Không gian có mùi gì?

Các phi hành gia đã mô tả một số mùi lạ trong không gian, điều này không có gì đáng ngạc nhiên khi xét đến thành phần hóa học ở đó khác xa so với trên Trái đất. Vậy không gian có mùi như thế nào, và nguồn gốc của những mùi hương này đến từ đâu?

Không gian là một môi trường chân không không có không khí, vì vậy về mặt kỹ thuật, bạn không thể ngửi thấy bất cứ mùi gì trong không gian. Nếu bạn thử, bạn sẽ chết. Tuy nhiên, không gian không phải là chân không hoàn toàn. Nó chứa đầy đủ các loại phân tử, một số trong đó có mùi đặc trưng riêng khi chúng ta ngửi thấy chúng trên Trái đất. Tìm hiểu về mùi của các khu vực khác nhau trong không gian là một cách rất thú vị để hiểu rõ hơn về hóa học vũ trụ.

Phi hành gia ngửi thấy mùi gì?

Trong các chuyến đổ bộ lên Mặt Trăng của chương trình Apollo, các phi hành gia thường nhận xét về mùi giống như thuốc súng sau khi họ leo trở lại khoang khóa khí, vào bên trong tàu đổ bộ Mặt Trăng và tháo mũ bảo hiểm. Tương tự, sau khi đi bộ ngoài không gian, các phi hành gia trở về Trạm Vũ trụ Quốc tế cũng báo cáo về mùi thuốc súng, cũng như mùi ozone và thịt bò cháy.

Vậy mùi này từ đâu mà ra?

Các nhà khoa học có hai giả thuyết khả thi. Một là, trong khi phi hành gia đang đi bộ ngoài không gian, các nguyên tử oxy đơn lẻ có thể bám vào bộ đồ vũ trụ của họ và khi họ quay trở lại khoang khóa khí và được tăng áp suất, oxy phân tử O2, hay hai nguyên tử oxy sẽ tràn vào khoang khóa khí và kết hợp với các nguyên tử oxy đơn lẻ để tạo thành ozon, hay O3. Điều này sẽ giải thích mùi chua, mùi kim loại.

Vậy còn những mùi khác thì sao? Có lẽ còn có nguyên nhân khác. Các hydrocarbon thơm đa vòng (PAH), được tìm thấy trong thức ăn bị cháy như bánh mì nướng cháy và thịt nướng cũng thường xuyên xuất hiện trong không gian. Trên thực tế, hầu hết carbon giữa các vì sao đều bị khóa trong PAH. Chúng cũng rất nhiều trong hệ mặt trời, vì vậy các phi hành gia có thể dễ dàng thu thập chúng và mang vào trạm vũ trụ hoặc tàu vũ trụ và chúng có thể là nguồn gốc của mùi thịt cháy mà các phi hành gia báo cáo.

Thực tế, NASA coi mùi hương trong không gian không chỉ là điều tò mò. Năm 2008, cơ quan này đã ủy nhiệm Steven Pearce - một nhà hóa học tại Omega Ingredients, công ty chuyên về hương liệu và mùi vị để tái tạo lại mùi hương trong không gian cho các phi hành gia đang được huấn luyện. Xét cho cùng, một phi hành gia cần phải phân biệt được giữa mùi PAH trên bộ đồ du hành vũ trụ của họ và mùi hóa chất nguy hiểm bị rò rỉ trên trạm vũ trụ.

Những nơi khác trong vũ trụ cũng có những mùi hương độc đáo

Khi tàu vũ trụ Rosetta của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) tiếp cận sao chổi 67P/Churyumov-Gerasimenko vào năm 2014, nó đã phát hiện ra nhiều loại phân tử phong phú trong quầng khí bao quanh nhân rắn của sao chổi. Trong số các phân tử này có hydro sunfua, chất tạo nên mùi hôi thối của trứng thối; amoniac, có mùi gợi nhớ đến mùi khó chịu của nước tiểu; hydro xyanua, mặc dù nổi tiếng là độc hại nhưng lại có mùi thơm dễ chịu giống như hạnh nhân; cacbon disulfua có mùi ngọt; và mùi thơm như dưa muối của formaldehyde.

Có lẽ bạn sẽ nhăn mũi trước sự kết hợp các mùi này. Nhưng nếu có mùi gì, thì có lẽ nó cũng khá yếu, vì phần lớn lớp khí quyển bao quanh sao chổi là hơi nước và carbon dioxide.

Một ví dụ khác là Sagittarius B2, một đám mây phân tử liên sao khổng lồ gồm khí và bụi hình thành sao, nằm cách trung tâm Dải Ngân hà chưa đến 400 năm ánh sáng, có rất nhiều phản ứng hóa học thơm diễn ra. Một trong những điều đáng chú ý là nó chứa rất nhiều rượu, bao gồm rượu vinyl, methanol và ethanol, loại rượu có trong bia.

Năm 2009, các nhà thiên văn học cũng phát hiện ra phân tử ethyl formate trong Sagittarius B2. Ethyl formate là chất hóa học tạo nên mùi thơm ngọt ngào cho quả mâm xôi và rượu rum, vì vậy ngay cả khi trung tâm thiên hà của chúng ta có mùi như một nhà máy bia, ít nhất đó cũng sẽ là một mùi dễ chịu.

Nguồn: Space