Phát hiện 13 siêu tàu chở dầu Iran liên tục di chuyển giữa chiến sự, thu về hơn 140 triệu USD/ngày nhờ Mỹ

Theo các nhà phân tích năng lượng, Tehran hiện có thể đang kiếm hơn 140 triệu USD mỗi ngày từ việc bán dầu, trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh và Washington tạm thời “làm ngơ” để tránh gây thêm biến động cho thị trường.

Dữ liệu theo dõi bằng vệ tinh cho thấy ít nhất 13 siêu tàu chở dầu đã nạp hàng tại đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran, kể từ khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng trước. Trong cùng giai đoạn, khoảng 24 triệu thùng dầu Iran đã được vận chuyển qua eo Hormuz, theo ước tính của công ty dữ liệu Kpler.

Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh Iran gần như kiểm soát chặt eo Hormuz, tuyến vận tải chiếm khoảng 20% dòng chảy dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Tehran đã tấn công nhiều tàu chở dầu trong khu vực, khiến phần lớn tàu thương mại khác phải tránh xa tuyến đường này. Những động thái này khiến nguồn cung từ các nước Trung Đông khác bị gián đoạn nghiêm trọng, khi họ không thể xuất khẩu hoặc lưu trữ lượng dầu khai thác.

Hệ quả là giá dầu đã tăng vượt 100 USD/thùng, tạo điều kiện để Iran vẫn tăng nguồn thu dù bị trừng phạt. Trong bối cảnh giá năng lượng có ảnh hưởng lớn đến cử tri Mỹ, đặc biệt trước thềm bầu cử giữa kỳ, chính quyền Washington dường như chấp nhận một mức độ linh hoạt nhất định.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent thừa nhận Mỹ đang cho phép các tàu dầu Iran tiếp tục rời cảng. Ông cho biết: “Các tàu Iran vẫn đang xuất khẩu và chúng tôi đã để điều đó xảy ra để đảm bảo nguồn cung cho phần còn lại của thế giới.”

Theo ông, mục tiêu trước mắt là giữ cho thị trường dầu không rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.

Không chỉ vậy, Iran còn nới lỏng một phần kiểm soát, cho phép tàu từ Trung Quốc và có thể cả Ấn Độ đi qua eo Hormuz. Điều này cho thấy Tehran đang sử dụng nguồn cung dầu như một công cụ vừa gây sức ép, vừa duy trì ảnh hưởng trên thị trường năng lượng.

Song song đó, Mỹ cũng đã nới lỏng một số hạn chế đối với dầu Nga nhằm ổn định thị trường, điều có thể khiến Iran phải cạnh tranh nhiều hơn với nguồn cung từ Moscow tại các nhà máy lọc dầu châu Á.

Trước khi chiến sự nổ ra, Iran đã tăng tốc xuất khẩu, có thời điểm đạt gần 4 triệu thùng/ngày nhằm đưa dầu ra khỏi khu vực Vịnh. Kể từ khi xung đột bắt đầu, nước này vẫn duy trì mức xuất khẩu khoảng 1,5 - 1,6 triệu thùng/ngày, theo các công ty phân tích Kpler và Vortexa. Với mức chiết khấu khoảng 10 USD so với giá Brent do bị trừng phạt, lượng dầu này vẫn mang lại nguồn thu khổng lồ.

Đáng chú ý, phần lớn hoạt động vận chuyển dầu của Iran sử dụng “đội tàu bóng tối”. Theo Vortexa, hơn một nửa số tàu gần đây tham gia vận chuyển dầu Iran thuộc nhóm này.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều tàu thuộc sở hữu trực tiếp của công ty dầu quốc gia Iran cũng đã quay trở lại hoạt động tại Kharg. Điều này có thể phản ánh việc một số tàu trong “đội bóng tối” ngần ngại rủi ro bị tấn công khi neo đậu tại cảng trong bối cảnh chiến sự leo thang.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng hoạt động xuất khẩu dầu của Iran khó có thể bị gián đoạn hoàn toàn. Một nhà phân tích nhận định: “Đây là những doanh nghiệp đã quen với rủi ro. Đội tàu này được tạo ra chính để hoạt động trong điều kiện như vậy.”

Hiện nay, hơn 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran được bán sang Trung Quốc, chủ yếu cho các nhà máy lọc dầu độc lập sẵn sàng mua dầu giá rẻ bất chấp lệnh trừng phạt. Khi giá dầu toàn cầu tăng mạnh, nguồn thu của Tehran càng được cải thiện đáng kể.

Tuy nhiên, trong nội bộ Washington, áp lực siết chặt nguồn thu dầu của Iran đang gia tăng. Một số chuyên gia cho rằng nếu xung đột tiếp tục leo thang, Mỹ có thể cân nhắc các biện pháp mạnh tay hơn, thậm chí nhắm vào trực tiếp cơ sở xuất khẩu dầu của Iran.

Đảo Kharg, nơi xử lý phần lớn dầu xuất khẩu của Iran, đã trở thành mục tiêu quân sự quan trọng. Mỹ cho biết đã tấn công hơn 90 mục tiêu trên đảo này, nhưng chưa nhắm vào hạ tầng dầu khí. Một số quan điểm cứng rắn tại Washington thậm chí đề xuất kiểm soát trực tiếp đảo Kharg để gia tăng áp lực với Tehran, dù giới chuyên gia cảnh báo đây là bước đi đầy rủi ro.

Theo FT