Trong báo cáo gửi Bộ Xây dựng ngày 9/3 về tác động chiến sự khu vực Trung Đông, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất loạt kiến nghị để giảm thiểu những tác động từ diễn biến giá nhiên liệu có xu hướng gia tăng và bảo đảm khả năng duy trì hoạt động khai thác của các hãng hàng không trong nước.
Đề xuất giảm 50% phí như thời COVID-19
Trong đó, đáng chú ý là Cục kiến nghị Bộ Xây dựng sớm đề xuất với các bộ ngành liên quan xem xét việc điều chỉnh giá trần trên đường bay nội địa trong trường hợp cần thiết để duy trì hoạt động khai thác hàng không. Đồng thời thông qua chính sách giảm 50% phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh, điều hành bay (tương tự như giai đoạn COVID-19).
Đồng thời Bộ Xây dựng sớm kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026; Bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm VAT từ 10% xuống mức phù hợp.
Kiến nghị Chính phủ xem xét sớm ban hành nghị định sửa đổi thuế xuất nhập khẩu ưu đãi với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào.
Cho phép áp dụng thu phụ thu nhiên liệu hàng không đối với vé máy bay nội địa với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo các mức giá nhiên liệu hàng không thực tế.
Kiến nghị Ngân hàng Nhà nước có chính sách hỗ trợ tài chính, tăng giới hạn tín dụng, tăng mức bảo lãnh thư tín dụng cho các các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không Việt Nam để đảm bảo nguồn cung và các doanh nghiệp vận tải hàng không bổ sung nguồn lực cần thiết để duy trì hoạt động khai thác.
Bộ Công Thương thúc đẩy mở rộng nguồn cung cho thị trường; chỉ đạo các nhà máy lọc dầu trong nước (Dung Quất, Nghi Sơn) tăng tối đa công suất sản xuất Jet A1 và cung cấp cho các hãng hàng không Việt Nam với mức giá hợp lý.
Các hãng hàng không Việt Nam đang đối mặt với việc thiếu hụt nhiên liệu bay do nguồn cung quốc tế hạn chế.
Nhiên liệu vừa thiếu vừa đắt, chi phí bay đội thêm 2.000 tỷ đồng/tháng
Theo Cục Hàng không Việt Nam, việc gián đoạn nguồn cung dầu thô qua eo biển Hormuz đã ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung nhiên liệu bay Jet A1 khu vực châu Á. Giá Jet A1 tại Singapore tăng từ 83,32 và 89,04 USD/thùng trong tháng 1 và tháng 2 lên 231,42 USD/thùng (ngày 4/3), tức tăng 160% chỉ trong 4 ngày đầu giao dịch tháng 3. Hiện tại, giá đang giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng và dự báo xấp xỉ 170 USD/thùng do lo ngại căng thẳng leo thang, nguồn cung vẫn hạn chế.
Phụ phí Premium vật lý Jet A-1 cũng tăng từ mức bình thường 1-2 USD/thùng lên 18,11 - 21,16 USD/thùng khiến tổng chi phí cho nhiên liệu hàng không tăng mạnh. “Theo Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế IATA, giá Jet A1 sẽ khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không đội thêm 50-60% và nếu giá Jet A1 tăng đến mức 200 USD/thùng trở lên thì chi phí của hãng hàng hàng không sẽ tăng trên 70%”, Cục Hàng không cho biết.
Ngoài ra, tinh hình nguồn cung dầu thô căng thẳng khiến các nhà máy lọc dầu châu Á, đối tác cung cấp chính của Việt Nam phải cắt giảm công suất và các nước hạn chế xuất khẩu sản phẩm để đảm bảo nguồn cung trong nước. Trong khi đó Việt Nam là nước phụ thuộc nhập khẩu nhiên liệu hàng không với 70% nhu cầu là nhập khẩu.
Ở trong nước, hiện có 5 đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không là Công ty TNHH MTV Nhiên liệu Hàng không Việt Nam (Skypec), Công ty cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex (Petrolimex Aviation), Công ty cổ phần Thương mại Xăng dầu Tân Sơn Nhất (TAPETCO), Công ty cổ phần dịch vụ nhiên liệu hàng không Nội Bài (NAFSC) và Công ty cổ phần tập đoàn Nhiên liệu hàng không Đông Dương.
Theo báo cáo của Skypec và Petrolimex Aviation, hai đơn vị chủ lực này đảm bảo được việc cung cấp xăng dầu cho các hãng hàng không đến hết 31/3 theo kế hoạch và hợp đồng. “Mặc dù các đơn vị đã triển khai việc mua hàng để phục vụ cho tháng 4/2026 nhưng các đối tác cung cấp ở Singpore, Thái Lan, Trung Quốc đang trì hoãn việc giao hàng vì nhiều lý do và có thể áp dụng ngay điều khoản Bất khả kháng (Force Majuere) để chấm dứt hợp đồng. Do vậy, nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không cung cấp cho hãng hàng không Việt Nam ngay từ đầu tháng 4 và các tháng tiếp theo là hiện hữu”, Cục Hàng không nhìn nhận.
Bên cạnh đó, nguồn cung cấp nội địa từ hai nhà máy lọc dầu là Nghi Sơn và Dung Quất cũng khó có thể ngay lập tức nâng công suất sản xuất JetA1 do còn phải cân đối với các sản phẩm xăng dầu khác để đảm bảo hoạt động của nền kinh tế. Thêm nữa, theo Petrolimex Aviation, các nhà máy này cũng có kế hoạch bảo trì trong các tháng 3 và 4/2026 và dự kiến tạm dừng hoạt động trong 10 ngày/tháng.
Với các hãng hàng không Việt Nam, giá nhiên liệu chiếm tỷ trọng rất lớn trong chi phí vận hành. Thông thường chi phí nhiên liệu bay đang chiếm khoảng 35 - 40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không, tùy thuộc vào độ tuổi đội bay, hiệu suất khai thác và loại đường bay.
“Việc phải điều chỉnh lộ trình bay tránh không phận đóng (bay xa thêm, bay vòng) cũng làm tăng thời gian bay, tiêu hao nhiên liệu, chi phí làm thêm giờ của tổ bay và bảo dưỡng, sẽ càng làm giảm lợi nhuận của hoạt động kinh doanh hàng không. Ngoài ra, chi phí gián tiếp cũng gia tăng: phí bay qua hành lang thay thế và phụ phí rủi ro bảo hiểm bay đều tăng vọt do đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng”, Cục Hàng không nhận định.
Với mức giá dầu Jet A1 khoảng 200 - 230 USD/thùng như những ngày vừa qua, chi phí khai thác của Vietnam Airlines sẽ tăng thêm khoảng 50-60%/tháng so với trước xung đột, với Sun PhuQuoc Airways là 30% và với VietJet Air là tăng thêm 2.000 tỷ đồng mỗi tháng.
“Giá nhiên liệu tăng cao khiến các đường bay không còn hiệu quả, nhiều đường bay sẽ rơi vào tình trạng càng bay càng lỗ do không bù đắp được chi phí nhiên liệu phát sinh, do vậy các hãng hàng không Việt Nam đang phải rà soát lại hoạt động khai thác, bố trí xắp xếp lại lịch bay từ tháng 4/2026 để giảm tiêu hao nhiên liệu cũng như tránh việc hủy chuyến do bị gián đoạn cung ứng nhiên liệu hàng không”, Cục Hàng không cho biết.