm cả phi công "đã trở nên thành thạo hơn đáng kể". Mặc dù đã có những quân nhân giàu kinh nghiệm thiệt mạng, nhưng Nga mất ít phi công hơn nhiều so với số máy bay bị mất.
"Phi công lành nghề rất khó thay thế trong bất kỳ lực lượng không quân nào. Bất kỳ tổn thất nào về người lái hiện "đều được bù đắp nhiều hơn" bởi số giờ bay và kinh nghiệm chiến đấu bổ sung có được từ những trận giao tranh ở Ukraine", ông Bronk nói rõ.
Trong một thời gian dài, phi công Nga thực hiện ít nhiệm vụ hơn đáng kể so với các đồng nghiệp NATO. Nhưng cuộc chiến Ukraine đã cung cấp nhiều năm kinh nghiệm chiến đấu quý giá.
"Đối với hầu hết các trường hợp, họ đã cải thiện đáng kể kinh nghiệm chiến đấu nhờ những trận giao tranh ác liệt. Họ cũng trở nên giỏi hơn trong việc chống lại máy bay không người lái và phi cơ thông thường", vị chuyên gia nói rõ.
Ngoài ra, Nga đã hiện đại hóa vũ khí và trở nên nguy hiểm hơn. Theo ông Bronk, vào đầu năm 2022, VKS hầu như "không thể tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn, hiệu quả trên chiến trường. Họ bị hạn chế bởi lựa chọn vũ khí, thiếu thiết bị định vị mục tiêu và huấn luyện yếu kém về hỗ trợ hỏa lực trực tiếp, nhưng giờ đây tình hình đã khác".
Không quân Nga đang trở nên ngày càng nguy hiểm hơn đối với phương Tây.
Ông Tim Robinson - một chuyên gia về hàng không quân sự tại Hiệp hội Hàng không Hoàng gia nói với tờ Business Insider: "Họ thông minh hơn, chiến thuật tốt hơn, vũ khí mới hơn.
Ví dụ, Không quân Nga đang trang bị cho tiêm kích Su-35 tên lửa tầm xa R-37M, làm tăng đáng kể mối đe dọa mà chúng có thể gây ra cho các hoạt động không quân của NATO".
Nga còn phát triển khả năng tấn công tầm xa - từ tên lửa đến bom lượn. Điều này không chỉ làm phức tạp hoạt động của hệ thống phòng không mà còn cho phép thực hiện những trận không kích từ vị trí tương đối an toàn. Ukraine đã trải nghiệm điều này một cách trực tiếp.
Chuyên gia Robinson cho rằng khả năng phóng các loại đạn dược dẫn đường chính xác mà không cần tiến vào không phận Ukraine là "một ví dụ cho thấy chiến thuật, đạn dược và công nghệ của họ đã được cải thiện như thế nào".
Tại một cuộc chiến tiềm tàng trong tương lai, ông Justin Bronk tin rằng "lực lượng NATO ở tiền tuyến sẽ phải hứng chịu những trận oanh tạc dữ dội bằng bom lượn", trong khi đó máy bay Nga sẽ không phải mạo hiểm lọt vào tầm bắn của hệ thống phòng không mặt đất.
Kho vũ khí phòng không hùng mạnh của Nga, vốn là một phần phụ thuộc vào lực lượng không quân nước này, giờ đây có thể gây ra mối đe dọa lớn hơn nữa đối với NATO so với trước khi xung đột nổ ra.
Ukraine đã gây hư hại và phá hủy một số lượng lớn các hệ thống như vậy, nhưng vài trăm khẩu đội tên lửa phòng không các loại của Nga vẫn đang hoạt động và Nga còn đang sản xuất những phiên bản mới nhất.
"Vẫn còn rất nhiều hệ thống phòng không của Nga. Trong một cuộc xung đột trực tiếp với NATO, chúng có thể hoạt động tốt hơn so với trước năm 2022", ông Bronk nói rõ.
Quân đội Nga hiện phối hợp tốt hơn các hệ thống máy bay và tên lửa mặt đất. Trong trường hợp xảy ra xung đột trực tiếp, điều này sẽ tạo ra mối đe dọa lớn cho NATO.
Ông Bronk đánh giá Nga không vượt trội NATO, nhưng Nga đã trở thành một mối đe dọa đáng tin cậy hơn. Nhà phân tích dự đoán Nga vẫn sẽ "chịu tổn thất nghiêm trọng trong một cuộc không chiến trực tiếp với phương Tây. Tôi nghĩ kết quả sẽ bất lợi cho họ".
Nhưng vấn đề lại khác, cuộc chiến sẽ không chỉ diễn ra trên bầu trời. Hệ thống phòng không mặt đất cũng sẽ được thêm vào. Giới chức Mỹ và phương Tây cho biết phong cách chiến đấu và hệ thống phòng thủ đáng gờm của Nga cho thấy NATO khó giành được quyền kiểm soát không phận trong một cuộc chiến tranh lớn.
Điều này sẽ khiến việc chiến đấu trở nên khó khăn và rủi ro hơn đối với máy bay và có thể kéo quân đội phương Tây vào một cuộc chiến tiêu hao. Đó chính là cách thức tiến hành chiến tranh của Nga.
Nga vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Cơ cấu chỉ huy cứng nhắc hạn chế tính linh hoạt và khả năng thích ứng. Trong khi đó, NATO đã học được rất nhiều điều từ Ukraine trong suốt cuộc xung đột, ông Bronk nhấn mạnh.
Ví dụ, NATO đã nhận được dữ liệu chính xác hơn về các hệ thống phòng không của Nga so với trước năm 2022, bao gồm cả điểm mạnh và điểm yếu của chúng. Ông Bronk tự tin cho rằng NATO có vũ khí phù hợp để đối phó, "mặc dù số lượng vẫn chưa đủ cho toàn châu Âu".
