Theo số liệu thương mại, tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang Mỹ trong năm 2025 đạt khoảng 53,15 triệu USD, tăng 173% so với cùng kỳ năm trước. Con số này chiếm tới 54% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của cả nước, đưa Mỹ trở thành thị trường nhập khẩu lớn nhất đối với mặt hàng này.
So với năm 2024, tốc độ tăng trưởng ấn tượng phản ánh rõ nhu cầu nhập khẩu ngày càng gia tăng của thị trường Mỹ, đồng thời cho thấy khả năng nắm bắt cơ hội của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu nhiều biến động.
Xét theo cơ cấu sản phẩm, tăng trưởng xuất khẩu cá rô phi sang Mỹ trong năm 2025 tập trung chủ yếu ở nhóm phi lê. Kim ngạch xuất khẩu nhóm này đạt khoảng 40 triệu USD, tăng tới 499% so với năm 2024, trở thành phân khúc đóng góp lớn nhất vào tổng giá trị xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam tại thị trường Mỹ.
Sự bứt phá của phi lê phản ánh rõ xu hướng tiêu dùng tại Mỹ, nơi các sản phẩm tiện lợi, dễ chế biến, đồng đều về chất lượng và phù hợp với hệ thống bán lẻ hiện đại ngày càng được ưa chuộng. Trong khi đó, nhóm cá tươi/đông lạnh vẫn duy trì tăng trưởng nhẹ, với kim ngạch hơn 13 triệu USD, tăng khoảng 4%, đóng vai trò nền tảng trong cơ cấu sản phẩm.
Cá rô phi phi lê.
Con giống – nền móng của tăng trưởng bền vững
Một trong những yếu tố then chốt của nuôi cá rô phi bền vững là chất lượng con giống. Các chuyên gia cho rằng, việc đầu tư lai tạo các dòng giống sinh trưởng nhanh, tỷ lệ phi lê cao và có khả năng kháng bệnh, đặc biệt là virus TiLV, sẽ quyết định trực tiếp đến năng suất, chi phí sản xuất và chất lượng sản phẩm đầu ra.
Song song đó, hệ thống trại giống đạt chuẩn quốc tế, quản lý chặt chẽ quy trình sản xuất và truy xuất nguồn gốc là nền tảng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường như Mỹ và EU.
Bên cạnh giống, ứng dụng công nghệ nuôi hiện đại đang trở thành hướng đi tất yếu. Các mô hình như hệ thống nuôi tuần hoàn (RAS) giúp kiểm soát chất lượng nước, giảm phát thải ra môi trường và tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên.
Ngoài ra, các mô hình tích hợp như aquaponics (kết hợp nuôi cá và trồng rau) không chỉ giúp tận dụng chất thải làm dinh dưỡng cho cây trồng mà còn góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế và đáp ứng tiêu chí sản xuất xanh – sạch.
Xây dựng chuỗi giá trị bền vững
Phát triển cá rô phi không chỉ dừng lại ở khâu nuôi, mà cần một chuỗi liên kết khép kín từ giống – thức ăn – nuôi – chế biến – thị trường. Chuỗi giá trị này giúp gia tăng giá trị sản phẩm, kiểm soát chất lượng đồng đều và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như VietGAP, ASC, BAP.
Khi chuỗi được tổ chức bài bản, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong nguồn nguyên liệu, giảm rủi ro biến động giá, đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh ở các thị trường khó tính.
Dù Mỹ đang là thị trường chủ lực, Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa tại EU, Trung Đông, Nhật Bản và các thị trường mới nổi. Để thâm nhập sâu, ngành cá rô phi cần tập trung vào xây dựng thương hiệu "Vietnamese Tilapia", đẩy mạnh chế biến sâu, tham gia các hội chợ thủy sản quốc tế và nâng cao năng lực tiếp thị, thương mại.
Việc xây dựng hình ảnh sản phẩm gắn với chất lượng, an toàn thực phẩm và trách nhiệm môi trường sẽ giúp cá rô phi Việt Nam tạo dấu ấn bền vững trên thị trường toàn cầu.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của liên kết ba bên giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người nuôi. Chính sách hỗ trợ về vốn, chuyển giao kỹ thuật, bảo hiểm rủi ro, cùng sự tham gia của các doanh nghiệp đầu tàu trong tổ chức vùng nuôi, bao tiêu sản phẩm sẽ giúp ổn định đầu ra, nâng cao kỹ năng sản xuất và giảm thiểu rủi ro cho nông dân.
Trong bối cảnh tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, việc giám sát chất lượng nước, kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ đa dạng sinh học là yêu cầu bắt buộc. Hệ thống quan trắc, phòng bệnh và quản lý môi trường cần được cập nhật thường xuyên để đảm bảo sản xuất không chỉ hiệu quả về kinh tế mà còn hài hòa với hệ sinh thái.