Tiêm kích hạm F/A-18 Super Hornet trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln.
Quân đội Iran vừa được bổ sung 1.000 máy bay không người lái (UAV) vũ trang cho các đơn vị chiến đấu, đây là những phi cơ được phát triển dựa trên kinh nghiệm trong xung đột 12 ngày với Israel và Mỹ hồi tháng 6 năm 2025.
Phát ngôn viên quân đội Iran, Chuẩn tướng Mohammad Akraminia cùng ngày cho rằng các chiến hạm Mỹ triển khai ở Trung Đông, trong đó có tàu sân bay USS Abraham Lincoln, vẫn tồn tại "những điểm yếu nghiêm trọng", đồng thời cảnh báo rằng Tehran sẽ nhắm vào chúng nếu bị Washington tấn công.
Thông điệp được tướng Akraminia đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố "hạm đội lớn" đang hướng đến gần Iran, giữa lúc căng thẳng giữa Tehran và Washington gia tăng.
Giới chuyên gia cho rằng ngoài kho tên lửa uy lực, quân đội Iran cũng sở hữu năng lực tác chiến UAV đáng gờm, có khả năng gây thiệt hại không hề nhỏ cho đối phương trong trường hợp bùng phát xung đột.
"Tàu hải quân Mỹ ở Trung Đông có thể sẽ đối mặt với mối đe dọa đáng kể từ UAV tự sát giá rẻ. Iran đã phát triển được năng lực tác chiến phi đối xứng hiệu quả để chống lại các khí tài đắt tiền", Cameron Chell, giám đốc điều hành công ty Draganfly chuyên chế tạo UAV có trụ sở tại Canada, nói.
Cũng theo vị giám đốc này, Iran đã đạt được lợi thế trong chế tạo UAV tầm ngắn và tầm trung, vốn là những mẫu phi cơ chi phí thấp, có thể sản xuất với số lượng lớn và hoạt động hiệu quả trong tác chiến phi đối xứng.
Cùng với đó, cơ quan Tình báo Quân đội Mỹ (DIA) cũng đánh giá UAV là năng lực tác chiến đường không phát triển nhanh nhất của Iran. Nước này ban đầu phát triển UAV để đáp ứng yêu cầu trinh sát, sau đó chuyển đổi chúng thành phi cơ có thể tấn công mục tiêu mặt đất hoặc thực hiện đồng thời cả hai vai trò.
Kho UAV của Iran đã bổ sung cho năng lực tấn công tầm xa bằng vũ khí thông thường của nước này, bên cạnh hàng nghìn tên lửa đạn đạo và hành trình. Tehran từng nhiều lần sử dụng UAV kết hợp với tên lửa trong các đòn tấn công nhằm vào Israel giai đoạn 2024-2025.
Mối đe dọa đối với đối thủ ngày càng tăng khi UAV Iran ngày càng tinh vi hơn. Tehran đang tiếp tục thử nghiệm chiến thuật tập kích hiệp đồng giữa các phi đội UAV và tên lửa, nhằm thăm dò và đánh bại hệ thống phòng không kẻ thù.
Cùng với lợi thế về giá thành và sản lượng, chi phí bảo trì và đào tạo nhân sự vận hành UAV cũng ít tốn kém hơn so với máy bay có người lái.
Ưu điểm khác nữa là UAV khó bị phát hiện, trong khi thời gian hoạt động liên tục có thể lâu hơn nhiều so với tiêm kích có người lái. Đây cũng là mục tiêu khó nhằn đối với Mỹ và đồng minh, do phần lớn chương trình vũ khí của phương Tây sau Chiến tranh Lạnh tập trung vào đánh chặn mục tiêu đắt giá như tên lửa đạn đạo.
Quân đội Mỹ đã triển khai nhiều khẩu đội tên lửa phòng không Patriot và hệ thống THAAD tại Trung Đông để đối phó tên lửa đạn đạo. Nhưng cách bố trí lưới phòng không của Mỹ vẫn để lại những lỗ hổng đối với mục tiêu tầm ngắn và Tehran có thể tận dụng điều này với UAV và tên lửa hành trình với trần bay thấp hơn nhiều tên lửa.
Trong trường hợp sử dụng các tổ hợp phòng không hiện có của Mỹ tại Trung Đông để đối phó UAV cũng rất tốn kém. Một tên lửa PAC-3 MSE của tổ hợp Patriot có giá hơn 4 triệu USD, trong khi UAV tự sát Iran chỉ có giá vài nghìn đến vài chục nghìn USD mỗi chiếc.
Chuyên gia Chell dự báo Iran có thể áp dụng chiến thuật phóng lượng lớn UAV tự sát trong thời gian ngắn để áp đảo hệ thống phòng thủ đối phương, bảo đảm một số phi cơ sẽ đến được mục tiêu.
"Các hệ thống phòng thủ hiện đại không được thiết kế để đối phó kiểu tập kích cường độ cao như vậy. Chiến hạm mặt nước của Mỹ đang hoạt động gần Iran sẽ trở thành ưu tiên hàng đầu", Chell cho biết.
Iran cũng có thể tiến hành tập kích kéo dài, dàn trải lực lượng UAV để gây sức ép không ngừng nghỉ từ vài ngày đến nhiều tuần. Chiến thuật này sẽ làm chiến hạm đối phương luôn phải duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao, đẩy thủy thủ đoàn và khí tài đến giới hạn, dễ hỏng hóc và mắc sai lầm.
Tình huống này Hải quân Mỹ từng trải qua khi tiến hành chiến dịch đối phó lực lượng Houthi ở Biển Đỏ năm 2025.
Chỉ trong 5 tháng hiện diện tại khu vực, tàu sân bay USS Harry S. Truman đã mất tổng cộng 3 tiêm kích hạm F/A-18 Super Hornet, mỗi chiếc có giá khoảng 60 triệu USD, do sự cố bắn nhầm đồng đội hoặc máy bay rơi xuống biển khi chiến hạm cơ động tránh hỏa lực của Houthi.
Nguy cơ này với Mỹ cao hơn nhiều nếu nổ ra xung đột trên diện rộng với Iran bởi năng lực tấn công hiệp đồng quy mô lớn và kéo dài của Tehran đã được kiểm chứng trong cuộc xung đột 12 ngày với Israel.