Tiến sĩ nộp 500 CV nhưng không kiếm được việc
Ngành công nghệ sinh học trước kia từng được xem là lĩnh vực mang lại thu nhập cao và cơ hội dồi dào. Tuy nhiên hiện tại, ngày này đang rơi vào giai đoạn suy giảm sâu. Khủng hoảng kéo dài khiến nhiều lao động trình độ tiến sĩ lâm vào cảnh thất nghiệp, phải xin trợ cấp thực phẩm hoặc buộc rẽ hướng nghề nghiệp sau hàng trăm lần nộp hồ sơ không thành công.
Năm 2018, Jeremy Liew, khi đó 31 tuổi, rời bang New Jersey để đến Boston, Massachusetts (Mỹ) theo học chương trình tiến sĩ Hóa học. Anh đặt kỳ vọng tìm được việc làm tại một trong những trung tâm công nghệ sinh học lớn nhất nước Mỹ sau khi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn trái ngược. Sau khi nhận bằng tại Đại học Massachusetts vào năm ngoái, Liew đã nộp đơn ứng tuyển khoảng 500 vị trí khác nhau trong thành phố nhưng đều không nhận được phản hồi. Để trang trải chi phí sinh hoạt và tiền thuê nhà, anh phải đăng ký nhận hỗ trợ thực phẩm của chính phủ và làm công việc bán thời gian cho một startup hoạt động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.
Trước bế tắc kéo dài, Liew bắt đầu tính đến khả năng rời Mỹ. Theo lời anh, nhiều người trong ngành khuyên nên tìm cơ hội tại Trung Quốc, nơi lĩnh vực công nghệ sinh học vẫn đang mở rộng nhanh.
Thị trường lao động ngày càng... khốc liệt. (Ảnh: The New York Times)
Không chỉ riêng Liew, nhiều sinh viên tốt nghiệp từ các trường hàng đầu cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Pierce Cousins, cử nhân Kỹ thuật sinh học của Đại học Harvard, tốt nghiệp vào tháng 5, từng mong muốn ở lại Boston làm việc. Tuy nhiên đến tháng 11, anh phải chuyển sang làm nhân viên kinh doanh cho một công ty phần mềm tại San Francisco, cách nơi ở cũ hơn 3.000 km.
Số liệu liên bang cho thấy bang Massachusetts đã mất khoảng 65.000 việc làm trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển công nghệ sinh học trong năm 2024, sau nhiều năm tăng trưởng mạnh. Xu hướng sa thải tiếp tục kéo dài sang năm 2025, trong khi hoạt động tuyển dụng mới vẫn diễn ra chậm chạp.
Theo giới phân tích, nguyên nhân bắt nguồn từ làn sóng mở rộng quá nhanh các cơ sở nghiên cứu trong giai đoạn trước. Ông Alexis Borisy, nhà sáng lập quỹ đầu tư mạo hiểm Curie.Bio tại Boston, cho biết chỉ cần một ý tưởng được đánh giá tiềm năng, có thể có tới hàng chục công ty được thành lập cùng lúc để theo đuổi.
Với Adam Rafter, 26 tuổi, người đã gửi hơn 300 hồ sơ xin việc kể từ tháng 8 nhưng chưa nhận được phản hồi, triển vọng nghề nghiệp trong lĩnh vực khoa học ngày càng trở nên bất định. Anh cho biết bản thân luôn lo lắng về khả năng không thể tìm được công việc đúng chuyên môn.
Tương lai việc làm mịt mù của những tân cử nhân
Không chỉ với những người sở hữu bằng cấp cao, ngay cả đối với lực lượng lao động mới ra trường, triển vọng nghề nghiệp cũng vô cùng mù mịt.
Tờ CNBC đưa tin, mặc dù kinh tế Mỹ vẫn tiếp tục tạo thêm việc làm, các nghiên cứu cho thấy cơ hội việc làm dành cho sinh viên mới tốt nghiệp đại học đang ngày càng thu hẹp. Những tân cử nhân hiện phải đối mặt với một trong những thị trường lao động khó khăn nhất trong vòng 10 năm trở lại đây.
“Thời điểm hiện tại thực sự rất khó để tìm được việc làm”, ông Cory Stahle, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Indeed Hiring Lab, chia sẻ với CNBC.
Xét trên nhiều khía cạnh, thị trường lao động Mỹ vẫn được đánh giá là tương đối ổn định. Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), nền kinh tế đã tạo thêm nhiều việc làm hơn dự kiến trong tháng 9. Tuy nhiên, tỷ lệ thất nghiệp chung tăng nhẹ lên 4,4%. Riêng nhóm lao động trẻ từ 16 đến 24 tuổi, tỷ lệ thất nghiệp trong tháng này ở mức 10,4%.
Báo cáo do Oxford Economics công bố cho biết thị trường việc làm hiện nay đang đặt ra “thách thức rất lớn đối với thế hệ Gen Z vừa mới gia nhập lực lượng lao động”.
Nhiều tân cử nhân ra trường nhưng không thể kiếm được việc. (Ảnh: The New York Times)
Ông Anders Humlum, Phó giáo sư Kinh tế tại Đại học Chicago, nhận định tỷ lệ thất nghiệp trong giới trẻ gia tăng có thể là tín hiệu sớm cho thấy nền kinh tế đang chậm lại, thậm chí có nguy cơ tiến gần đến suy thoái.
Trong nhiều năm, bằng đại học thường được xem là con đường hiệu quả để tiếp cận các công việc có thu nhập ổn định. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, lợi thế này đang suy giảm.
“Lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, bằng cử nhân không còn là con đường đảm bảo để bước vào các vị trí nghề nghiệp chuyên môn”, ông Gad Levanon, Kinh tế trưởng của Viện Burning Glass cho biết.
Phân tích của Goldman Sachs cho thấy lợi thế an toàn mà bằng đại học mang lại đang thu hẹp. Dù người có bằng đại học vẫn ít có khả năng thất nghiệp hơn so với người không có bằng, khoảng cách này hiện nhỏ hơn nhiều so với các thập kỷ trước.
Cơ hội việc làm giảm đối với sinh viên mới tốt nghiệp
Đối với nhóm sinh viên mới ra trường, những dấu hiệu bất lợi trên thị trường lao động đang dần bộc lộ rõ. Một số doanh nghiệp lớn cho biết họ đang thay thế các vị trí đầu vào bằng trí tuệ nhân tạo nhằm tinh giản hoạt động và giảm chi phí. Ngoài ra, những lo ngại về triển vọng kinh tế, lạm phát kéo dài và sự suy giảm trong chi tiêu tiêu dùng cũng góp phần làm giảm nhu cầu tuyển dụng lao động mới.
Theo Hiệp hội Các trường đại học và nhà tuyển dụng quốc gia Mỹ (NACE), sinh viên tốt nghiệp năm 2025 đã nộp nhiều hồ sơ xin việc hơn so với khóa 2024, với số đơn trung bình lần lượt là 10 và 6. Tuy nhiên, số lời mời làm việc mà họ nhận được lại thấp hơn. Trung bình, sinh viên khóa 2025 nhận được 0,78 lời mời, trong khi con số này ở khóa 2024 là 0,83. Khảo sát của NACE được thực hiện từ ngày 1/4 đến 30/5/2025, với 1.479 sinh viên năm cuối tham gia.
Một khảo sát khác do công ty công nghệ giáo dục Cengage Group thực hiện trong tháng 6 và 7/2025 cho thấy chỉ 30% sinh viên tốt nghiệp năm 2025 tìm được công việc toàn thời gian đúng chuyên ngành. Với sinh viên tốt nghiệp năm 2024, tỷ lệ này là 41%. Khảo sát được tiến hành với 971 sinh viên mới ra trường trên toàn nước Mỹ.
Ông Stahle cho rằng lao động trẻ là bộ phận quan trọng của thị trường lao động. Việc nhóm này gặp khó khăn trong tìm việc cho thấy nền kinh tế có thể đang đối mặt với những vấn đề lớn hơn.
Triển vọng đối với sinh viên tốt nghiệp năm 2026 được dự báo không mấy tích cực. Theo một báo cáo riêng của NACE, các nhà tuyển dụng hiện tỏ ra kém lạc quan hơn về thị trường việc làm dành cho sinh viên sắp ra trường so với những năm gần đây. Khoảng 51% nhà tuyển dụng đánh giá thị trường việc làm cho sinh viên năm cuối ở mức “kém” hoặc “trung bình”, mức cao nhất kể từ giai đoạn 2020-2021.
Những diễn biến này có thể tạo ra các hệ quả kinh tế đáng kể trong trung và dài hạn. (Ảnh: The New York Times)
Tác động tiêu cực kéo dài
Theo Oxford Economics, điều này có thể để lại tác động tiêu cực lâu dài đối với người lao động trẻ, đặc biệt là về tăng trưởng tiền lương và tiềm năng thu nhập.
“Thất nghiệp đang gia tăng trong khi tốc độ tăng lương của người trẻ suy giảm, điều này có thể để lại những hệ quả tiêu cực kéo dài”, bà Grace Zwemmer, chuyên gia kinh tế tại Oxford Economics và tác giả báo cáo, cho biết.
“Nếu người trẻ gặp khó khăn trong việc gia nhập thị trường lao động ngay từ đầu, điều đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tạo thu nhập của họ trong tương lai. Khi những yếu tố này cộng dồn, bất bình đẳng thu nhập có thể tiếp tục gia tăng”, ông Stahle nói.
Theo các chuyên gia, những diễn biến này có thể tạo ra các hệ quả kinh tế đáng kể trong trung và dài hạn.
Theo CNBC, The Wall Streets Journal, Web Pro News