Ở Hải Phòng có thứ mà Hà Nội và TP.HCM hiếm thấy: Tồn tại suốt hơn 80 năm, sắp được khôi phục hoạt động

Những mái ngói vảy rồng trầm mặc trước Nhà hát thành phố Hải Phòng – từng là nơi bán hoa quen thuộc của nhiều thế hệ – đang đứng trước cơ hội được hoạt động trở lại. Sau một thời gian gián đoạn, thông tin về việc khôi phục cụm quán hoa lịch sử này đã thu hút sự quan tâm của người dân đất Cảng, bởi đây không chỉ là điểm kinh doanh, mà còn là một lát cắt đặc biệt của ký ức đô thị hơn 80 năm tuổi.

Cụ thể, theo thông tin từ bài viết trên Báo Thương Trường, cụm 5 quán hoa trước Nhà hát thành phố đang được xem xét khôi phục hoạt động, với mục tiêu bảo tồn giá trị kiến trúc và không gian văn hóa trung tâm. Bài báo nhấn mạnh, việc giữ lại quán hoa cũng đồng nghĩa với việc giữ lại một phần "hồn cốt" đô thị Hải Phòng – điều không phải thành phố lớn nào cũng có.

Khác với các quầy bán hoa tạm bợ thường thấy dịp Tết ở nhiều địa phương, quán hoa Hải Phòng là công trình kiến trúc cố định, được xây dựng từ năm 1944. Chính yếu tố "cố định" và "đồng bộ" ấy khiến mô hình này trở nên hiếm thấy trong bối cảnh đô thị hiện đại.

Theo các tài liệu ghi lại, 5 quán hoa được xây dựng từ năm 1944, nằm trong một chỉnh thể kiến trúc gồm Nhà hát Lớn, Nhà kèn và Nhà ga Hải Phòng. Dù do người Pháp thiết kế, công trình lại mang đậm tinh thần kiến trúc truyền thống Việt Nam.

Cấu trúc theo dạng phương đình, với bốn trụ cột lớn tạo thế cân đối, hệ kèo giản lược theo lối "chồng rường". Mái lợp ngói vảy rồng, bờ nóc trang trí hoa chanh bốn cánh tỏa về bốn hướng – những chi tiết vốn quen thuộc trong kiến trúc đình, đền truyền thống.

Về quy mô, mỗi quán rộng gần 20m², cao gần 4m, bố trí cách nhau khoảng 6m trên tổng diện tích khoảng 300m². Vật liệu chính là gỗ lim – yếu tố giúp công trình đứng vững qua thời gian. Sự kết hợp giữa thiết kế Pháp và tinh thần Việt tạo nên một không gian không phô trương, nhưng hài hòa và bền bỉ giữa trung tâm thành phố.

Không chỉ là điểm bán hoa, cụm quán còn đóng vai trò như "khoảng đệm" mềm mại trước Nhà hát thành phố, giúp cân bằng khối kiến trúc lớn theo phong cách tân cổ điển châu Âu bằng yếu tố truyền thống bản địa.

Hà Nội có chợ hoa Hàng Lược – một không gian Tết lâu đời, và chợ hoa Quảng Bá hoạt động quanh năm. TP.HCM có chợ hoa bến Bình Đông và Đường hoa Nguyễn Huệ. Tuy nhiên, các mô hình này chủ yếu mang tính buôn bán theo mùa hoặc lễ hội, không phải cụm công trình kiến trúc cố định tồn tại qua nhiều thập kỷ trong một chỉnh thể trung tâm như Hải Phòng.

Điểm khác biệt của quán hoa Hải Phòng nằm ở chỗ: đó là công trình được xây dựng bài bản, mang tính quy hoạch đô thị rõ ràng, gắn với cấu trúc không gian trung tâm thành phố. Yếu tố này khiến cụm quán hoa trở thành một đặc trưng khó tìm thấy ở Hà Nội hay TP.HCM.

Không chỉ là nơi bán hoa, mà là ký ức thị dân

Nếu chỉ nhìn ở góc độ kiến trúc, 5 quán hoa có thể được xem như những "nhà chòi" nhỏ giữa quảng trường rộng lớn. Nhưng với người dân Hải Phòng, đó là nơi mua những cành hoa dịp lễ, là điểm hẹn quen thuộc, là hình ảnh gắn với trung tâm thành phố suốt nhiều thế hệ.

Theo Thương Trường, việc khôi phục quán hoa không đơn thuần là tái mở hoạt động kinh doanh, mà còn là hành động gìn giữ một phần bản sắc đô thị. Trong bối cảnh nhiều thành phố dần đánh mất các chi tiết kiến trúc nhỏ bé nhưng giàu giá trị văn hóa, sự trở lại của quán hoa Hải Phòng mang ý nghĩa như một sự nhắc nhớ: đôi khi, "hồn thành phố" nằm ở những công trình khiêm nhường nhất.

Sự trở lại ấy, nếu được triển khai đúng hướng, không chỉ làm sống lại một điểm bán hoa, mà còn khơi dậy một biểu tượng đã tồn tại hơn 80 năm giữa lòng đất Cảng.