9 chiếc MiG-29 được chuyển giao cho Ukraine
Ông Pawel Zalewski, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Ba Lan, mới đây xác nhận nước này sẽ chuyển giao tối đa 9 tiêm kích MiG-29 sắp loại biên cho Không quân Ukraine dưới hình thức viện trợ.
Ông Zalewski nhấn mạnh rằng quyết định này đã nhận được sự đồng thuận hoàn toàn về mặt chính trị. Hiện tại, cơ quan quốc phòng hai nước đang tích cực phối hợp giải quyết các vấn đề kỹ thuật liên quan đến tình trạng máy bay, công tác hậu cần và quy trình bảo dưỡng.
Giới chức Warsaw cũng gắn kết việc chuyển giao MiG-29 với các cuộc đàm phán về một khuôn khổ trao đổi rộng lớn hơn. Theo đó, Ba Lan kỳ vọng sẽ được tiếp cận các công nghệ máy bay không người lái (drone) và giải pháp chống drone do Ukraine phát triển.
Để lấp đầy khoảng trống mà đội bay MiG-29 để lại, Ba Lan đang thay thế bằng dòng tiêm kích hạng nhẹ FA-50 đặt mua từ Hàn Quốc năm 2022. Tuy thua kém đáng kể về hiệu suất bay so với MiG-29, FA-50 lại có ưu thế nhờ chi phí vận hành và nhu cầu bảo trì thấp hơn, đồng thời được tích hợp hệ thống vũ khí và điện tử hàng không tiên tiến.
Phiên bản tiết kiệm chi phí
Được phát triển song song với tiêm kích chiếm ưu thế trên không Su-27, MiG-29 từng được xem là đối trọng nhẹ hơn và tiết kiệm chi phí hơn của Liên Xô. Vào đầu thập niên 1990, dòng máy bay này từng chứng tỏ ưu thế vượt trội so với các tiêm kích phương Tây trong tác chiến tầm gần, đồng thời có khả năng đối đầu sòng phẳng với F-16 và F-18 ở phạm vi ngoài tầm nhìn.
Sau khi Liên Xô tan rã, Không quân Ukraine thừa hưởng số lượng lớn MiG-29. Những tổn thất trong giao tranh với Nga từ năm 2022 đến nay đã được bù đắp phần nào nhờ nguồn viện trợ từ các nước Đông Âu thuộc khối Warsaw cũ. Hiện tại, MiG-29 là một trong 5 loại chiến đấu cơ chủ lực của Ukraine, bên cạnh Su-27, cường kích Su-24M, cùng các tiêm kích một động cơ hạng nhẹ hơn do phương Tây viện trợ gần đây là F-16 và Mirage 2000.
Trong thực chiến, đội bay MiG-29 của Ukraine đã chịu tổn thất nặng nề trong các pha không chiến mà chưa ghi nhận thành tích bắn hạ máy bay có người lái nào của Nga.
Đáng chú ý, chỉ trong 10 ngày giao tranh ác liệt vào tháng 10/2023, có báo cáo cho rằng 17 chiếc MiG-29 đã bị bắn hạ khi đối đầu với tiêm kích Nga. Dù tồn tại nhiều hạn chế, nhưng trong những tuần đầu xung đột, chính phủ Ukraine và truyền thông phương Tây từng loan tin về huyền thoại phi công "Bóng ma Kiev" (Ghost of Kiev) với thành tích bắn hạ hàng loạt máy bay Nga.
Tuy nhiên, về sau thông tin này được xác nhận là hư cấu và chỉ mang tính chất khích lệ tinh thần binh sĩ. Mặc dù chịu thiệt hại lớn, dòng tiêm kích này vẫn được Ukraine trân trọng nhờ khả năng cất cánh từ đường băng ngắn hoặc dã chiến, cũng như khả năng tích hợp tên lửa chống bức xạ AGM-88 của Mỹ để tấn công hệ thống phòng không đối phương.
Cả 5 loại máy bay chiến đấu trong biên chế Ukraine hiện nay đều bị coi là lạc hậu. Giới quan sát từ cả Nga và Ukraine đều nhận định rằng chúng khó có thể đối đầu với các tiêm kích hiện đại của Nga trong không chiến. Mặc dù biến thể hiện đại hóa MiG-29M (phiên bản xuất khẩu) sở hữu năng lực vượt trội với radar mảng pha, tên lửa dẫn đường radar chủ động, buồng lái kỹ thuật số và hệ thống liên kết dữ liệu tiên tiến, nhưng vẫn tồn tại khoảng cách công nghệ hơn 20 năm giữa biến thể này và những chiếc MiG-29 sản xuất từ thập niên 1980 đang được viện trợ cho Ukraine.