Nàng Trân phi được Quang Tự yêu thương
Nhắc đến những bi kịch cuối triều Thanh, cái chết của Trân phi luôn là một trong những câu chuyện khiến hậu thế day dứt. Bà là một trong những phi tần được Hoàng đế Quang Tự sủng ái nhất, nhưng cuối cùng lại qua đời khi tuổi đời còn rất trẻ, giữa lúc triều đình nhà Thanh chìm trong biến động.
Chiếc giếng Trân phi. (Ảnh: Sohu)
Năm 1900, liên quân 8 nước tiến vào Bắc Kinh. Từ Hy Thái hậu đưa Hoàng đế Quang Tự rời kinh thành để chạy về phía Tây. Trong bầu không khí hỗn loạn ấy, Trân phi bị bỏ lại trong cung. Theo những câu chuyện được lưu truyền, trước khi rời đi, Từ Hy đã ra lệnh cho thái giám xử lý Trân phi để tránh "hậu họa". Người phụ nữ từng được Quang Tự hết mực yêu thương bị đẩy xuống một chiếc giếng lạnh trong cung và qua đời khi mới 24 tuổi. Về sau, chiếc giếng ấy được gọi là giếng Trân phi.
Trân phi vào cung năm 1889 cùng chị gái là Cẩn phi. Khi ấy, bà mới 13 tuổi. Nhờ dung mạo nổi bật, tính cách hoạt bát và khác biệt với vẻ khuôn phép thường thấy trong chốn hậu cung, Trân phi nhanh chóng được Hoàng đế Quang Tự chú ý.
Trước đó, để kiểm soát Quang Tự chặt chẽ hơn, Từ Hy Thái hậu đã sắp đặt cho cháu gái của mình là Tĩnh Phân trở thành hoàng hậu. Tuy nhiên, Quang Tự vốn không có nhiều thiện cảm với cuộc hôn nhân này. Trong bối cảnh ấy, sự xuất hiện của Trân phi càng trở nên đặc biệt.
Trân phi vào cung năm 1889 cùng chị gái là Cẩn phi. (Ảnh: Sohu)
Trân phi từ nhỏ lớn lên ở Quảng Châu, nơi sớm tiếp xúc với làn sóng giao thương và văn hóa phương Tây. Vì vậy, bà được cho là có tư tưởng cởi mở, yêu thích những điều mới lạ và không dễ chấp nhận sự gò bó của lễ nghi cung đình. Điều này phần nào tương đồng với chí hướng cải cách của Quang Tự.
Không chỉ là một phi tần được sủng ái vì nhan sắc, Trân phi còn được cho là người có thể trò chuyện với Quang Tự về thời cuộc, về tư tưởng duy tân và những thay đổi mà vị hoàng đế trẻ mong muốn thực hiện. Chính sự gần gũi này khiến bà trở thành cái gai trong mắt Từ Hy.
Những lần phạm vào điều cấm kỵ trong cung
Trong mắt Từ Hy, Trân phi không chỉ được Quang Tự quá yêu chiều mà còn có phần "khó quản". Bà tính tình thẳng thắn, yêu thích cái mới, nhiều lần làm những việc vượt khỏi khuôn phép cung đình.
Một trong những chi tiết thường được nhắc đến là việc Trân phi yêu thích nhiếp ảnh. Vào cuối thế kỷ 19, chụp ảnh vẫn còn là điều mới mẻ, thậm chí bị nhiều người dân xem là thứ có thể "hút hồn". Thế nhưng Trân phi lại mạnh dạn đưa kỹ thuật này vào cung, thích chụp ảnh và tiếp xúc với những món đồ phương Tây. Với Từ Hy, đây là biểu hiện khó chấp nhận.
Từ Hy cho rằng Trân phi quá phô trương, vượt khỏi khuôn phép của hậu cung nên đã ra lệnh trách phạt nặng. (Ảnh: Sohu)
Không chỉ vậy, Trân phi còn bị cho là có lối sống xa hoa. Quang Tự từng ban cho bà một chiếc áo kỳ bào đính ngọc trai vô cùng lộng lẫy. Tương truyền, trong một lần Trân phi mặc chiếc áo này đi dạo cùng Quang Tự ở Ngự hoa viên, Từ Hy bắt gặp và nổi giận. Bà cho rằng Trân phi quá phô trương, vượt khỏi khuôn phép của hậu cung nên đã ra lệnh trách phạt nặng.
Theo quy định trong cung nhà Thanh, bổng lộc hằng năm của phi tần có giới hạn. Tuy nhiên, Trân phi không chỉ chi tiêu cho bản thân mà còn rộng tay ban thưởng cho cung nữ, thái giám xung quanh. Càng được tung hô, bà càng chi tiêu mạnh hơn. Khi bổng lộc không còn đủ đáp ứng, Trân phi bị cho là đã dính vào việc bán quan bán tước để kiếm thêm tiền. Đây là điều tối kỵ trong cung, và cũng là một trong những nguyên nhân khiến Từ Hy càng thêm bất mãn.
Cái chết trong chiếc giếng lạnh và câu hỏi khiến hậu thế thắc mắc
Năm 1898, cuộc Bách nhật Duy tân thất bại. Quang Tự bị giam lỏng, còn Trân phi cũng bị liên lụy. Đến năm 1900, khi tình hình Bắc Kinh trở nên hỗn loạn vì liên quân 8 nước tiến vào, Từ Hy quyết định rời kinh thành. Trước lúc đi, bà không đưa Trân phi theo.
Theo những ghi chép và giai thoại được lưu truyền, Trân phi bị thái giám đẩy xuống giếng theo lệnh của Từ Hy. Cái chết này về sau trở thành một trong những bi kịch nổi tiếng nhất chốn hậu cung cuối triều Thanh.
Tuy nhiên, khi đến Tử Cấm Thành ngày nay và nhìn tận mắt giếng Trân phi, nhiều người lại nảy sinh một câu hỏi: Miệng giếng hiện tại rất nhỏ, đến mức khó có thể hình dung một người trưởng thành bị đẩy xuống bằng cách nào. Thậm chí, có người cho rằng miệng giếng ấy còn hẹp tới mức trẻ nhỏ cũng có thể bị mắc kẹt.
Vậy rốt cuộc, năm xưa Trân phi đã bị đẩy xuống ra sao?
Theo những ghi chép và giai thoại được lưu truyền, Trân phi bị thái giám đẩy xuống giếng theo lệnh của Từ Hy. (Ảnh: Sohu)
Sự thật nằm ở hình dáng của chiếc giếng sau này. Giếng Trân phi mà du khách nhìn thấy hiện nay không còn hoàn toàn giống với nguyên trạng ban đầu. Theo cách lý giải phổ biến, miệng giếng xưa vốn có kích thước tương tự những giếng thông thường, đủ rộng để một người trưởng thành rơi xuống. Sau khi sự việc xảy ra, chiếc giếng được tu sửa, gia cố thêm phần miệng bằng đá và lắp các thanh sắt chắn phía trên. Chính những thay đổi này khiến giếng Trân phi ngày nay trông nhỏ hẹp bất thường.
Nói cách khác, thắc mắc "vì sao miệng giếng nhỏ như vậy mà Trân phi vẫn bị đẩy xuống" xuất phát từ việc hậu thế đang nhìn thấy chiếc giếng sau khi đã được chỉnh sửa, chứ không phải hoàn toàn là hình dáng ban đầu của nó.
Một bi kịch còn ám ảnh đến tận ngày nay
Năm 1901, sau khi Từ Hy trở về kinh thành, thi thể Trân phi được đưa lên và an táng. Bà sau đó được truy phong làm Quý phi. Dù vậy, những nghi lễ muộn màng ấy không thể xóa đi bi kịch đã xảy ra với người phụ nữ trẻ trong thời điểm triều đình nhà Thanh rối ren nhất.
Giếng Trân phi vì thế không chỉ là một địa điểm trong Tử Cấm Thành, mà còn là dấu tích gắn với một giai đoạn đầy biến động của lịch sử Trung Quốc. (Ảnh: Sohu)
Giếng Trân phi vì thế không chỉ là một địa điểm trong Tử Cấm Thành, mà còn là dấu tích gắn với một giai đoạn đầy biến động của lịch sử Trung Quốc. Miệng giếng nhỏ hẹp ngày nay khiến nhiều người tò mò, nhưng phía sau câu hỏi ấy là câu chuyện về quyền lực, sự ghen ghét, những mâu thuẫn trong hậu cung và số phận mong manh của một phi tần từng được hoàng đế hết mực yêu thương.
Theo Sohu, Sina, 163
