Kế hoạch rủi ro của Mỹ ở Trung Đông

Bùi Đại Thắng |

Tham vọng thúc đẩy một “thỏa thuận thế kỷ” về hòa bình Trung Đông, với mục đích được Nhà Trắng công bố là giải quyết cuộc xung đột giữa dai dẳng giữa Palestine và Israel do ông Jared Kushner, Cố vấn đồng thời là con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump ấp ủ theo đuổi suốt 2 năm qua đã dần được hé lộ những bước đi đầu tiên tại hội nghị quốc tế với chủ đề "Hòa bình tới thịnh vượng" diễn ra tại thủ đô Manama của Bahrain, sự kiện mà Chính quyền Palestine (PA) tẩy chay.

Bản thân sự phản đối của PA, với tư cách là một bên chủ chốt trong tiến trình hòa bình Trung Đông, đã phần nào thể hiện rằng kế hoạch của Mỹ chưa phải là lời giải hữu hiệu cho vấn đề gai góc này.

Dù nhiều lần ám chỉ sẽ công bố kế hoạch này vào một thời điểm thích hợp, song việc Nhà Trắng tỏ ra "e dè" đối với kế hoạch được cho là do thời điểm cuối tháng 6/2019 khá nhạy cảm. Dường như chính quyền Mỹ cũng như những người quan tâm, ủng hộ phe Cộng hòa thừa hiểu rằng, đây là thời gian của phe Dân chủ khi các cuộc tranh luận đầu tiên của 20 ứng cử viên Dân chủ trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 đang cận kề. Một vài “sai số” về mặt chính sách của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Trung Đông có thể là cái cớ, thậm chí là “chiếc phao” để các ứng cử viên Dân chủ nhắm tới chỉ trích ông Trump và các đối thủ Cộng hòa nhằm thu hút thêm sự ủng hộ của cử tri.

Về mục tiêu chiến lược, Trung Đông chưa bao giờ giảm đi vai trò của mình trong tổng thể chính sách đối ngoại về dài hạn của Mỹ. Việc tiếp tục can dự, gây ảnh hưởng sẽ giúp Mỹ duy trì được vai trò chủ chốt tại khu vực này, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Nga, thậm chí là Mỹ - Trung tại khu vực này có dấu hiệu gia tăng trong vòng một thập niên qua.

Chính quyền Mỹ hiện nay, với Tổng thống Donald Trump đại diện cho phe Cộng hòa luôn coi trọng các giá trị lợi ích về kinh tế đối với khu vực này, nhất là trong các thương vụ mua bán dầu mỏ và vũ khí đối với các đồng minh, đối tác khu vực. Do vậy, chính quyền Mỹ, mà đại diện là Cố vấn Kushner có lý khi công bố giải pháp về kinh tế đối với kế hoạch hòa bình Trung Đông, bởi đây là yếu tố ít “gai góc” hơn, nhất là khi đặt cạnh giải pháp chính trị - khi tiếp cận khu vực này.

Việc công bố giải pháp về kinh tế vào lúc này, bên cạnh những tham vọng mà ông Kushner tuyên bố tại Bahrain, cũng giống như một bài “test” nhằm thử phản ứng của các bên, cũng như những sức ép có thể có từ ngay trong nội bộ chính quyền Mỹ, nhất là từ các nhóm có quan điểm khác nhau về vấn đề này.

Đằng sau câu chuyện này có thể là những tính toán lợi ích kinh tế mà giới tài phiệt Mỹ từ lâu luôn muốn duy trì ảnh hưởng đối với phe Cộng hòa tại đồi Capitol nhằm thúc đẩy những hợp đồng tỷ đô từ các thùng dầu cũng như các thương vụ mua sắm vũ khí, mà phần chính của các thương vụ này đang tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang, tăng cường tiềm lực giữa các nước khu vực.

Trong bối cảnh ông Trump tuyên bố tái tranh cử chưa lâu, động thái này của cố vấn Kushner - một thành viên trong gia đình Tổng thống Mỹ đương nhiệm - cũng có thể hướng tới một cái đích khác, đó là sự ủng hộ của cử tri Mỹ, nhất là số cử tri độc lập có quan điểm trung dung hoặc đang bị thu hút bởi các chính sách đối nội thực tế hơn đối với họ từ các ứng cử viên Dân chủ gần đây.

Tuy nhiên, phản ứng của các bên sau hội nghị Barain cho thất giải pháp về kinh tế cũng chưa thể đem lại những thay đổi tích cực về chính trị đối với kế hoạch trên của Mỹ, đặc biệt khi nhớ lại một số "kế hoạch hòa bình" trước đây vốn cũng đưa yếu tố kinh tế lên trước tiên. Người Palestine cho rằng khía cạnh kinh tế, cho dù có cải thiện cuộc sống của một bộ phận, song chưa bao giờ đem lại hòa bình ở Trung Đông khi an ninh không được bảo đảm và mâu thuẫn chủ chốt giữa Palestine và Israel chưa được đảm bảo. Nhiều nhân vật cứng rắn ở Palestine cho rằng Mỹ muốn dùng lợi ích kinh tế như một "mồi nhử trước mắt" để người dân quên đi tình trạng các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng, và đây là cách để Mỹ áp đặt chính sách của mình đối với Palestine.

Israel cũng tỏ ra không mặn mà khi chỉ cử một đoàn doanh nghiệp nhỏ tới dự hội nghị. Trong bối cảnh khủng hoảng chính trị tại Israel chưa được giải quyết, Tel Aviv được cho không cần quá quan tâm tới một hội nghị mà "chưa tham gia cũng biết mình giành ưu thế".

Điều mà dư luận Mỹ và quốc tế quan tâm nhiều hơn đó là tính khả thi của thời hạn 10 năm mà Mỹ muốn thực hiện đối với 4 mục tiêu mà ông Kushner đề ra cho gói hỗ trợ phát triển kinh tế Palestine trong kế hoạch hòa bình Trung Đông mới được công bố này, nhất là việc tăng hơn gấp đôi giá trị Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho Palestine cũng như tạo ra hơn 1 triệu việc làm cho người dân Palestine. Bởi Mỹ không có nhiều cơ sở để theo đuổi các mục tiêu này, nhất là trong bối cảnh Mỹ ngày càng thể hiện sự "thiên vị" đối với Israel như công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel (tháng 12/2017), chuyển Đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv về Jerusalem (tháng 5/2018) và công nhận Cao nguyên Golan thuộc chủ quyền Israel (tháng 3/2019).

Những động thái này đang khiến dư luận quốc tế ngày càng nghi ngờ về thực chất tham vọng của Mỹ đối với Palestine nói riêng, hòa bình Trung Đông nói chung.

Thực tế cũng đang chứng minh rằng Mỹ khó có thể thực hiện thành công gói kinh tế trong kế hoạch này, bởi ngay cả những bên tham gia, nhất là Palestine cũng đều từ chối tham gia ngay trước “điểm xuất phát”.

Ngay trước khi diễn ra sự kiện tại Bahrain vừa qua, Tổng thống Palestine Mahmous Abbas đã nhấn mạnh rằng sẽ không tham dự sự kiện trên cũng như đưa ra những chỉ trích, phản đối kế hoạch hòa bình Trung Đông của Mỹ, khi cho rằng kế hoạch này là để dành cho riêng Israel - đồng minh thân cận lâu năm của Washington. Và quan trọng hơn cả vấn đề kinh tế, Palestine luôn cho rằng kế hoạch trên không giải quyết được những vấn đề chính trị cốt lõi trong cuộc xung đột Israel - Palestine (như yêu cầu chấm dứt sự chiếm đóng của Israel, và Palestine được bảo đảm với tư cách một dân tộc tự do và có chủ quyền), thậm chí một giải pháp “hai nhà nước” cũng bị Mỹ “phớt lờ” trong kế hoạch này.

Trong khi đó, Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Christine Lagarde nhận định việc cải thiện nền kinh tế và thu hút đầu tư dài hạn vào Palestine tùy thuộc vào việc đạt được một thỏa thuận hòa bình Israel - Palestine, mà trước hết là Israel dỡ bỏ hạn chế và phong tỏa các vùng lãnh thổ Palestine, điều tỏ ra khá xa vời hiện nay.

Link bài gốc tại đây.

theo Báo tin tức

Đọc tin tức VN nhanh nhất, xem tin thế giới mới nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

Soha
Trí Thức Trẻ
    Công ty Cổ phần VCCorp

    © Copyright 2010 - 2022 – Công ty Cổ phần VCCorp

    Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
    Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
    Email: btv@soha.vn
    Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên mạng số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
    Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân
    Điện thoại: 024 7309 5555

    Liên hệ quảng cáo:
    Hotline: 0794.46.33.33 - 0961.98.43.88
    Email: giaitrixahoi@admicro.vn
    Hỗ trợ & CSKH:
    Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
    số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
    Tel: (84 24) 7307 7979
    Fax: (84 24) 7307 7980
    Chính sách bảo mật

    Chat với tư vấn viên