Nga là nước duy nhất trên thế giới sở hữu tổ hợp công nghệ hạt nhân Gen IV tối tân, khác xa truyền thống

"Cùng với nhà máy điện hạt nhân quy mô nhỏ, công nghệ năng lượng hạt nhân thế hệ thứ IV là 2 xu hướng lớn của điện hạt nhân toàn cầu" - Đây là phát biểu của Tổng giám đốc Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Nga (Rosatom), ông Alexey Likhachev, tại Hội nghị toàn thể IAEA lần thứ 70 (diễn ra từ 14-18/9/2026) ở Vienna, Áo.

Nói về xu hướng lớn thứ 2 (Generation IV), người đứng đầu Rosatom cho biết, một trong những dự án trọng điểm của Nga trong lĩnh vực này đang được triển khai tại Seversk, tỉnh Tomsk, phía đông nam Tây Siberia.

Một tổ hợp điện thí điểm đang được xây dựng ở đó, bao gồm lò phản ứng neutron nhanh làm mát bằng chì BREST-OD-300 và chu trình nhiên liệu hạt nhân khép kín tại chỗ.

Nga sở hữu tổ hợp công nghệ hạt nhân Gen IV có một không hai trên thế giới

Chia sẻ sâu hơn về quy mô, năng lực thực thi và những thành tựu thực tế mà quốc gia này đã đạt được, ông Alexei Likhachev nhấn mạnh rằng Nga đang sở hữu một lợi thế cạnh tranh riêng biệt.

Nước Nga chính là nơi duy nhất trên hành tinh xây dựng thành công một không gian tích hợp toàn diện và hoàn chỉnh cho công nghệ hạt nhân thế hệ thứ tư.

Khác với các lò phản ứng VVER truyền thống, tổ máy BREST-OD-300 có thiết kế tích hợp. Vỏ của nó không phải là cấu trúc hoàn toàn bằng kim loại, mà là cấu trúc bê tông cốt thép với các khoang kim loại chứa lõi và thiết bị mạch sơ cấp.

Không gian giữa các khoang được lấp đầy dần bằng bê tông, trở thành một phần của cấu trúc chịu lực và đồng thời đóng vai trò chắn nhiệt và chắn bức xạ. Giải pháp này chưa từng có trên toàn thế giới.

Hệ sinh thái độc nhất vô nhị này cho phép kết nối đồng bộ tất cả các khâu phức tạp nhất: Từ nghiên cứu lý thuyết, thực nghiệm vật lý hạt nhân, chế tạo các loại nhiên liệu thế hệ mới cho đến việc vận hành thực tế các lò phản ứng tiên tiến trong một chu trình khép kín, an toàn và tối ưu hóa tối đa.

Tính đến giữa tháng 9/2026, tiến độ xây dựng BREST-OD-300 rất khẩn trương. Giai đoạn đầu tiên của việc đổ bê tông bên trong vỏ lò phản ứng đã hoàn tất tại công trường xây dựng ODEK. Công việc sẽ được thực hiện theo nhiều giai đoạn, với tổng khối lượng bê tông chịu nhiệt vượt quá 7.000 mét khối. Dự kiến việc đổ bê tông sẽ hoàn thành vào mùa đông năm 2027.

Trước đó, vào năm 2026, một hệ thống đường ống nối khoang trung tâm và bốn khoang ngoại vi của lò phản ứng đã được lắp đặt. Điều này đã khép kín mạch sơ cấp, nơi chất làm mát bằng chì sẽ tuần hoàn, truyền nhiệt từ lõi đến các máy phát hơi nước.

Hiện tại, công tác chuẩn bị đang được tiến hành tại địa điểm này để lắp đặt thiết bị lò phản ứng, và việc lắp đặt tuabin và máy phát điện 300 MW sẽ sớm bắt đầu.

Bước đột phá của công nghệ hạt nhân thế hệ IV

Công nghệ hạt nhân Thế hệ IV từ lâu đã được giới khoa học toàn cầu coi là "chén thánh" của ngành năng lượng tương lai, đại diện cho đỉnh cao tri thức nhằm giải quyết dứt điểm những thách thức lớn nhất của lĩnh vực nguyên tử.

Nhấn mạnh về tầm quan trọng mang tính sứ mệnh này, người đứng đầu Rosatom khẳng định công nghệ thế hệ thứ tư chính là chủ đề trọng tâm then chốt trong định hướng phát triển của Tập đoàn.

Khác biệt hoàn toàn so với các thế hệ lò phản ứng truyền thống, hệ thống Thế hệ IV hướng tới mục tiêu tối ưu hóa độ an toàn lên mức tuyệt đối dựa trên các nguyên lý tự nhiên, đồng thời khép kín hoàn toàn chu trình nhiên liệu hạt nhân.

Việc làm chủ thành công chuỗi công nghệ này không chỉ giúp nâng hiệu suất khai thác năng lượng lên một tầm cao mới mà còn giải quyết triệt để bài toán xử lý và tái chế nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng, biến chất thải phóng xạ thành tài nguyên tái tạo vô giá cho các chu kỳ vận hành tiếp theo.

Tham khảo: Rosatom