Lực lượng cảnh sát kỳ “lạ nhất” ở Iran: Từng gây phẫn nộ lớn

Đây là đơn vị thuộc Lực lượng Cảnh sát Quốc gia Iran , được giao nhiệm vụ giám sát và thực thi các quy định đạo Hồi về trang phục và hành vi nơi công cộng , đặc biệt là luật hijab bắt buộc đối với phụ nữ.

Lực lượng này chính thức hình thành từ năm 2005 – 2006 dưới chính quyền bảo thủ, với mục tiêu “phổ biến văn hoá khiêm tốn và tuân thủ hijab”. Họ tuần tra các tuyến phố, dừng người dân để kiểm tra trang phục, và có quyền tạm giữ hoặc đưa những ai bị cho là vi phạm đến các trung tâm giáo dục hoặc đồn cảnh sát.

Việc phụ nữ bị yêu cầu mặc trang phục “đúng mực” đã khiến cảnh sát đạo đức trở thành biểu tượng của sự kiểm soát xã hội chặt chẽ.

Tuy nhiên, đến năm 2022, lực lượng này bị đưa ra ánh sáng với mức độ chỉ trích cao nhất khi Mahsa Amini, một phụ nữ 22 tuổi, bị cảnh sát đạo đức bắt giữ vì “mặc hijab không đúng cách” .

Cô sau đó qua đời khi đang trong quyền kiểm soát của lực lượng này, sự kiện đã dấy lên làn sóng biểu tình lớn nhất ở Iran trong nhiều năm, với hàng nghìn người đổ ra đường phản đối luật bắt buộc hijab và vai trò của cảnh sát đạo đức.

Trong phản ứng đối với sức ép trong nước, giới chức Iran từng tuyên bố giải tán “morality police” vào cuối năm 2022, do văn phòng tổng công tố thông báo lực lượng này “không còn thuộc hệ thống tư pháp và đã bị giải thể”.

Tuy nhiên, tuyên bố này bị nhiều nhà quan sát trong và ngoài nước hoài nghi, vì không có quyết định rõ ràng từ Bộ Nội vụ hay lộ trình pháp lý cụ thể, và các đơn vị cảnh sát khác vẫn tiếp tục thực thi luật đạo đức.

Thực tế, theo các báo cáo quốc tế mới hơn, lực lượng đạo đức – dưới tên gọi hoặc hình thức khác – đã từng xuất hiện trở lại trên đường phố Iran sau giai đoạn tạm lắng, và các cảnh sát vẫn được triển khai để nhắc nhở hoặc xử phạt những vi phạm về hijab và chuẩn mực công cộng.

Sự tồn tại hay biến thể của lực lượng này tiếp tục là một trong những tiêu điểm của các cuộc tranh luận về nhân quyền, quyền phụ nữ và tương lai xã hội Iran.