Những chậu quất vàng rực, trĩu quả trước hiên nhà từ lâu đã trở thành biểu tượng quen thuộc mỗi dịp Tết. Thế nhưng, đằng sau vẻ ngoài tươi tắn ấy, các chuyên gia cảnh báo người dân không nên chủ quan, đặc biệt với thói quen tận dụng quả quất cảnh để chế biến thực phẩm sau Tết.
Ảnh minh họa
Quất cảnh và quất ăn: Mục đích trồng khác nhau
Theo lương y Bùi Đắc Sáng (Hội Đông y Hà Nội) chia sẻ với VTC News, quất là loại quả giàu vitamin A, C, B1 và các khoáng chất như canxi, phốt pho, kali, kẽm. Trong Đông y, quất có tác dụng tiêu đờm, giảm ho, hỗ trợ tiêu hóa, giải nhiệt và thường được dùng pha nước uống, ngâm mật ong hoặc làm gia vị. Tuy nhiên, những công dụng này chỉ áp dụng với quất được trồng để làm thực phẩm, bảo đảm điều kiện canh tác an toàn.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết trên VTC News rằng quất cảnh chưng Tết được trồng với mục đích trang trí, không phục vụ ăn uống. Để cây luôn xanh tốt, quả chín đều, màu sắc đẹp và giữ được lâu trong suốt nhiều tuần, người trồng có thể sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, chất kích thích sinh trưởng hoặc các hóa chất bảo quản. Những chất này không được kiểm soát theo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.
Ảnh minh họa
Thói quen "tận dụng" sau Tết tiềm ẩn rủi ro
Sau khi Tết qua đi, không ít gia đình có thói quen vắt nước quất cảnh để pha đồ uống, ngâm mật ong trị ho hoặc làm gia vị cho món ăn. Tuy nhiên, theo cảnh báo từ các chuyên gia an toàn thực phẩm được đăng tải trên VTC News và Báo Pháp Luật TP.HCM, việc này tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe.
Hóa chất tồn dư trên vỏ và trong quả có thể gây ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như buồn nôn, đau bụng, rối loạn tiêu hóa. Đáng lo ngại hơn, nếu sử dụng kéo dài với liều lượng nhỏ, các chất độc có thể tích tụ trong cơ thể, làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạn tính, thậm chí ung thư.
VnExpress cũng dẫn ý kiến chuyên gia khuyến cáo người dân không nên ăn quất cảnh sau Tết vì loại cây này không thuộc chuỗi sản xuất thực phẩm, không được giám sát về dư lượng hóa chất như trái cây bán ngoài thị trường.
Ảnh minh họa
Bên cạnh khuyến cáo không sử dụng quất cảnh làm thực phẩm, các chuyên gia cho rằng người dân hoàn toàn có thể tận dụng cây quất sau Tết theo những cách an toàn và hợp lý hơn. Nếu cây còn khỏe, lá xanh, không sâu bệnh, gia đình có thể cắt bỏ toàn bộ quả, tỉa gọn cành rồi trồng lại xuống đất hoặc thay chậu lớn hơn để chăm sóc cho mùa sau. Trước khi trồng lại, nên thay lớp đất mới và rửa sạch chậu nhằm hạn chế tồn dư hóa chất.
Trong trường hợp không tiếp tục trồng, lá và cành có thể được thu gom để ủ làm phân hữu cơ cho cây cảnh sau thời gian phân hủy đủ dài, thay vì vứt bỏ gây lãng phí. Một số nhà vườn tại Hà Nội cũng nhận chăm sóc, phục hồi quất sau Tết, giúp cây có thể tái sử dụng vào năm sau.