Theo Nikkei, Nhật Bản sẽ cho phép các nhà máy điện than với hiệu suất thấp - vốn trước đây chỉ được phép vận hành hạn chế để giảm phát thải CO₂ - chạy hết công suất trong vòng một năm, bắt đầu từ tháng 4.
Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản dự kiến trình đề xuất này lên hội đồng tư vấn vào ngày 27/3. Thủ tướng Sanae Takaichi sau đó sẽ chính thức công bố quyết định như một biện pháp nhằm đảm bảo ổn định nguồn cung năng lượng, trong bối cảnh nước này đã bắt đầu giải phóng kho dự trữ dầu quốc gia.
Chính phủ Nhật Bản cũng đang đẩy mạnh việc tăng tỷ trọng điện than trong cơ cấu năng lượng. Khác với dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), than đá không phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Đông.
Hiện nay, Nhật Bản chủ yếu nhập khẩu than từ Úc (74,8%), Indonesia (12,8%) và Canada (4,1%), nên ít chịu tác động từ biến động giá do căng thẳng tại khu vực này.
Trong cơ cấu năng lượng, khoảng 30% điện năng của Nhật Bản được sản xuất từ LNG và than đá, trong khi dầu mỏ chỉ chiếm chưa đến 10%.
Tổng cộng, các nhà máy nhiệt điện đóng góp khoảng 70% sản lượng điện. Tuy nhiên, Nhật Bản vẫn phụ thuộc lớn vào Trung Đông khi khoảng 90% dầu thô và 10% LNG nhập khẩu đến từ khu vực này. Trong đó phần lớn đều đi qua eo biển Hormuz — tuyến hàng hải chiến lược hiện đang bị gián đoạn sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hồi cuối tháng 2.
Hơn 100 nhà máy điện than đã được Chính phủ Nhật Bản đóng cửa từ năm 2020, giờ đây đang đứng trước viễn cảnh hồi sinh.
Dù phần lớn LNG vẫn được đảm bảo thông qua các hợp đồng dài hạn đã ký với đối tác trước đó, nhưng rủi ro gián đoạn vẫn hiện hữu.
Đáng chú ý, trong chiến lược năng lượng công bố năm ngoái, Nhật Bản từng đặt mục tiêu loại bỏ dần các nhà máy điện than kém hiệu quả, đồng thời giới hạn mức sử dụng của các nhà máy này ở mức 50%.
Nếu được vận hành hết công suất, các nhà máy điện than cũ có thể tạo ra lượng điện đủ để thay thế khoảng 530.000 tấn LNG mỗi năm, tương đương 13% lượng LNG mà Nhật Bản nhập khẩu qua eo biển Hormuz.
Xu hướng quay lại với điện than không chỉ diễn ra tại Nhật Bản. Trên khắp châu Á, nhiều quốc gia cũng đang có động thái tương tự. Philippines đã ban bố tình trạng khẩn cấp năng lượng và mở rộng hoạt động các nhà máy điện than, trong khi Thái Lan, Hàn Quốc và Bangladesh cũng đang gia tăng sử dụng nguồn năng lượng này.
Trong bối cảnh đó, giá than trên thị trường quốc tế đang tăng mạnh. Giá giao ngay đối với than chất lượng cao tại cảng Newcastle (Úc) đã lên mức 135 USD/tấn vào đầu tuần, tăng 16% so với trước khi xảy ra các cuộc tấn công vào Iran, đồng thời đạt mức cao nhất kể từ tháng 12/2024.
Ông Mark Gresswell, nhà sáng lập kiêm giám đốc Commodity Insights tại Úc nhận định rằng, nguồn cung than vận chuyển bằng đường biển đang trở nên khan hiếm và xu hướng chuyển đổi nhiên liệu sẽ tiếp tục hỗ trợ giá than.
Theo ông, nếu tình trạng biến động trên thị trường LNG kéo dài sang mùa đông tại Bắc bán cầu, sự kết hợp giữa nguồn cung than hạn chế và nhu cầu gia tăng từ ngành điện có thể thiết lập một mặt bằng giá mới, thậm chí đẩy giá than lên cao hơn trong thời gian tới.
FPT, Petrovietnam, Vingroup, Viettel “xuất ngoại” rực rỡ, ông Tào Đức Thắng kiến nghị gì với Thủ tướng?
KINH DOANH 28/03/2026 07:39
