Tương lai thuộc về kim loại
Tính cho đến thời điểm hiện tại, khai thác khoáng sản dưới đáy biển chưa được bắt đầu ở quy mô thương mại tại bất kỳ đâu trên Trái đất.
Tuy nhiên, bước sang năm 2026, ngành khai thác đáy biển sâu đang đứng trước ngưỡng cửa của một kỷ nguyên mới, khi các tiến bộ công nghệ và nhu cầu khoáng sản quan trọng cho năng lượng sạch đang thúc đẩy sự chuyển dịch từ thăm dò sang khai thác thương mại quy mô lớn.
Thời báo New York (Mỹ) thông tin, chỉ một ngày sau khi Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA) của Mỹ hoàn thiện một quy định mới (thành một quy trình duy nhất) giúp các công ty dễ dàng hơn trong việc xin quyền khai thác đáy đại dương sâu vào 21/1/2026 - thì công ty The Metals Company (Canada) đã nộp đơn xin phép tăng gấp đôi diện tích khai thác dự kiến.
Kim Doster, phát ngôn viên của NOAA, cho biết quy định sửa đổi của cơ quan này "không loại bỏ các biện pháp bảo vệ — mà hợp nhất chúng thành một quy trình hiệu quả".
Bà cũng cho rằng việc thúc đẩy khai thác khoáng sản đáy biển sẽ giảm sự phụ thuộc của Mỹ vào công nghệ Trung Quốc, và giúp đảm bảo nguồn cung cấp các khoáng sản quan trọng.
Bùng nổ thị trường 65 tỷ USD
Khai thác biển sâu tập trung vào việc khai thác tài nguyên từ đáy đại dương ở độ sâu hơn 200 mét, chủ yếu ở các khu vực quốc tế do Cơ quan Quản lý Đáy biển Quốc tế (ISA) quản lý, cũng như trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của các quốc gia ven biển.
Ngành này bắt nguồn từ những năm 1970 với các cuộc thăm dò ban đầu, nhưng chỉ thực sự tăng tốc trong thập kỷ gần đây nhờ nhu cầu bùng nổ về khoáng sản cho pin xe điện, turbine gió và công nghệ cao, trong bối cảnh nguồn cung trên đất liền đang cạn kiệt.
Dưới đáy biển sâu, các khoáng sản chính bao gồm: Nốt đa kim (polymetallic nodules) – những viên đá hình củ khoai tây chứa mangan, niken, coban, đồng và một số nguyên tố đất hiếm; Vỏ ferromanganese giàu coban (CFC); Quặng sunfua đa kim chứa đồng, kẽm, vàng và bạc; cùng các khoáng sản khác như lithium, đất hiếm.
Những tài nguyên này được ước tính có trữ lượng khổng lồ, chẳng hạn như ở vùng Clarion-Clipperton Zone (CCZ) thuộc Thái Bình Dương, nơi có thể chứa hàng nghìn tỷ USD giá trị khoáng sản, đủ để đáp ứng nhu cầu toàn cầu cho chuyển đổi năng lượng.
Không giống như quặng trên đất liền, các khối quặng dưới biển không chứa hàm lượng các nguyên tố nặng độc hại. Ảnh: The Metals Company
Thị trường khai thác khoáng sản biển đang trải qua một loạt xu hướng định hình tương lai, đặc biệt là do nhu cầu ngày càng tăng đối với các kim loại quan trọng được sử dụng trong công nghệ chuyển đổi năng lượng.
Fortune Business Insights đưa ra dự báo hồi tháng 2/2026 cho biết, thị trường khai thác biển sâu toàn cầu sẽ đạt 6,18 tỷ USD năm 2026 và bùng nổ lên 65,56 tỷ USD năm 2034, với CAGR 34,34%, tập trung vào nốt đa kim chiếm hơn 50-66% thị phần.
Tổ chức Năng lượng Quốc tế (IEA) nhấn mạnh nhu cầu lithium, coban và niken sẽ tăng gấp đôi hoặc hơn vào 2040 do chuyển đổi năng lượng, thúc đẩy khai thác biển sâu như giải pháp thay thế cho nguồn cung trên đất liền.
Dù vậy, ngành này vẫn đối mặt với tranh cãi về tác động sinh thái, đòi hỏi quy định nghiêm ngặt hơn để đảm bảo phát triển bền vững. Các tổ chức như Cơ quan Quản lý Đáy biển Quốc tế (ISA) và Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) cũng cảnh báo về rủi ro môi trường nhưng thừa nhận tiềm năng tăng trưởng của lĩnh vực khai thác biển sâu.