Công nghệ deepfake và chatbot trí tuệ nhân tạo đang biến các kịch bản lừa đảo trở nên tinh vi, đôi khi vượt ngoài khả năng kiểm soát của người dân.
Sự phổ biến của các hình thức lừa đảo, cũng như số lượng các nạn nhân đã ở mức báo động. Nhiều vụ việc lừa đảo tinh vi đã bị phát hiện thời gian qua.
Một nam tài xế đã chia sẻ về trường hợp bị mất tiền của mình như một lời cảnh báo tới người dùng về sự tinh vi của tội phạm lừa đảo trực tuyến hiện nay, ngay cả khi đã cảnh giác.
Kịch bản lừa đảo thường được thiết kế tinh vi, đánh thẳng vào tâm lý và thói quen sử dụng công nghệ của người dân.
"Khi em đang lái xe chở khách, không thấy chuyển khoản, cũng không thấy báo tiền về máy. Tài khoản của em có 35 triệu đồng. Ngay lập tức em phải tắt nguồn, tắt liên kết mạng. Đến sáng hôm sau ra thấy tài khoản đã mất 19 triệu, chỉ còn lại 16 triệu. Ra báo công an thì công an cho biết trường hợp này không thể điều tra được, ngay lúc đó có gọi cho cơ quan công an cũng không xác định được nó ở đâu", nam tài xế - nạn nhân của lừa đảo trực tuyến chia sẻ.
Theo nhiều nạn nhân, kịch bản lừa đảo thường được thiết kế rất tinh vi, đánh thẳng vào tâm lý và thói quen sử dụng công nghệ của người dân. Các đối tượng sẽ giả danh nhân viên ngân hàng, bảo hiểm xã hội, công an, hoặc nhân viên kỹ thuật của một dịch vụ công nào đó để yêu cầu "cập nhật thông tin", "xác minh tài khoản". Chúng dẫn dắt nạn nhân từng bước: từ việc tìm một nơi yên tĩnh để nói chuyện, đến việc bấm vào đường link, tải ứng dụng lạ và thực hiện các thao tác xác thực sinh trắc học.
"Nó bảo em có một đường link này, em hướng dẫn anh. Anh tải về máy của mình và anh lấy điện thoại của người khác gọi lại cho em vào số này. Đường link khi mở ra ghi bảo hiểm xã hội để tải về", nam tài xế chia sẻ thêm.
Ông Vũ Việt Tiến (chuyên viên An ninh bảo mật, Công ty An ninh mạng NCS) cho biết: "Những đường link này có thể bị kẻ xấu đính kèm các loại mã độc, đến khi người dân ấn vào, các đối tượng sẽ chiếm quyền điều khiển thiết bị thông minh của người dân, để vét sạch tiền trong tài khoản".
Ngoài những cuộc gọi lừa đảo với kịch bản lên tới hàng nghìn trang, năm 2026, các chuyên gia cảnh báo, tội phạm mạng đã bước sang giai đoạn "AI hóa", sử dụng trí tuệ nhân tạo để giả giọng nói, giả video cực kỳ tinh vi, nguy hiểm.
Theo thống kê của Bộ Công an, chỉ trong vòng 5 năm, người Việt đã mất gần 40.000 tỷ đồng vì lừa đảo trực tuyến - một con số tương đương vốn đầu tư của nhiều dự án hạ tầng lớn, cho thấy tội phạm mạng đã chuyển sang hoạt động quy mô lớn và chuyên nghiệp hơn.
Công nghệ không chỉ là công cụ của tội phạm, mà còn có thể trở thành "lá chắn" nếu người dùng luôn cảnh giác.
Nguyên tắc đơn giản nhưng rất quan trọng là người dùng hãy chậm lại một bước để xác minh thông tin, không bấm vào đường link lạ, không cài ứng dụng không rõ nguồn gốc và tuyệt đối không cung cấp thông tin tài khoản cho bất kỳ ai qua điện thoại hay mạng xã hội.
