CIA theo dõi lãnh tụ Iran
Trong nhiều tháng, các cơ quan tình báo Israel và Mỹ — trong đó có cả CIA — đã âm thầm theo dõi lãnh tụ Iran Ayatollah Ali Khamenei để chờ thời điểm thích hợp.
Họ giám sát chặt chẽ mọi hoạt động hằng ngày của ông: ông ở đâu, gặp ai, liên lạc bằng cách nào và có thể rút lui về đâu nếu bị đe dọa tấn công, theo CNN. Đồng thời, họ cũng theo dõi các lãnh đạo chính trị và quân sự cấp cao khác của Iran — những người hiếm khi xuất hiện cùng một địa điểm với giáo chủ Khamenei, lãnh đạo tối cao của đất nước trong gần bốn thập kỷ.
Trong vài ngày gần đây, họ cho rằng đã tìm được cơ hội. Các quan chức cấp cao Iran, trong đó có ông Khamenei, dự kiến gặp nhau vào sáng thứ Bảy 28/2 tại trong một khu phức hợp ở Tehran — nơi đặt văn phòng của giáo chủ, phủ tổng thống và bộ máy an ninh quốc gia.
Theo một nguồn tin Israel, nhà lãnh đạo tối cao vốn rất thận trọng nhưng cảm thấy ít rủi ro hơn vào ban ngày nên đã phần nào lơ là cảnh giác.
Một số quan chức Israel và Mỹ cho rằng đây là cơ hội không thể bỏ lỡ.
Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei qua đời sau vụ tấn công của Mỹ-Israel. Ảnh: Reuters
Kế hoạch tấn công ban đầu dự kiến tiến hành vào ban đêm đã được điều chỉnh sang ban ngày. Trong thư gửi các phi công không quân Israel, Tham mưu trưởng quân đội Israel Eyal Zamir nêu rõ những rủi ro có thể xảy ra.
“Rạng sáng thứ Bảy (28/2), Chiến dịch Sư Tử Gầm sẽ bắt đầu”, ông viết. “Các bạn được phép tấn công mục tiêu. Chúng ta đang làm nên lịch sử. Tôi tin tưởng các bạn. Chúc tất cả chúng ta may mắn.”
Khoảng 6 giờ sáng theo giờ Israel, giữa ban ngày, máy bay chiến đấu Israel khai hỏa vào khu phức hợp trong loạt tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel. Theo các nguồn tin, lực lượng tham gia được trang bị đạn chính xác cao và tên lửa tầm xa. Cả ba địa điểm có mặt các lãnh đạo khác nhau trong khu phức hợp đều bị đánh trúng cùng lúc. Vài giờ sau, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông Khamenei đã thiệt mạng.
“Ông ta không thể thoát khỏi các hệ thống tình báo và theo dõi cực kỳ tinh vi của chúng ta. Với sự phối hợp chặt chẽ cùng Israel, ông ta — cũng như những lãnh đạo khác bị tiêu diệt cùng ông ta — không thể làm gì được”, ông Trump viết trên mạng xã hội.
Hiện chưa rõ điều gì khiến các lãnh đạo cấp cao nhất của Iran — trong đó có tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và Bộ trưởng quốc phòng — tập trung tại trung tâm Tehran, gần cùng khu vực với ông Khamenei, trong bối cảnh Mỹ đã tăng cường đáng kể hỏa lực quân sự trong khu vực để thực hiện lời đe dọa tấn công của Tổng thống Trump.
Tình báo Israel xác định các cố vấn hàng đầu của ông Khamenei, gồm Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh; Đô đốc Ali Shamkhani, người đứng đầu Hội đồng Quân sự; Thứ trưởng Tình báo Mohammad Shirazi; Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Mohammad Pakpour; Tư lệnh Không quân Vệ binh Cách mạng Seyyed Majid Mousavi, cùng một số người khác, đều có mặt. Cũng chưa rõ ai sẽ thay thế họ.
Chiến dịch cho thấy mức độ thâm nhập và phát triển của tình báo Israel và Mỹ bên trong Iran trong những tháng qua, cũng như tốc độ sẵn sàng hành động khi cơ hội xuất hiện.
Một quan chức quân đội Israel nói: “Israel thường xuyên theo dõi các lãnh đạo của những đối thủ chính bằng nhiều cách khác nhau. Khi triển khai một chiến dịch như vậy, cần thêm thông tin tình báo và phải kết nối nhiều yếu tố, điều này có thể rất phức tạp.”
Sự chuẩn bị của Mỹ và Israel
Israel và Mỹ đã phối hợp chuẩn bị chiến dịch trong nhiều tuần. Trong chuyến thăm Mar-a-Lago một tuần sau Giáng sinh, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thông báo với Tổng thống Trump rằng Iran đang thúc đẩy chương trình tên lửa đạn đạo và khôi phục năng lực hạt nhân sau cuộc không kích của Mỹ hồi tháng 6 nhằm vào ba cơ sở làm giàu uranium chủ chốt.
Tại cuộc gặp, ông Trump nói sẽ ủng hộ nỗ lực quân sự mới của Israel nhằm phá hủy các địa điểm phóng tên lửa.
Vài ngày sau, các cuộc biểu tình lớn nổ ra tại Iran khiến nhiều người thiệt mạng. Ông Trump tuyên bố sẽ hỗ trợ người biểu tình và khẳng định Mỹ đã “sẵn sàng chiến đấu”.
Nhà Trắng công bố ảnh ông Trump theo dõi chiến dịch không kích Iran.
Việc lập kế hoạch cho chiến dịch chung Mỹ–Israel được đẩy mạnh từ thời điểm đó.
Khi ấy, Mỹ chưa có đủ khí tài quân sự gần Iran để vừa tiến hành chiến dịch theo kế hoạch, vừa bảo vệ các mục tiêu của mình trước nguy cơ trả đũa.
Trong những tuần tiếp theo, lực lượng được điều động bổ sung. Hai tàu sân bay — trong đó có chiếc lớn nhất thế giới — được triển khai tới Trung Đông, cùng hàng trăm máy bay phản lực, tàu tiếp dầu, tàu chiến và tàu ngầm. Sự tăng cường này được thế giới, trong đó có Iran, theo dõi sát sao và cũng tạo thêm sức ép trong các nỗ lực ngoại giao của Mỹ.
Song song đó, nhiều quan chức quân sự và tình báo cấp cao Israel tới Washington để bàn thảo kế hoạch. Các chuyến thăm của tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel, lãnh đạo tình báo quân sự và giám đốc Mossad đều tập trung vào việc phối hợp và chuẩn bị.
Cuộc gặp ngày 11/2 giữa Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu tại Washington cũng được đẩy sớm hơn một tuần khi ông Netanyahu muốn bảo đảm quyết tâm của tổng thống đối với chiến dịch.
Trước ngày tấn công
Trước khi cuộc tấn công xảy ra, Tổng thống Trump viết trên Truth Social rằng chưa có quyết định dứt khoát nào, ngoài việc nhấn mạnh cần tiếp tục đàm phán để xem có thể đạt được thỏa thuận hay không.
Trong hai tuần sau đó, các đặc phái viên của ông Trump trong đàm phán với Iran — Steve Witkoff và Jared Kushner — tiếp tục tìm hiểu khả năng nhượng bộ của Tehran liên quan đến chương trình hạt nhân.
“Chúng tôi đã đưa ra rất nhiều cách,” vị quan chức Mỹ nói. “Nhưng họ đáp lại bằng trì hoãn và chiến thuật kéo dài, và đó là kết luận chúng tôi rút ra.”
Sau vòng đàm phán cuối tại Geneva, Thụy Sĩ hôm thứ Năm 26/2, hai ông Witkoff và Kushner gọi điện cho ông Trump, thông báo lập trường cứng rắn của Iran về việc không giải thể hoàn toàn chương trình hạt nhân — điều dường như củng cố quan điểm cần hành động quân sự.
Một ngày sau, trên chuyên cơ Air Force One tới Texas, ông Trump tham khảo ý kiến một số thượng nghị sĩ Cộng hòa, trong đó có Ted Cruz và John Cornyn. Khi đó, tình báo đã xác định được cuộc họp sáng thứ Bảy tại Tehran — mục tiêu của chiến dịch cuối cùng.
“Ông ấy không nói sẽ làm gì, nhưng đặt câu hỏi liệu Iran có cần bị ngăn chặn bằng mọi biện pháp cần thiết hay không,” Cornyn nói một ngày sau vụ tấn công.
Phát biểu tại cảng Corpus Christi ngày 27/2, ông Trump thừa nhận đang đứng trước quyết định khó khăn.
“Giờ chúng ta phải đưa ra một quyết định lớn,” ông nói — khi đã nắm rõ mục tiêu, khả năng phản ứng của Iran và những hệ quả có thể xảy ra. “Không hề dễ dàng.”
Theo hãng thông tấn Iran Tasnim, Chính phủ Iran hôm Chủ nhật 1/3 đã xác nhận lãnh tụ tối cao Ayatollah Seyed Ali Khamenei qua đời sau cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Theo một tuyên bố khác, Tham mưu trưởng Lực lượng vũ trang Iran, Thiếu tướng Abdolrahim Mousavi, Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRCG), Thiếu tướng Mohammad Pakpour, Thư ký Hội đồng Quốc phòng Iran, Ali Shamkhani, và Bộ trưởng Quốc phòng Iran, Chuẩn tướng Aziz Nasirzadeh, nằm trong số những người thiệt mạng trong vụ tấn công của Mỹ và Israel vào cuộc họp của Hội đồng Quốc phòng hôm thứ Bảy 28/2. |