Ngày 29/9/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra "Kế hoạch hòa bình 20 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh ở Dải Gaza". Đây là kế hoạch lần đầu tiên được các bên xung đột gồm Israel, Hamas, chính quyền Dân tộc Palestine (PNA), các nước Ả Rập, Hồi giáo và dư luận quốc tế hoan nghênh.
Ngày 9/10/2025, sau 2 ngày đàm phán tại Sharm el-Sheikh, Israel và Hamas đã ký thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza và ngay đêm hôm đó chính phủ Israel đã biểu quyết thông qua thỏa thuận này.
Thoả thuận Sharm el-Sheikh có gì?
Theo nội dung thỏa thuận, lệnh ngừng bắn sẽ có hiệu lực trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm phê chuẩn. Trong 72 giờ tiếp theo, Hamas sẽ lần lượt thả toàn bộ 48 con tin còn sống cũng như đã chết. Các lực lượng quân đội Israel (IDF) sẽ rút về các vị trí đã thỏa thuận trước đó bên trong Dải Gaza. IDF cho biết họ đã bắt đầu chuẩn bị hoạt động để thực hiện thỏa thuận. Việc rút các đơn vị Israel sẽ diễn ra trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm đạt được thỏa thuận.
Trong vòng 72 giờ sau đó, Hamas phải trao trả tất cả các con tin còn sống và thi thể của những người đã chết cho Israel. Quá trình này sẽ diễn ra theo 2 giai đoạn: tất cả các tù nhân còn sống sẽ được bàn giao vào ngày 12 hoặc 13/10/2025. Việc thu thập và trao trả các thi thể các con tin đã chết sẽ mất nhiều thời gian hơn vì Hamas nói họ không biết những thi thể này hiện nằm ở đâu. Israel và các bên trung gian hòa giải gồm Mỹ, Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Ký sẽ thành lập một lực lượng đặc nhiệm chung để tìm kiếm hài cốt của các con tin này.
Đáp lại, Israel sẽ thả 1.950 tù nhân Palestine, trong đó có 250 người đang thụ án chung thân. Mỗi hài cốt con tin Israel được Hamas trao trả, Israel sẽ bàn giao hài cốt của 15 người dân Gaza đã chết.
Thỏa thuận quy định mở 5 cửa khẩu để đưa viện trợ nhân đạo và hàng cứu trợ ngay lập tức vào Dải Gaza, với số lượng 600 xe tải một ngày để góp phần giảm bớt thảm họa nhân đạo đối với người dân Gaza đang phải sống trong điều kiện hết sức khó khăn kể từ khi bắt đầu chiến tranh đến nay.
Hamas đã chấp nhận kế hoạch hòa bình 20 điểm của Tổng thống Trump. Ảnh: Reuters
Vai trò của Tổng thống Mỹ Donald Trump
Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra kế hoạch chấm dứt cuộc chiến ở Gaza nhằm thực hiện lời hứa của mình trong chiến dịch tranh cử và sau khi trở lại Nhà Trắng để tranh thủ sự ủng hộ của cử tri Mỹ trong khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.
Ngày 29/9/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra kế hoạch 20 điểm nhằm giải quyết cuộc xung đột Israel - Hamas. Ông yêu cầu Thủ tướng Israel Netanyahu chấp nhận các điều khoản của kế hoạch. Đồng thời, ngày 3/10/2025, ông Trump cũng đưa ra tối hậu thư cho Hamas, yêu cầu họ chấp nhận thỏa thuận trước ngày 5/10/2025.
Ngày 3/10/2025, Hamas ra tuyên bố chấp nhận kế hoạch của ông Trump, ngày 6/10/2025 Hamas và Israel bắt đầu đàm phán tại Sharm el-Sheikh dưới sự trung gian hòa giải của Mỹ, Ai Cập, Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ và ngày 9/10/2025 đã đạt được thỏa thuận.
Đây là cuộc đàm phán đạt được kết quả nhanh nhất từ trước tới nay vì các bên đều hiểu sự cấp bách phải chấm dứt chiến tranh ở Gaza.
Vì lẽ đó, kế hoạch hòa bình của Tổng thống Trump lần đầu tiên được cả Israel, Hamas, Palestine, các nước Ả Rập, Hồi giáo và cộng đồng quốc tế hoan nghênh và ủng hộ.
Động cơ thúc đẩy Israel và Hamas đạt được thỏa thuận
Chiến dịch quân sự của Israel kéo dài hai năm không những không đạt được mục tiêu đề ra là lấy lại con tin và tiêu diệt Hamas, mà còn bị thiệt hại hết sức nặng nề.
Báo cáo của Bộ Quốc phòng Israel ngày 14/9/2025 cho biết, kể từ khi phát động chiến dịch quân sự vào Dải Gaza đến nay đã có 1.152 binh sĩ Israel bị thiệt mạng và hơn 20.000 người khác bị thương. Chi phí cho cuộc chiến lên tới 67-70 tỷ USD, trung bình một ngày tiêu tốn hết khoảng 246 triệu USD.
Trong khi đó, tại Dải Gaza, 67.416 người đã bị chết và 14.222 người mất tích, 169.890 người bị thương, phần lớn là phụ nữ, trẻ em và người già. Gần như toàn bộ 2,3 triệu dân số Palestine ở Gaza phải di dời.
Hơn 80% cơ sở hạ tầng, điện, nước, đường sá, trường học, bệnh viện...bị san phẳng. Một thảm hoạ nhân đạo khủng khiếp chưa từng có ở Gaza, người dân Gaza đang đứng trước nạn đói. Khoảng 70% lực lượng quân sự của Hamas bị phá hủy.
Có thể nói cuộc chiến Israel- Hamas ở Gaza là cuộc chiến tranh kéo dài và đẫm máu nhất trong cuộc xung đột Israel- Palestine kể từ khi thành lập nhà nước Israel năm 1948 đến nay.
Ủy ban Điều tra quốc tế độc lập của Liên hợp quốc (COI) xác định Israel phạm tội diệt chủng ở Gaza, nhằm hủy diệt người Palestine. Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đã ban hành lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant. Các cuộc biểu tình với sự tham gia của hàng triệu người diễn ra trên khắp thế giới đòi chính quyền Tel Aviv chấm dứt chiến tranh. Một loạt nước đồng minh của Mỹ và Israel tuyên bố công nhận Nhà nước Palestine.
Đây là một sức ép lớn buộc Israel phải chấp nhận thoả thuận với Hamas để chấm dứt chiến tranh.
Hamas thay đổi quan điểm
Ngày 3/10/2025, Hamas đã chấp nhận kế hoạch hòa bình 20 điểm của Tổng thống Trump để chấm dứt cuộc chiến ở Gaza. Hamas đồng ý trao trả tất cả các con tin còn sống và đã chết cho Israel, nhưng Israel phải đảm bảo chấm dứt chiến tranh và rút toàn bộ quân đội khỏi Dải Gaza. Phong trào khẳng định sẵn sàng tham gia ngay lập tức, thông qua các bên trung gian, vào các cuộc đàm phán để thảo luận chi tiết về vấn đề này.
Hamas tuyên bố kế hoạch 20 điểm của Tổng thống Trump chứa đựng các nội dung tích cực, trong đó có việc chấm dứt cuộc chiến và rút toàn bộ quân đội Israel khỏi Dải Gaza, cho phép viện trợ nhân đạo được đưa vào ngay lập tức, không cho phép chiếm đóng Gaza và không cưỡng bức di dời người dân Palestine ra khỏi Gaza.
Hamas cũng tái khẳng định đồng ý bàn giao quyền quản lý Dải Gaza cho một ủy ban Palestine độc lập gồm các nhân vật kỹ trị, dựa trên sự đồng thuận dân tộc Palestine và với sự hỗ trợ của các nước Ả Rập và Hồi giáo.
Đối với các vấn đề khác được nêu trong đề xuất của Tổng thống Trump liên quan đến tương lai của Dải Gaza và các quyền chính đáng của nhân dân Palestine, Hamas cho rằng,những vấn đề đó sẽ gắn liền với lập trường chung của dân tộc Palestine, dựa trên luật pháp và các nghị quyết quốc tế có liên quan, và sẽ được thảo luận trong một khuôn khổ dân tộc Palestine thống nhất, trong đó Hamas sẽ tham gia và đóng góp một cách có trách nhiệm.
Đây là lập trường mới lần đầu tiên được Hamas nêu ra. Tuyên bố trên hàm ý thừa nhận sự cần thiết phải phối hợp với PNA đang cai quản Bờ Tây của Tổng thống Mahmoud Abbas trong khuôn khổ Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO). Đồng thời, việc Hamas cho rằng "các vấn đề cần được giải quyết dựa trên luật pháp và các nghị quyết quốc tế liên quan" có nghĩa là Hamas công nhận sự tồn tại của Nhà nước Israel.
Ngay sau đó, ông Trump đã đánh giá cao tuyên bố của Hamas, coi đây là sự mở đầu tích cực và yêu cầu Israel ngừng các hoạt động quân sự tại Gaza. Đáp lại, Thủ tướng Netanyahu đã ra lệnh các lực lượng quân đội Israel ngừng tấn công vào thành phố Gaza. Ngày 4/10/2025, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yisrael Katz cho biết, quân đội đã ngừng các cuộc tấn công.
Kế hoạch 21 trang của Tony Blair
Tờ báo Israel Hayom tiết lộ kế hoạch dài 21 trang do cựu Thủ tướng Anh Tony Blair soạn thảo, theo đó một chính quyền tạm thời mang tên “Ủy ban chuyển tiếp quốc tế Gaza - The Gaza International Transitional Authority” (GITA) sẽ được thành lập để quản lý Gaza sau chiến tranh từ ba đến năm năm, sau đó chuyển giao cho một “chính quyền cải cách Palestine”.
GITA sẽ gồm 7 đến 10 thành viên bao gồm các doanh nhân, nhà ngoại giao và chuyên gia kinh tế do Tony Blair đừng đầu có toàn quyền trong các lĩnh vực chính trị, an ninh và kinh tế.
Cựu Thủ tướng Anh Tony Blair. Ảnh: Reuters
Ngoài Tony Blair, còn có cựu Phó Thủ tướng Hà Lan, Sigrid Kaag, sẽ giữ chức Phó chủ tịch phụ trách các vấn đề nhân đạo, Mark Rowan người Mỹ đứng đầu Quỹ Tái thiết, Najib Sawiris người Ai Cập phụ trách các khoản đầu tư khu vực và Arih Lightstone người Mỹ gốc Israel đại diện của Hiệp định Abraham và một đại diện Palestine "biểu tượng không có quyền hành pháp thực sự".
Kế hoạch này bao gồm việc thành lập "Quỹ Tái thiết và Đầu tư Gaza" với nguồn tài trợ từ các nước vùng Vịnh, các nước phương Tây và các khoản vay quốc tế, hoạt động theo mô hình lợi nhuận thu được từ các dự án tái thiết.
Trong lĩnh vực an ninh, kế hoạch đề xuất triển khai một lực lượng đa quốc gia dưới sự bảo trợ của Liên Hợp Quốc hoặc Mỹ, ngăn cấm bất kỳ phe vũ trang nào của Palestine tham gia vào giai đoạn chuyển tiếp, các cơ quan an ninh Palestine sẽ tái cấu trúc dưới sự giám sát quốc tế.
Kế hoạch cũng cho phép bổ nhiệm một số nhân vật Palestine "trung lập" để quản lý các khu vực công dưới sự giám sát của GITA và thành lập một hội đồng tư vấn địa phương không có quyền hành pháp.
GITA sẽ nắm tất cả các quyền hành pháp, lập pháp và tư pháp. Thành phần tham gia GITA thế hiện chính quyền sẽ nằm trong tay các tác nhân quốc tế và sự tham gia của Palestine chỉ mang tính biểu tượng.
Trụ sở tạm thời của Cơ quan này dự kiến sẽ đặt tại thành phố Al-Arish, thủ phủ của Tỉnh Bắc Sinai của Ai Cập hoặc ở Doha của Qatar.
Việc thực hiện kế hoạch này được chia thành 3 giai đoạn, giai đoạn chuẩn bị 3 tháng, sau đó triển khai ban đầu trong khoảng thời gian 6 tháng, tiếp theo là giai đoạn tái thiết kéo dài từ hai đến ba năm, trước khi chuyển dần quyền cai trị cho một "chính quyền Palestine đã được cải cách".
Chỉ mới là bước đầu tiên
Việc triển khai thực hiện thoả thuận Sharm el-Sheikh mới chỉ là một bước đầu tiên trong kế hoạch của Tổng thống Trump. Các nhà phân tích chính trị cho rằng, đó là một sự tạm dừng chiến thuật do trùng hợp lợi ích ngắn hạn của các bên, chưa thể nói về kết thúc cuộc chiến ở Gaza. Sau khi hoàn thành giai đoạn đầu tiên, đạt được các mục tiêu trước mắt, trả lại con tin cho Israel và thả tù nhân cho Hamas, có nhiều lý do để sự hoài nghi về việc chuyển sang thực hiện các giai đoạn tiếp theo.
Thủ tướng Netanyahu và nhóm cộng sự của ông vẫn chưa chịu từ bỏ cuộc chiến ở Gaza. Khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, phát biểu trước người dân Israel, ông nói cuộc chiến vẫn chưa kết thúc ở Gaza và lực lượng của ông sẽ ở lại Gaza để gây áp lực buộc Hamas phải hạ vũ khí.
Trong khi đó, các phần tử cực hữu trong chính phủ liên minh của Thủ tướng Netanyahu đe dọa rút khỏi chính phủ nếu ông Netanyahu thực hiện thoả thuận với Hamas và chấp nhận thành lập nhà nước Palestine.
Còn nhiều việc phải làm trong giai đoạn thứ hai liên quan đến giải giáp Hamas và rút lực lượng Israel khỏi Gaza. Những việc này sẽ không dễ dàng.
Hamas không thể chấp nhận giải giáp nếu Israel không rút toàn bộ lực lượng của mình khỏi Gaza. Hamas, bên quản lý Gaza từ tháng 6/2007 đến nay và PNA đang quản lý Bờ Tây được hơn 160 nước công nhận không thể chấp nhận bất cứ thỏa thuận nào khi họ bị loại ra khỏi cơ cấu quyền lực ở Gaza và không dẫn đến việc thành lập Nhà nước Palestine trong tương lai. Trong khi đó, Israel không thể rút toàn bộ quân đội khỏi Gaza nếu an ninh của họ không được đảm bảo.
Bất cứ thoả thuận nào không dẫn đến việc Israel rút khỏi Gaza, giải quyết cuộc xung đột Israel - Palestine trên cơ sở các nghị quyết của Liên Hợp Quốc, luật pháp quốc tế và giải pháp hai nhà nước đều sẽ không đem lại hòa bình cho khu vực Trung Đông.