Ngày 17/2/2026, dưới sự trung gian, hòa giải của Oman, vòng đàm phán gián tiếp thứ hai giữa Iran và Mỹ về chương trình hạt nhân Iran đã được tổ chức tại Geneva. Vòng đàm phán thứ nhất đã được tổ chức tại thủ đô Muscat của Oman ngày 6/2/2026.
Phái đoàn Iran do Ngoại trưởng Abbas Aragchi dẫn đầu gồm Thứ trưởng Ngoại giao Majid Takht-Ravanchi, Thứ trưởng Bộ Pháp lý và Quốc tế Kazem Garibabadi, Thứ trưởng Ngoại giao Kinh tế Hamid Ganbari và các chuyên gia về các vấn đề kỹ thuật, pháp lý và kinh tế.
Phái đoàn Mỹ do Đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump, Steve) Witcoff dẫn đầu và con rể của Tổng thống, Jared Kushner. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cũng tham gia đàm phán.
Các đòi hỏi của Mỹ
Phó Tổng thống JD. Vance tuyên bố mục tiêu chính của Washington là ngăn chặn Iran trở thành một quốc gia hạt nhân, cảnh báo rằng việc sở hữu vũ khí hạt nhân của Teheran sẽ thúc đẩy các quốc gia trong khu vực và các nơi khác trên thế giới cũng tìm cách sở hữu nó.
Ngoài ra, chính quyền Mỹ cũng đòi đưa chương trình tên lửa của Iran và sự hỗ trợ của Tehran cho các nhóm vũ trang trong khu vực vào chương trình nghị sự đàm phán, trong khi Tehran khẳng định rằng họ sẽ không thảo luận về bất kỳ vấn đề nào khác ngoài chương trình hạt nhân.
Mỹ đòi Iran giao nộp toàn bộ khối lượng uranium đã được làm giàu 60%, ngừng làm giàu hoàn toàn và cho phép kiểm tra nghiêm ngặt các cơ sở hạt nhân của mình.
Phía Mỹ cho biết đến nay Iran vẫn chưa sẵn sàng công nhận một số "lằn ranh đỏ" do Tổng thống Trump đặt ra, trong đó quan trọng nhất là ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Mỹ triển khai tàu USS Gerald R. Ford tới Trung Đông. Ảnh: Bộ Chiến tranh Mỹ
Lập trường của Iran
Ngoại trưởng Abbas Araqchi nhắc lại quan điểm của Teheran là không chấp nhận việc đưa chương trình tên lửa vào bất kỳ cuộc đàm phán nào và các cuộc đàm phán chỉ giới hạn trong chương trình hạt nhân trên tinh thần bình đẳng.
Về việc "làm giàu uranium", Iran có thể thể hiện sự linh hoạt, có nghĩa là giảm tỷ lệ làm giàu từ 60% xuống mức 3,67% hoặc thấp hơn, tức là mức đã được thỏa thuận trong JCPOA năm 2015. Hồ sơ lưu trữ cho biết Iran ước tính có hơn 400 kg uranium đã được làm giàu ở cấp độ 60%, Mỹ đòi đưa khối lượng này sang nước thứ ba và Nga đã tuyên bố sẵn sàng đảm nhận việc này, trong khi Iran cho biết họ cũng sẵn sàng chuyển giao. Tuy nhiên, Iran khẳng định có quyền làm giàu uranium phục vụ mục đích hoà bình.
Trên thực tế, quá trình làm giàu uranium đã bị ngừng sau cuộc không kích của Mỹ và Israel vào các cơ sở hạt nhân của Iran tháng 6 năm ngoái. Các chuyên gia hạt nhân cho biết, việc khôi phục lại các hoạt động làm giàu sau đó là một vấn đề phức tạp hơn trước rất nhiều và phải mất ít nhất vài năm.
Thứ trưởng Ngoại giao Majid Tacht Ravanchi cho biết Teheran sẵn sàng nhượng bộ để đạt được thỏa thuận nếu Mỹ đồng ý thảo luận việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt. Ông nói thêm "quả bóng hiện đang nằm bên phía Mỹ và nếu Washington trung thực, con đường đến một thỏa thuận sẽ được mở ra."
Việc nối lại công việc thanh tra của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) rất quan trọng đối với phương Tây để khẳng định tính minh bạch của chương trình hạt nhân Iran. Mặc dù Iran, sau cuộc không kích của Mỹ và Israel tháng 6 năm ngoái, không cho phép các thanh tra viên vào thanh sát các cơ sở hạt nhân của mình, nhưng Teheran có thể sẵn sàng tạo điều kiện để họ trở lại trong một thỏa thuận cân bằng.
Ngoài ra, Tehran cho biết đoàn Iran mang đến Geneva những “ý tưởng thực tế”, thể hiện sự mềm dẻo nhằm tháo gỡ bế tắc trong đàm phán. Iran sẵn sàng giảm tỷ lệ làm giàu uranium xuống mức tối thiểu, thậm chí ở cấp độ phòng thí nghiệm, chấp nhận sự kiểm soát tối đa của quốc tế đối với chương trình hạt nhân của mình, kể cả vượt ra ngoài Nghị định thư bổ sung và các khuôn khổ kiểm soát hiện tại.
Bên cạnh đó, Tehran cũng để ngỏ khả năng tiếp nhận các khoản đầu tư của Mỹ trong các lĩnh vực như dầu khí, năng lượng và khai thác mỏ, mua máy bay mới của Mỹ, đồng thời có thể hợp tác, hỗ trợ Washington trong các hồ sơ khác tại Trung Đông như Gaza, Lebanon, Iraq, Afghanistan và Yemen, cũng như trong cuộc chiến chống ma túy, buôn người và tội phạm có tổ chức.
Ông Hamid Qanbari, Trợ lý Ngoại trưởng Iran nói nói: "Mỹ đã không đạt được lợi ích kinh tế từ thỏa thuận JCPOA năm 2015, và lần này để đảm bảo tính bền vững của thỏa thuận, Mỹ cần phải đạt được lợi ích kinh tế. Iran sẵn sàng hợp tác kinh tế với Mỹ.
Iran ước tính có hơn 400 kg uranium đã được làm giàu ở cấp độ 60%.
Đàm phán đang tiếp diễn dưới sức ép của Mỹ
Ngoại trưởng Abbas Araqchi tuyên bố các cuộc đàm phán diễn ra là "nghiêm túc, mang tính xây dựng" và "đã đạt được tiến bộ tốt hơn so với cuộc họp trước". Hai bên đã đạt được "các nguyên tắc định hướng" cho một thỏa thuận hạt nhân khả thi, sau vòng đàm phán kéo dài ba giờ tại Geneva với các đặc phái viên của Trump Steve Witkoff và Jared Kushner.
Ông cho biết, hai bên đã đồng ý bắt đầu soạn thảo văn bản của thoả thuận và sẽ trao đổi văn bản để ấn định thời hạn cho vòng đàm phán thứ ba.
Về phần mình, Ngoại trưởng Oman Badr Al-Busaidi, người đóng vai trò hòa giải nói, vòng đảm phán thứ hai đã kết thúc "với tiến bộ tốt trong việc xác định các mục tiêu chung và các vấn đề kỹ thuật liên quan", bầu không khí của các cuộc họp là "mang tính xây dựng" và có "các bước rõ ràng" trước vòng tiếp theo.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Carolyn Levitt cũng thừa nhận: "Một số tiến bộ đã đạt được, nhưng quan điểm hai phía vẫn còn rất xa nhau về một số vấn đề. Tôi nghĩ rằng người Iran dự kiến sẽ quay lại với chúng tôi chi tiết hơn trong hai tuần tới, vì vậy Tổng thống sẽ tiếp tục theo dõi mọi thứ sẽ diễn ra như thế nào.”
Trong khi các cuộc đàm phán đang diễn biến theo hướng tích cưc. Chính quyền của Tổng thống Trump tăng cường gây sức ép đối với Iran. Washington ráo riết điều động một lực lượng quân sự lớn chưa từng thấy đến khu vực.
Ngoài tàu sân bay USS Abraham Lincoln, Washington đã đưa tàu sân bay thứ hai USS Gerald Ford đến khu vực và đang có kế hoạch triển khai tàu sân bay thứ ba. Hơn 50 chiến đấu cơ gồm máy bay tàng hình F-35, F-22 và F-16 đã được điều đến Trung Đông trong vòng mấy ngày qua để chuẩn bị tấn công Iran. Hơn 150 chuyến bay chở hàng đã vận chuyển vũ khí và đạn dược đến khu vực trong thời gian gần đây.
Ngày 18/2/2026, các quan chức an ninh quốc gia cấp cao của Mỹ cho biết, quân đội đã sẵn sàng tấn công Iran bất cứ lúc nào khi nhận được lệnh của Tổng thống. Lầu Năm Góc đang tạm thời sơ tán một số nhân viên khỏi khu vực Trung Đông.
Ngày 19/2/2026, Tổng thống Trump ra tối hậu thư cho Iran 15 ngày phải đạt được thỏa thuận với Mỹ, nếu không ông sẽ ra lệnh tấn công. Ông tuyên bố, nếu Iran từ chối thỏa thuận, Washington sẽ chuyển sang các biện pháp giai đoạn hai, điều này sẽ "rất nặng nề" đối với nước Cộng hòa Hồi giáo. Trong phát biểu của mình, ông Trump không che giấu kế hoạch thay đổi chế độ ở Iran, cho rằng "đó có thể là điều tốt nhất có thể xảy ra".
Nhà Trắng cho biết, cuộc chiến chống Iran sẽ là một chiến dịch chung Mỹ - Israel, quy mô lớn hơn nhiều, kéo dài trong nhiều tuần so với cuộc chiến 12 ngày của Israel tháng 6/2025 có sự tham gia của Mỹ.
Các quan chức Israel cho biết, quân đội Israel đã được đặt trong tình trạng báo động ở mức cao nhất. Cuộc họp nội các an ninh đã được hoãn đến ngày 22/2/2026.
Mỹ lên sơ đồ tiến trình tác chiến của cuộc tấn công (dự kiến) vào Iran. Ảnh: Getty
Khả năng Mỹ tấn công Iran
Mặc dù các nỗ lực ngoại giao đang tiến triển, nếu tình hình tiếp tục như hiện nay thì không thể tránh được leo thang. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích chính trị, Tổng thống Trump cần phải cất nhắc hết sức kỹ lưỡng trước khi quyết định bất cứ hành động quân sự nào chống Iran.
Iran nhiều lần tuyên bố, các căn cứ quân sự và lợi ích của Mỹ và Israel trong khu vực sẽ trở thành mục tiêu "hợp pháp" nếu chiến sự nổ ra. Điều này có nghĩa là Iraq, Bahrain, Qatar, UAE, Ả Rập Saudi, Kuwait, Jordan và Syria sẽ bị Iran tấn công. Cuộc chiến sẽ lan rộng ra toàn bộ khu vực.
Kho tên lửa đạn đạo là một trong những công cụ răn đe mạnh nhất của Iran. Trong trường hợp xảy ra đối đầu trực tiếp, Tehran có thể đáp trả bằng việc phóng hàng loạt tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực và lãnh thổ Israel. Các hệ thống phòng thủ của Mỹ và Israel mặc dù rất hiện đại cũng không thể đánh chặn được hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái của Iran được phóng đi cùng một lúc như đã từng xảy ra tháng 6/2025.
Trong khi đó, các Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tiếp tục các cuộc diễn tập ở eo biển Hormuz. Họ cho biết các đơn vị tên lửa, máy bay không người lái, các hệ thống phòng thủ và vũ khí tấn công chính xác cao đã tham gia vào các cuộc tập trận. Tư lệnh IRGC, chuẩn tướng Mohammad Pakpour nói, lực lượng của ông sẵn sàng đóng cửa eo biển Hormuz nếu lãnh đạo cấp cao của Iran quyết định làm như vậy.
Eo biển Hormuz với hơn 20% lượng dầu của thế giới đi qua có thể là lựa chọn cuối cùng. Về lý thuyết, Iran hoàn toàn có thể sử dụng thủy lôi, tên lửa ven biển và tàu xuồng cao tốc để phong tỏa, nhưng kịch bản này được coi là lựa chọn cuối cùng vì hậu quả của nó sẽ hết sức nặng nề không chỉ đối với các nước vùng Vịnh mà còn biến thành một cuộc khủng hoảng quốc tế toàn diện không thể kiểm soát. Giá dầu có thể tăng lên trên 100 USD/ thùng, gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng trên toàn thế giới, gồm cả Mỹ.
Washington lo ngại về khả năng các tàu sân bay của mình bị tấn công do không thể bắn hạ tất cả các tên lửa của Iran. Đại Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei tuyên bố: "Tàu sân bay của Mỹ là hết sức nguy hiểm, nhưng vũ khí có thể đưa nó xuống đáy còn nguy hiểm hơn."
Trong nhiều thập kỷ, Iran đã xây dựng được một mạng lưới đồng minh ở khu vực gọi là “trục kháng chiến”, bao gồm các nhóm vũ trang ở Iraq, Lebanon, Yemen và một số nơi khác. Mặc dù mạng lưới này đã suy yếu trong những năm gần đây, nhưng vẫn là một công cụ gây áp lực có thể được sử dụng để chống lại lợi ích của Mỹ hoặc các tuyến đường hàng hải và năng lượng ở Biển Đỏ.
Nga, Trung Quốc và Iran cũng đang tiến hành tập trận chung ở vùng biển Iran. Mặt khác, các thông tin cho biết, Moscow và Bắc Kinh cũng đang chuyên chở các lô hàng vũ khí đến Iran gồm nhiều thiết bị phòng thủ và tấn công khác nhau trong khuôn khổ quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước. The War Zone của Mỹ đưa tin, việc các tàu chiến Nga và Trung Quốc tham gia tập trận hải quân với Iran đã làm phức tạp cho kế hoạch của Washington chống lại Tehran.
Các nhà phân tích chính trị nhận định rằng, Mỹ khó có thể tấn công Iran vào lúc này bởi vì ngày 18/2/2026 là bắt đầu tháng Ramadan linh thiêng của người Hồi giáo và sẽ kéo dài đến hết ngày 19/3/2026. Không ai dám phát động một cuộc chiến ở trung tâm của thế giới Hồi giáo vào tháng Ramadan.
Mặt khác, phát động một cuộc chiến ngay sau khi khai trương "Hội đồng Hoà bình" sẽ không có lợi cho hình ảnh của Tổng thống Trump. Tuy nhiên, ông Trump có thể làm bất cứ điều gì trái với logic.
Cuối cùng, nội bộ xã hội Mỹ có sự chia rẽ ngày càng tăng về các vấn đề liên quan đến Iran và bất cứ một hành động quân sự nào chống Iran cũng phải được Quốc hội cho phép. Mặt khác, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ càng đến gần, ông Trump càng khó quyết định đánh Iran.
Nếu tình trạng hiện nay kéo dài đến mùa hè, ông Trump sẽ khó hành động leo thang ngay bên thềm cuộc bầu cử. Hành động quân sự chống Iran có thể dẫn đến tổn thất đáng kể trong số các quân nhân Mỹ sẽ tác động tiêu cực đến lá phiếu của cử tri dành cho Trump.
Tổng thống Trump đang ở ngã ba đường, đứng trước một quyết định khó khăn, rút quân mà không tấn công Iran sẽ được hiểu là một thất bại lớn, phát động một cuộc chiến mà không giải quyết được vấn đề hạt nhân Iran sẽ gây hậu quả nghiêm trọng đối với khu vực và thế giới, cũng như đối với nước Mỹ. Đến nay ông vẫn chưa quyết định được liệu có tấn công Iran hay không.