Mỗi ngày, người mẹ 80 tuổi đều mở điện thoại và gọi video cho con trai duy nhất của mình. Giọng bà vừa trìu mến vừa lo lắng khi nhắc nhở: "Con phải ăn uống đàng hoàng, mặc ấm vào nhé. Ra ngoài làm việc cẩn thận, chú ý an toàn". Đầu dây bên kia, gương mặt người con trai quen thuộc hiện lên trên màn hình, mỉm cười đáp: "Vâng, mẹ yên tâm. Con đang bận làm việc ở thành phố khác, sẽ về thăm mẹ khi kiếm đủ tiền".
Những cuộc trò chuyện ấy diễn ra hàng ngày, bình thường như bao gia đình khác. Nhưng sự thật đằng sau những cuộc gọi này lại khiến bất cứ ai nghe được cũng phải nghẹn ngào.
Câu chuyện được công bố bởi Zhang Zewei, người đứng đầu một đội ngũ công nghệ AI tại tỉnh Giang Tô, phía đông Trung Quốc, đã nhanh chóng lan truyền trên các mạng xã hội và gây ra làn sóng tranh luận sôi nổi. Gia đình này sinh sống ở tỉnh Sơn Đông, cũng ở miền đông đất nước, là một trong những khách hàng của Zhang.
Vào đầu năm ngoái, người con trai duy nhất của người mẹ đã qua đời trong một vụ tai nạn giao thông. Đối mặt với nỗi đau mất mát không thể chữa lành, gia đình đứng trước một quyết định đầy trăn trở.
Vấn đề là người mẹ đã ngoài 80 tuổi và mắc bệnh tim. Gia đình lo sợ rằng nếu biết tin con trai duy nhất đã mất, cú sốc có thể khiến bà không chịu nổi. Sau nhiều suy nghĩ, họ quyết định giấu sự thật và tìm đến giải pháp công nghệ.
Người cháu - con trai của người quá cố - đã liên hệ với Zhang Zewei, yêu cầu ông tạo ra một bản sao kỹ thuật số của người cha đã mất. Để làm được điều này, gia đình đã cung cấp vô số bức ảnh, đoạn video và các bản ghi âm giọng nói của người quá cố, đặc biệt là giọng địa phương mà ông thường dùng khi nói chuyện với mẹ già.
Kết quả mà Zhang tạo ra thật đáng kinh ngạc về mặt kỹ thuật. Bản sao AI không chỉ trông giống hệt người con trai đã mất mà còn bắt chước được cả thói quen cúi người về phía trước khi nói chuyện - một chi tiết nhỏ nhưng đủ để tăng thêm tính chân thực.
Mỗi ngày, người con trai ảo này gọi video cho bà mẹ qua ứng dụng nhắn tin. Trong những cuộc trò chuyện ấy, bà thường xuyên dặn dò: "Con phải gọi điện cho mẹ thường xuyên để mẹ biết con sống ở thành phố kia thế nào. Mẹ nhớ con lắm. Mẹ tiếc là không thể gặp con trực tiếp được."
Và người con trai AI luôn trả lời bằng những câu được lập trình cẩn thận: "Vâng mẹ. Nhưng con đang bận lắm, không thể nói chuyện lâu được. Mẹ chăm sóc bản thân nhé. Khi con kiếm đủ tiền, con sẽ về nhà thực hiện đạo hiếu với mẹ."
Cho đến nay, người mẹ vẫn không hề hay biết rằng con trai mình đã không còn trên đời. Chi tiết cụ thể hơn về gia đình này không được tiết lộ trong báo cáo, có lẽ để bảo vệ sự riêng tư trong hoàn cảnh đau thương này.
Zhang Zewei, người đã cung cấp dịch vụ AI này trong 3 năm qua, đùa rằng bản thân ông đang làm công việc "lừa dối cảm xúc con người". Nhưng ông cũng nói thêm với một nỗi trăn trở khó tả: "Những gì chúng tôi làm là để an ủi người sống." Câu nói ngắn gọn này phản ánh toàn bộ sự phức tạp đạo đức của dịch vụ mà ông cung cấp - ranh giới mong manh giữa lòng nhân ái và sự lừa dối, giữa việc che chở và việc từ chối để người thân đối mặt với sự thật.
Những phản ứng trái chiều
Không ngạc nhiên khi câu chuyện này nhận được phản ứng lớn trên mạng xã hội Trung Quốc đại lục, với ý kiến người dùng internet bị chia rẽ sâu sắc. Một bên cho rằng đây là hành động đầy tình người. "Thật cảm động. Người con trai AI là một lời nói dối dịu dàng," một người bình luận viết. "Thật là một phát minh có ý nghĩa. Tôi muốn hồi sinh cha mình," người khác nói.
Tuy nhiên, không ít người có quan điểm hoàn toàn ngược lại. "Tôi không đồng ý với gia đình này. Người mẹ đã bị lừa dối trong một thời gian dài. Tôi e rằng một khi sự thật được phơi bày, nó sẽ gây tổn thương cho bà nhiều hơn," một người khác bày tỏ lo ngại.
Những người này lập luận rằng dù xuất phát từ thiện ý, việc che giấu cái chết của con trai chỉ là trì hoãn nỗi đau không thể tránh khỏi, và khi sự thật cuối cùng được tiết lộ - bằng cách này hay cách khác - cú sốc kép từ cả việc mất con và bị lừa dối có thể còn tàn khốc hơn nhiều.
Câu chuyện này đặt ra những câu hỏi đạo đức sâu sắc về ranh giới của công nghệ trong cuộc sống con người. Liệu chúng ta có quyền sử dụng AI để tạo ra những lời nói dối, dù là lời nói dối nhân ái? Việc cho phép một người sống trong ảo tưởng, dù để bảo vệ họ, có thực sự là lòng tốt không?
Và điều gì sẽ xảy ra khi công nghệ này trở nên phổ biến hơn - liệu chúng ta có đang tạo ra một thế giới nơi ranh giới giữa sống và chết, giữa thật và giả, trở nên mờ nhạt đến mức nguy hiểm?
Theo SCMP
