Mới đây, Ấn Độ đã phê duyệt các đề xuất quốc phòng mới trị giá 25 tỷ USD để mua sắm máy bay vận tải, hệ thống phòng không S-400 và máy bay không người lái trong bối cảnh căng thẳng với Pakistan vẫn chưa hạ nhiệt. Trước đó, New Delhi cũng đã chi mạnh tay 40 tỷ USD để mua thêm tiêm kích Rafale và máy bay tuần thám biển P-8I cho lực lượng Hải quân.
Với kế hoạch mua 114 chiếc Rafale, đẩy mạnh dự án nội địa LCA Tejas & AMCA, đồng thời đang xem xét các dòng tiêm kích thế hệ thứ 6 của châu Âu, câu hỏi đặt ra là: Liệu "cánh cửa" vào Không quân Ấn Độ (IAF) đã thực sự đóng sập đối với Su-57 của Nga?
"Thương vụ vàng" từ Moscow
Đã tròn một năm kể từ khi Nga đưa ra đề nghị về một "thương vụ vàng" nhằm bán Su-57 cho Ấn Độ. Gói thầu này không chỉ dừng lại ở việc cung cấp máy bay nguyên chiếc mà còn bao gồm cả việc tổ chức dây chuyền sản xuất Su-57 ngay tại Ấn Độ, đồng thời hỗ trợ New Delhi phát triển dự án tiêm kích thế hệ thứ năm nội địa (AMCA).
Theo báo cáo của EurAsian Times, tập đoàn xuất khẩu vũ khí nhà nước Nga Rosoboronexport sau đó còn đưa ra những điều kiện hấp dẫn hơn. Họ tuyên bố sẽ tận dụng hạ tầng sẵn có của dòng Su-30MKI để hỗ trợ việc sản xuất biến thể Su-57E tại địa phương.
Đến tháng 11/2025, Nga tiếp tục điều chỉnh đề xuất, bao gồm việc cấp phép sản xuất hoàn toàn Su-57E tại Ấn Độ, chuyển giao công nghệ và khả năng phát triển một biến thể hai chỗ ngồi.
Đại sứ Nga tại Ấn Độ, ông Denis Alipov, trong một cuộc phỏng vấn vào thời điểm đó cho biết: "Công việc chuyên sâu đang được triển khai trên nhiều lĩnh vực, bao gồm cả nền tảng Su-57E – thứ có thể được tận dụng để hiện thực hóa chương trình tiêm kích thế hệ thứ năm của chính Ấn Độ."
Sức ép từ phía Trung Quốc
Về phía mình, Ấn Độ đang phải đối mặt với lỗ hổng lớn về khả năng tàng hình và tác chiến so với Không quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF). Bắc Kinh hiện đã phát triển thành công hai dòng tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm là J-20 và J-35A. Thực tế, vào thời điểm IAF biên chế chiếc tiêm kích thế hệ 5 nội địa đầu tiên, PLAAF dự kiến sẽ có khoảng 1.000 chiếc J-20 hoạt động và sẵn sàng tung ra tiêm kích thế hệ thứ sáu.
Trong bối cảnh đó, Tư lệnh Không quân Ấn Độ, Thống chế A.P. Singh, năm ngoái đã ám chỉ rằng lực lượng này có thể phải tính đến phương án mua tiêm kích tàng hình thế hệ 5 có sẵn trên thị trường. Tuy nhiên, đề xuất từ Nga chưa bao giờ được chính thức thông qua và cũng không xuất hiện trong tuyên bố chung sau Hội nghị Thượng đỉnh Ấn Độ - Nga lần thứ 23 diễn ra tại New Delhi vào tháng 12/2025.
Biến thể hai chỗ ngồi: "Quân bài" chiến lược?
Nga được cho là đã tái khẳng định đề nghị về Su-57, nhấn mạnh vào biến thể hai chỗ ngồi. Phiên bản này được thiết kế để mang lại sự linh hoạt tối đa trong vận hành, như đào tạo phi công, quản lý các nhiệm vụ phức tạp và phối hợp tác chiến giữa máy bay có người lái với các máy bay không người lái kiểu "Loyal Wingman". Việc mua sắm này cũng sẽ đi kèm với việc tích hợp các hệ thống phụ trợ và vũ khí do Ấn Độ sản xuất.
Năm ngoái, Trung Quốc đã ra mắt J-20S, tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm hai chỗ ngồi đầu tiên trên thế giới. J-20S được kỳ vọng sẽ thực hiện các nhiệm vụ chiếm ưu thế trên không tầm trung đến tầm xa và tấn công chính xác các mục tiêu trên đất liền và trên biển.
Chuyên gia quân sự Trung Quốc Zhang Xuefeng từng nhận định: "Thêm một phi công nghĩa là thêm một chỉ huy nhiệm vụ. Trong kỷ nguyên tiêm kích thế hệ 5, việc bổ sung phi công cho J-20S giống như một cầu thủ số 10 trong bóng đá – người vừa có thể tự mình ghi bàn, vừa có thể chỉ huy các thành viên trong đội hình tác chiến." Và kịch bản này hoàn toàn có thể lặp lại với Ấn Độ nếu họ chọn biến thể Su-57E hai chỗ ngồi.
Rào cản và sự hoài nghi
Trên lý thuyết, lời đề nghị của Nga dường như "quá tốt để trở thành sự thật", bao gồm việc chuyển giao công nghệ không hạn chế đối với các thành phần cốt yếu như động cơ, radar AESA, công nghệ tàng hình, các yếu tố AI... cùng lộ trình sản xuất nội địa và cùng phát triển theo nhu cầu riêng của IAF. Các quan chức Nga khẳng định mọi yêu cầu của phía Ấn Độ đều hoàn toàn có thể đáp ứng.
Tuy nhiên, bất chấp việc Su-57 đã nằm trên bàn đàm phán hơn một năm, IAF vẫn tỏ ra ngần ngại. Các chuyên gia quân sự cho rằng thái độ này bắt nguồn từ sự thất bại của quan hệ đối tác FGFA (Dự án máy bay chiến đấu thế hệ năm) trong quá khứ.
Bên cạnh đó, những lo ngại về năng lực thực sự của máy bay và nguy cơ chịu lệnh trừng phạt từ Mỹ dưới thời chính quyền Trump cũng là những rào cản lớn. Hơn nữa, biến thể hai chỗ ngồi mà Nga chào mời hiện vẫn chưa tồn tại và đang trong quá trình phát triển, dự kiến bay thử lần đầu vào cuối năm nay hoặc đầu năm 2027. Nhưng quan trọng hơn cả, Ấn Độ dường như đang dồn lực cho các chương trình khác, tín hiệu cho thấy Su-57 không phải là ưu tiên lúc này.
Trọng tâm mới: Rafale, AMCA và Tiêm kích thế hệ 6
Đầu năm nay, Hội đồng Mua sắm Quốc phòng Ấn Độ (DAC) đã cấp "Chấp thuận nhu cầu" (AoN) để mua thêm 114 tiêm kích Rafale – thương vụ quốc phòng đơn lẻ lớn nhất trong lịch sử nước này. Mục tiêu là bù đắp sự thiếu hụt phi đội, khi IAF hiện chỉ còn 29 phi đội so với mục tiêu đề ra là 42.
Tháng trước, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định Pháp và Ấn Độ có kế hoạch cùng sản xuất Rafale tại Ấn Độ. Ông nhấn mạnh đơn hàng 114 chiếc Rafale là "bước tiến mới" trong quan hệ quốc phòng hai nước.
Bộ Quốc phòng Ấn Độ (MoD) cũng đã báo cáo với ủy ban quốc hội về kế hoạch ký kết các hợp đồng lớn trong năm tài chính tới để tăng cường sức mạnh không quân, bao gồm 114 chiếc Rafale, tối đa 60 máy bay vận tải hạng trung (MTA) và thêm các hệ thống cảnh báo sớm (AEW&C). Ngân sách đầu tư cho IAF đã tăng 37,03% so với ước tính năm 2025-26. Chỉ riêng 114 chiếc tiêm kích từ Dassault Aviation dự kiến đã tiêu tốn khoảng 35,65 tỷ USD.
Song song với đó, Ấn Độ đang đẩy nhanh dự án AMCA và khẳng định đây là ưu tiên cốt lõi để hiện đại hóa và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Tháng trước, Tổ chức Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng (DRDO) đã chọn ra 3 ứng viên công nghiệp để thiết kế và chế tạo nguyên mẫu, bao gồm Tata Advanced Systems, liên minh L&T - BEL và liên minh Bharat Forge - BEML - Data Patterns.
Nhiều ý kiến trong giới chiến lược Ấn Độ phản đối việc tiếp nhận Su-57 vì lo ngại việc hợp tác sản xuất dòng máy bay này sẽ cản trở tiến độ phát triển AMCA nội địa.
Chưa dừng lại ở đó, Ấn Độ còn đang hướng tới các dự án tiêm kích thế hệ thứ sáu. MoD đã bày tỏ sự quan tâm đến hai liên minh lớn: GCAP (Anh, Ý, Nhật dẫn dắt) và FCAS (Pháp, Đức, Tây Ban Nha dẫn dắt). Việc gia nhập một trong hai liên minh này sẽ giúp Ấn Độ thu hẹp khoảng cách công nghệ với Trung Quốc trong dài hạn.
Có thể thấy, các chương trình phát triển và mua sắm hiện tại gần như không còn "đất diễn" cho một dòng máy bay ngoại lai nào khác trong biên chế IAF. Tuy nhiên, với việc số lượng phi đội đang ở mức thấp kỷ lục và dự án AMCA phải mất gần một thập kỷ nữa mới hoàn thiện, một số chuyên gia hàng không và cựu binh vẫn nhận định với EurAsian Times rằng: Ấn Độ vẫn có thể hưởng lợi nếu mua từ 2 đến 3 phi đội Su-57E của Nga để giải quyết bài toán cấp bách trước mắt.
