Bắt đầu từ ngày 1/3, quy trình kiểm định khí thải ôtô được áp dụng theo lộ trình mới với yêu cầu chặt chẽ hơn. Nhiều phương tiện, đặc biệt là xe sử dụng động cơ diesel, sẽ phải đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn so với trước. Trước thay đổi này, cơ quan chức năng khuyến nghị chủ xe nên chủ động kiểm tra, bảo dưỡng để hạn chế nguy cơ không đạt kiểm định, gây tốn kém thời gian và chi phí.
Bảo dưỡng động cơ – yếu tố quyết định kết quả kiểm định
Một trong những hạng mục quan trọng cần lưu ý là hệ thống phun nhiên liệu và buồng đốt. Đây là những bộ phận ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đốt cháy và lượng khí thải sinh ra trong quá trình vận hành.
Với xe chạy xăng: kiểm tra bugi và hệ thống đánh lửa
Động cơ xăng hoạt động dựa trên cơ chế đánh lửa cưỡng bức bằng bugi. Nếu bugi xuống cấp hoặc đánh lửa không ổn định, nhiên liệu sẽ không được đốt cháy hoàn toàn, làm tăng tiêu hao và phát sinh thêm khí thải. Vì vậy, việc kiểm tra và thay thế bugi khi cần thiết là điều nên thực hiện trước khi đưa xe đi đăng kiểm.
Khi nhiên liệu được phun tơi và cháy đồng đều trong buồng đốt, động cơ không chỉ vận hành hiệu quả hơn mà còn góp phần giảm lượng khí thải ra môi trường.
Lọc gió bẩn có thể khiến xe không đạt chuẩn
Sau thời gian sử dụng, lọc gió thường bị bám bụi hoặc xuống cấp. Điều này làm giảm lượng không khí sạch đi vào buồng đốt, ảnh hưởng đến tỷ lệ hòa trộn nhiên liệu – không khí, từ đó tác động tiêu cực đến quá trình cháy. Kiểm tra và thay lọc gió định kỳ là bước đơn giản nhưng có thể cải thiện đáng kể kết quả kiểm định khí thải.
Đừng bỏ qua bộ xử lý khí thải
Bộ xúc tác khí thải có vai trò giảm nồng độ các chất độc hại trước khi khí thải được xả ra môi trường. Nếu bộ phận này bị tắc nghẽn hoặc hoạt động kém hiệu quả, chỉ số khí thải có thể vượt ngưỡng cho phép. Việc kiểm tra hệ thống này trước mỗi kỳ đăng kiểm là cần thiết, nhất là với xe đã sử dụng lâu năm.
Sử dụng nhiên liệu và dung dịch đúng chuẩn
Ngoài các bộ phận cơ khí, chất lượng nhiên liệu cũng ảnh hưởng lớn đến lượng khí thải. Chủ xe nên chọn loại nhiên liệu phù hợp theo khuyến cáo của nhà sản xuất để đảm bảo động cơ vận hành ổn định và hệ thống xử lý khí thải phát huy hiệu quả.
Bên cạnh đó, cần kiểm tra dầu bôi trơn, nước làm mát và các dung dịch liên quan trước khi đi đăng kiểm để tránh phát sinh sự cố trong quá trình kiểm tra.
Trong quá trình đo khí thải, nhiều xe sẽ được kiểm tra bằng phương pháp gia tốc tự do, tức là đạp chân ga ở mức cao. Khi thực hiện thao tác này, chủ xe cần điều chỉnh tốc độ tối đa của động cơ theo đúng thông số kỹ thuật mà nhà sản xuất công bố.
Đặc biệt, nên kiểm soát chân ga để vòng tua máy không vượt vào vùng giới hạn nguy hiểm (vùng đỏ) trên đồng hồ, tránh gây hư hại động cơ và đảm bảo quá trình kiểm định diễn ra an toàn.
Lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải theo năm sản xuất
Cùng với việc siết quy trình kiểm định, các phương tiện lưu thông cũng phải đáp ứng mức tiêu chuẩn khí thải tương ứng với năm sản xuất.
Xe sản xuất trước năm 1999 phải đạt tối thiểu mức 1.
Xe sản xuất từ 1999 đến hết 2016 phải đạt mức 2.
Xe sản xuất từ 2017 đến hết 2021 phải đạt mức 3.
Từ ngày 1/3/2026, ôtô sản xuất từ năm 2022 bắt đầu phải đáp ứng mức 4. Đến ngày 1/1/2032, nhóm xe này sẽ phải đạt mức 5 trên phạm vi cả nước.
Riêng tại Hà Nội và TP HCM, lộ trình được áp dụng sớm hơn và nghiêm ngặt hơn:
Từ 1/1/2027, xe sản xuất giai đoạn 2017–2021 lưu thông tại hai thành phố này phải đạt mức 4.
Từ 1/1/2028, xe sản xuất từ năm 2022 phải đạt mức 5 nếu hoạt động tại đây.
Từ 1/11/2029, tất cả ôtô lưu thông tại Hà Nội và TP HCM phải đáp ứng tối thiểu mức 2 trở lên.
Việc nâng chuẩn khí thải được kỳ vọng góp phần cải thiện chất lượng không khí, đặc biệt tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, để không bị gián đoạn đăng kiểm và lưu thông, chủ xe cần chủ động bảo dưỡng phương tiện định kỳ, nắm rõ lộ trình áp dụng để có kế hoạch phù hợp trong thời gian tới.
Thái Hà