Khi bàn về cách ngăn ngừa suy giảm trí nhớ và bảo vệ sức khỏe não bộ, chúng ta thường nghĩ đến chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên hoặc giữ cho đầu óc luôn hoạt động. Gần đây, một nghiên cứu mới với nhóm người trung niên và người cao tuổi đã tiết lộ một yếu tố thường bị bỏ qua, đó là tình hình tài chính.
Nghiên cứu này, được công bố trên Tạp chí Dịch tễ học Hoa Kỳ, chỉ ra rằng " tình trạng tài chính" của người trung niên và người cao tuổi... "có liên quan đến chất lượng cuộc sống và cũng có mối liên hệ mật thiết với tốc độ suy giảm trí nhớ. Đặc biệt, khi tình hình tài chính xấu đi đáng kể trong một thời gian ngắn, tốc độ lão hóa não có thể tăng nhanh đáng kể".
Trong nghiên cứu này, tài chính dư dả không chỉ đơn thuần là số tiền trong tài khoản ngân hàng. Các nhà nghiên cứu đã xây dựng một chỉ số "tài chính dư dả" bao gồm 8 khía cạnh:
- Cảm giác kiểm soát được tài chính cá nhân;
- Sự hài lòng về tài chính;
- Bạn có gặp khó khăn trong việc thanh toán hóa đơn không?
- Có áp lực tài chính nào đang diễn ra không?
- Việc cung cấp thuốc có bị giảm do thiếu kinh phí không?
- Mức thu nhập hộ gia đình;
- Tài sản nhà ở;
- Tài sản không phải nhà ở (như tiền gửi, cổ phiếu...).
Khi các chỉ số này ở mức thấp thì tình hình tài chính của một cá nhân càng tồi tệ.
Nhóm nghiên cứu đã sàng lọc 7.676 người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên. Các nhà nghiên cứu đầu tiên quan sát những thay đổi về tình hình tài chính của họ trong khoảng thời gian 4 năm (2010/2012 đến 2014/2016), và sau đó đánh giá trí nhớ của họ 2 năm một lần từ năm 2016 đến năm 2020 để theo dõi diễn biến suy giảm trí nhớ.
Kết quả nghiên cứu cho thấy mối tương quan trực tiếp giữa tình trạng tài chính khó khăn kéo dài và sự suy giảm trí nhớ nhanh hơn. Cứ mỗi điểm chỉ số tài chính giảm sút, sự suy giảm trí nhớ tăng tốc tương ứng với khoảng hai tháng lão hóa não mỗi năm. Thậm chí đáng chú ý hơn là những ảnh hưởng sâu rộng của tình trạng tài chính đối với trí nhớ càng đáng kể:
- Trí nhớ suy giảm thêm 5 tháng mỗi năm: Đối với những người trải qua "sự suy giảm đáng kể" về tình hình tài chính trong vòng 4 năm, tốc độ suy giảm trí nhớ sẽ tăng nhanh chóng. Sự suy giảm nhanh này tương đương với việc não bộ lão hóa thêm khoảng 5 tháng mỗi năm.
- Những người từ 65 tuổi trở lên bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn: Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tác động tiêu cực đặc biệt rõ rệt ở những người từ 65 tuổi trở lên. Ngược lại, mặc dù những người trung niên từ 51 đến 64 tuổi cũng bị ảnh hưởng, nhưng mức độ tương đối nhẹ. Điều này có thể là do những người trung niên vẫn có khả năng làm việc và có nhiều sự linh hoạt hơn để chống chọi với những cú sốc tài chính; trong khi những người trên 65 tuổi thường dựa vào lương hưu cố định hoặc tiền tiết kiệm, và khả năng phục hồi sau khủng hoảng tài chính của họ cực kỳ hạn chế.
- Lợi ích tiềm năng của việc cải thiện tình hình tài chính: Mặc dù sự cải thiện đáng kể về tình hình tài chính không cho thấy mối tương quan mạnh mẽ về mặt thống kê với việc ngăn ngừa suy giảm trí nhớ, nhưng xu hướng chung cho thấy tình hình tài chính tốt hơn có liên quan đến mức độ trí nhớ cơ bản cao hơn.
Tại sao vấn đề tài chính lại ảnh hưởng đến trí nhớ?
Nghiên cứu này xác định một số cơ chế tiềm năng. Khó khăn tài chính kéo dài và thu nhập không đủ có thể dẫn đến căng thẳng tâm lý và lo lắng mãn tính, làm suy giảm quá mức "băng thông nhận thức" của não bộ. Khó khăn tài chính có thể trực tiếp hạn chế khả năng tiếp cận các nguồn lực có lợi cho sức khỏe não bộ, chẳng hạn như bỏ qua việc mua thực phẩm bổ dưỡng để tiết kiệm tiền, hoặc, như đã đề cập trong các chỉ số đánh giá, bỏ qua việc chăm sóc y tế và thuốc men cần thiết do thiếu kinh phí.
Nghiên cứu này khẳng định rằng khó khăn tài chính, đặc biệt là sự suy giảm tài chính đột ngột ở tuổi trung niên và tuổi già, có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đáng kể đến sức khỏe não bộ. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng việc lập kế hoạch tài chính hợp lý ở tuổi trẻ và tuổi trung niên là rất quan trọng đối với sức khỏe não bộ ở tuổi già.
7 việc nên làm để cải thiện trí nhớ
Theo Mayo Clinic, mặc dù không có gì đảm bảo ngăn ngừa được chứng mất trí nhớ hoặc sa sút trí tuệ, nhưng một số hoạt động có thể giúp ích.
- Vận động thể chất mỗi ngày: Hoạt động thể chất làm tăng lưu lượng máu đến toàn bộ cơ thể, bao gồm cả não. Điều này có thể giúp duy trì trí nhớ sắc bén. Theo khuyến nghị của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ, đối với hầu hết người lớn, nên vận động thể chất cường độ vừa phải ít nhất 150 phút mỗi tuần, ví dụ như đi bộ nhanh, hoặc vận động thể chất cường độ cao như chạy bộ 75 phút mỗi tuần. Tốt nhất là nên phân bổ hoạt động này đều trong suốt tuần. Nếu không có thời gian cho một buổi tập luyện đầy đủ, hãy thử đi bộ vài đoạn ngắn trong ngày.
- Duy trì hoạt động trí óc: Cũng giống như hoạt động thể chất giúp giữ gìn vóc dáng, các hoạt động kích thích trí não giúp giữ cho bộ não luôn khỏe mạnh. Và những hoạt động đó có thể giúp ngăn ngừa một số chứng suy giảm trí nhớ. Hãy giải ô chữ. Đọc sách. Chơi trò chơi. Học chơi một nhạc cụ. Thử một sở thích mới. Tình nguyện tại một trường học địa phương hoặc với một nhóm cộng đồng.
- Dành thời gian cho người khác: Giao tiếp xã hội giúp ngăn ngừa trầm cảm và căng thẳng. Cả hai đều có thể góp phần gây ra chứng suy giảm trí nhớ. Hãy tìm kiếm cơ hội gặp gỡ người thân, bạn bè và những người khác, đặc biệt nếu bạn sống một mình.
- Luôn giữ mọi thứ ngăn nắp: Bạn sẽ dễ quên mọi thứ hơn nếu nhà cửa bừa bộn hoặc ghi chú lộn xộn. Hãy theo dõi các công việc, cuộc hẹn và các sự kiện khác trong sổ tay, lịch hoặc kế hoạch điện tử. Thậm chí bạn có thể đọc to từng mục khi viết xuống để giúp ghi nhớ. Luôn cập nhật danh sách việc cần làm. Đánh dấu những mục bạn đã hoàn thành. Giữ ví, chìa khóa, kính và các vật dụng cần thiết khác ở một nơi cố định trong nhà để dễ tìm. Hạn chế những yếu tố gây xao nhãng. Đừng làm quá nhiều việc cùng một lúc. Nếu bạn tập trung vào thông tin cần ghi nhớ, bạn sẽ dễ nhớ lại hơn sau này. Hãy thử lặp lại thông tin mới, chẳng hạn như tên và số, nhiều lần khi mới bắt đầu học.
- Ngủ ngon: Ngủ không đủ giấc có liên quan đến chứng suy giảm trí nhớ. Giấc ngủ không ngon và giấc ngủ bị gián đoạn thường xuyên cũng vậy. Hãy ưu tiên việc ngủ đủ giấc và ngủ ngon. Người lớn nên ngủ từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm một cách thường xuyên. Nếu ngáy làm gián đoạn giấc ngủ, hãy đặt lịch hẹn với đội ngũ chăm sóc sức khỏe của bạn. Ngáy có thể là dấu hiệu của một chứng rối loạn giấc ngủ, chẳng hạn như chứng ngưng thở khi ngủ. Nếu bạn bị ngưng thở khi ngủ, hãy sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
- Ăn các loại thực phẩm tốt cho não bộ: Một chế độ ăn giàu trái cây, rau củ và ngũ cốc nguyên hạt được cho là tốt cho sức khỏe não bộ nói chung. Hãy chọn các nguồn protein ít chất béo, chẳng hạn như cá, đậu và thịt gia cầm không da. Đồ uống của bạn cũng rất quan trọng. Nếu bạn chọn uống rượu, hãy uống điều độ. Uống quá nhiều rượu có thể dẫn đến lú lẫn và mất trí nhớ.
- Quản lý các bệnh mãn tính: Hãy làm theo lời khuyên của đội ngũ chăm sóc sức khỏe của bạn về việc xử lý các vấn đề sức khỏe như huyết áp cao, tiểu đường, trầm cảm, suy giảm thính lực và béo phì. Bạn càng chăm sóc bản thân tốt, trí nhớ của bạn càng có khả năng tốt hơn. Thường xuyên xem xét lại các loại thuốc bạn đang dùng với chuyên gia chăm sóc sức khỏe. Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến trí nhớ.
