Thêm SOHA trên Google
Khi một học sinh mất tập trung lúc làm bài, cách xử lý quen thuộc có lẽ vẫn là bố mẹ ngồi bên cạnh nhắc nhở, giáo viên yêu cầu tập trung hoặc chính học sinh tự tìm cách kiểm soát mình. Nhưng trong một gia đình mà bố mẹ quá bận rộn, việc luôn có người ngồi cạnh để “canh” con học không phải lúc nào cũng khả thi.
Đây cũng chính là vấn đề mà Zhu Shuhan, một nữ sinh 13 tuổi ở Thượng Hải, từng gặp phải. Bố mẹ không có nhiều thời gian ngồi cạnh cô bé trong suốt buổi học, còn bản thân Shuhan đôi khi cũng mất tập trung, thậm chí lén dùng điện thoại khi đang làm bài.
Thay vì chỉ tìm cách tự ép mình tập trung, cô bé nảy ra một ý tưởng khá khác thường rằng nếu không thể có bố mẹ ngồi cạnh, tại sao không tạo ra một phiên bản “bố mẹ ảo” để đồng hành trong lúc học?
Từ suy nghĩ đó, Shuhan phát triển “Zai Chang” (tạm dịch: “Ở đây”/“Có mặt”), một ứng dụng AI đóng vai trò như người giám sát việc học. Điều đáng nói là nữ sinh này gần như không biết lập trình. Cô bé mới bắt đầu tiếp xúc với AI khoảng một năm trước nhưng đã sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn để biến ý tưởng thành sản phẩm thực tế.
“Bố mẹ ảo” trên màn hình
Cách hoạt động của Zai Chang khá trực quan. Người dùng tải lên một bức ảnh của bố hoặc mẹ, sau đó ứng dụng tạo ra một “phụ huynh ảo” xuất hiện trên màn hình trong thời gian trẻ học bài. Khi camera sẽ theo dõi quá trình học, nếu phát hiện học sinh đang sử dụng điện thoại hoặc rời khỏi chỗ ngồi, “phụ huynh ảo” sẽ phát lời nhắc bằng giọng nói để kéo sự chú ý trở lại. Sau khi kết thúc buổi học, ứng dụng còn tạo một báo cáo về mức độ tập trung của người dùng. Điểm thú vị nằm ở cách Shuhan thiết kế sản phẩm. Cô bé không muốn biến “bố mẹ ảo” thành một công cụ chuyên đi mách lỗi trẻ với phụ huynh.
Shuhan chia sẻ rằng mình không thích cảm giác bị “mách tội”, vì vậy cô muốn những lời nhắc trong ứng dụng đủ nhẹ nhàng, vẫn giúp học sinh quay lại việc học nhưng chừa cho các em một khoảng không gian riêng. Vì thế, cô đã bỏ những thiết kế mang tính đe dọa hoặc khiến trẻ có cảm giác mình đang bị theo dõi để “báo cáo” cho bố mẹ. Ý tưởng tưởng như khá đơn giản này lại nhanh chóng trở thành một sản phẩm có người sẵn sàng trả tiền.
Shuhan mang Zai Chang tới Markethon, một cuộc thi phát triển và bán sản phẩm AI được tổ chức tại Hàng Châu từ ngày 21 đến 23/8/2026. Điểm đặc biệt của cuộc thi là không có hội đồng chấm điểm kỹ thuật. Hơn 50 đội tham gia và sản phẩm được xếp hạng dựa trên khả năng bán hàng thực tế trong khoảng thời gian thi đấu. Nói cách khác, người quyết định thắng thua chính là khách hàng có chịu bỏ tiền hay không.
Trong khoảng 3 ngày, Zai Chang nhận gần 90 đơn hàng, mang về cho Shuhan hơn 18.000 NDT, tương đương khoảng 65 triệu đồng. Kết quả này giúp cô bé giành giải Ba trong cuộc thi. Ngoài khoản thu từ sản phẩm, Shuhan còn nhận thêm 5.000 NDT, tương đương khoảng 18 triệu đồng, tiền thưởng cho thành tích này.
(Ảnh minh họa)
Theo People’s Daily, cô bé chỉ bắt đầu tiếp xúc với AI khoảng một năm trước. Khi muốn xây dựng Zai Chang, Shuhan không bắt đầu bằng việc học một ngôn ngữ lập trình rồi tự viết từng dòng mã. Cô mô tả ý tưởng bằng ngôn ngữ tự nhiên cho AI, nhờ công cụ này giúp sắp xếp logic và tạo code, sau đó tiếp tục thử nghiệm và hỏi AI khi gặp vấn đề kỹ thuật. Phần chức năng cốt lõi của sản phẩm được hoàn thiện chỉ trong khoảng 3-4 ngày.
Đây cũng là điều khiến hành trình của Shuhan khác với cách một người thường bắt đầu học lập trình. Cô bé không học đủ mọi kiến thức rồi mới làm sản phẩm, mà vừa làm vừa học. Khi không hiểu một vấn đề, cô hỏi AI để được giải thích rồi tiếp tục tự thao tác trên máy tính.
Cha của Shuhan cho biết con gái thường tự học về AI trên mạng. Khi gặp nội dung không hiểu, cô bé tiếp tục sử dụng AI để tìm câu trả lời, sau đó tự thực hành. Cách học này gần với việc “làm rồi học từ chính vấn đề mình gặp phải” hơn là học lý thuyết trong thời gian dài trước khi bắt tay vào một sản phẩm cụ thể.
Đáng chú ý hơn, ý tưởng kiếm tiền của Shuhan không bắt đầu từ việc nghĩ xem “làm app gì để kiếm tiền”. Nó xuất phát từ một chuyện rất đời thường: một học sinh muốn tập trung học nhưng không phải lúc nào cũng có bố mẹ ngồi cạnh.
Sau đó, AI trở thành công cụ giúp cô bé biến vấn đề ấy thành một sản phẩm có thể sử dụng được. Trong cuộc thi, phần bán hàng của Zai Chang cũng có sự hỗ trợ từ mẹ Shuhan, người làm livestream trên Douyin. Phần lớn đơn hàng được tạo ra thông qua các buổi livestream và video ngắn do mẹ cô bé quảng bá.
Như vậy, kết quả gần 90 đơn hàng trong 3 ngày không đơn thuần đến từ việc Shuhan “ném” một ứng dụng lên mạng rồi chờ khách hàng tìm đến. Đằng sau sản phẩm vẫn là quá trình đưa nó tới đúng nhóm người có nhu cầu. Câu chuyện của nữ sinh 13 tuổi cũng cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong cách người trẻ tiếp cận công nghệ. Trước đây, nếu một học sinh nói muốn làm ứng dụng, câu trả lời đầu tiên có lẽ sẽ là: “Học lập trình đi đã.”
Nhưng với các công cụ AI hiện nay, rào cản đầu tiên đã thấp hơn. Một người chưa biết code vẫn có thể mô tả ý tưởng, nhờ AI hỗ trợ tạo mã, thử nghiệm sản phẩm và sửa lỗi. Điều đó không có nghĩa AI thay thế hoàn toàn kiến thức lập trình, nhưng nó khiến khoảng cách từ “mình có một ý tưởng” đến “mình có một sản phẩm để thử” ngắn hơn rất nhiều. Với Shuhan, khoảng cách ấy chỉ mất vài ngày.
AI có thể giúp rút ngắn đáng kể bước “học cách xây dựng”, nhưng câu hỏi quan trọng nhất vẫn là người trẻ có đủ khả năng nhìn thấy một vấn đề thực tế và nghĩ ra cách giải quyết nó hay không. Với Shuhan, câu trả lời bắt đầu từ chính khoảnh khắc cô bé nhận ra mình cũng cần một người “ngồi cạnh” mỗi khi học bài.
Theo People’s Daily, China Daily, SCMP
