Một người đàn ông mua nhiên liệu tại cây xăng ở Baltimore ngày 4/3. (Ảnh: AP)
Đà tăng của dầu thô vượt 100 USD/thùng có thể kéo dài hơn dự kiến, làm thay đổi kỳ vọng của giới đầu tư đối với kinh tế toàn cầu và khiến các tài sản rủi ro thêm biến động, trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Dầu Brent đã tăng 23% lên 114,14 USD/thùng trên thị trường London ngày 9/3, trong khi dầu WTI tăng 24% lên 113,11 USD/thùng. Các nhà giao dịch đang tính đến khả năng gián đoạn nguồn cung kéo dài sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz.
Cả hai loại dầu này hiện đang giao dịch ở mức cao nhất kể từ năm 2022, khi cuộc xung đột toàn diện nổ ra ở Ukraine.
Theo dự báo của Goldman Sachs, giá dầu có thể vượt đỉnh năm 2022, thậm chí thách thức kỷ lục năm 2008 nếu eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô toàn cầu, tiếp tục đóng cửa trong suốt tháng 3.
Deutsche Bank cho biết trong kịch bản xấu nhất, giá dầu có thể tăng vọt lên 200 USD/thùng, gây cú sốc buộc các ngân hàng trung ương phải đối mặt với nguy cơ kép: tăng trưởng chậm lại và đình lạm.
“Việc gián đoạn một phần trong 1 hoặc 2 tuần có thể được không gây tác động quá nghiêm trọng vì có thể dùng cách mở kho dự trữ và trì hoãn các chuyến hàng. Nhưng nếu việc đóng cửa hoàn toàn hoặc gần như hoàn toàn kéo dài 1 tháng hoặc hơn, thị trường sẽ buộc phải giảm nhu cầu ở mức đủ lớn để đẩy giá dầu vào vùng 3 chữ số và đưa giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu trở lại hoặc vượt mức khủng hoảng của năm 2022”, ông Hakan Kaya - quản lý danh mục tại hãng quản lý tài sản Neuberger Berman, nhận định.
Giá dầu tăng cao sẽ tác động tiêu cực lên triển vọng tăng trưởng toàn cầu khi làm trầm trọng thêm lạm phát, thay đổi kỳ vọng về khả năng nới lỏng tiền tệ của các ngân hàng trung ương.
Các nhà kinh tế ước tính, giá dầu lên trên 100 USD/thùng có thể khiến lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,7 điểm và giảm tăng trưởng kinh tế 0,4 điểm.
Các nhà đầu tư đã bắt đầu thể hiện sự lo ngại về kịch bản đình lạm vào tài sản rủi ro trong phiên giao dịch châu Á ngày 9/3.
Chỉ số Hang Seng của Hong Kong (Trung Quốc) có lúc giảm 3,3% xuống mức thấp nhất trong 6 tháng, trong khi chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản lao dốc hơn 5%, phản ánh sự phụ thuộc lớn của nước này vào năng lượng nhập khẩu.
Ngay cả vàng giao ngay - thường được coi là tài sản phòng hộ trong thời kỳ bất ổn, cũng giảm 1,5% khi giới đầu tư bán vàng để đáp ứng các yêu cầu ký quỹ phát sinh từ thua lỗ trên thị trường cổ phiếu và hàng hóa.
“Khi dầu vượt ngưỡng 100 USD, thị trường năng lượng không còn chỉ là một loại tài sản nữa mà trở thành tay lái của nền kinh tế toàn cầu. Và hiện tại tay lái đó đang xoay rất mạnh”, ông Stephen Innes - đối tác quản lý tại SPI Asset Management, đánh giá.
Trong khi đó, tình hình chiến sự Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo rằng có thể tấn công thêm các mục tiêu ở Iran, còn Israel tuyên bố đã bắn trúng các kho nhiên liệu ở Tehran và đe dọa tấn công lưới điện của nước này.
Đáp lại, Iran gia tăng tấn công các quốc gia vùng Vịnh. Việc Iran bầu ông Mojtaba Khamenei làm lãnh tụ tối cao mới được nhìn nhận là một tín hiệu cứng rắn.
Iran sản xuất khoảng 3,4 triệu thùng dầu/ngày, trong đó khoảng một nửa được xuất khẩu sang Trung Quốc. Eo biển Hormuz vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, cùng với 1/5 lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.
Dù vừa tăng giá mạnh, dầu Brent vẫn thấp hơn khoảng 24% so với mức kỷ lục 146,08 USD/thùng năm 2008, trong khi WTI thấp hơn khoảng 25% so với kỷ lục 145,29 USD. Năm 2022, trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine, dầu Brent đạt đỉnh 123,58 USD và WTI 122,11 USD.
“Trong ngắn hạn, nếu tiếp tục xuất hiện thêm các tin xấu nữa, giá dầu có thể sẽ tăng vượt mức hợp lý. Nhưng nếu giá dầu tăng quá cao, nó sẽ kéo giảm nhu cầu”, ông Gareth Pan, quản lý đầu tư tại Pictet Asset Management, cho biết.