Không phải ngày nghỉ lễ, cũng không gắn với những nghi thức rộn ràng quen thuộc, nhưng có những thời điểm trong năm được tin là mang ý nghĩa đặc biệt về mặt khởi đầu. Đó là lúc đất trời chuyển mình, khí vận thay đổi, và mọi sự bắt đầu được cho là chịu ảnh hưởng sâu sắc từ tự nhiên.
Với nhiều người am hiểu phong thủy và văn hóa Á Đông, hôm nay – ngày 4/2/2026 – chính là một mốc như vậy, bởi đây là ngày Lập Xuân, tiết khí mở đầu cho cả một chu kỳ mới. Thậm chí, ngày này được so sánh với Giao thừa hay mồng 1 Tết về ý nghĩa khởi đầu.
Ảnh minh họa
Lập Xuân – thời điểm “mở khí” của đất trời
Theo hệ thống 24 tiết khí trong lịch phương Đông, Lập Xuân là tiết khí đầu tiên, đánh dấu sự chuyển giao từ mùa Đông sang mùa Xuân. Thông tin từ các tài liệu lịch tiết khí cho biết, Lập Xuân thường rơi vào khoảng ngày 4 hoặc 5/2 dương lịch, tùy theo thời điểm Mặt Trời đạt đến vị trí xác định trên hoàng đạo.
Năm 2026, Lập Xuân bắt đầu từ ngày 4/2, tức ngày 17 tháng Chạp năm Ất Tỵ theo âm lịch. Theo phân tích của các chuyên trang văn hóa – lịch pháp trong nước, đây là thời điểm dương khí bắt đầu sinh, thời tiết dần ấm lên, cây cối và sinh vật bước vào giai đoạn phát triển mới.
Trong quan niệm phong thủy, Lập Xuân không chỉ là dấu mốc thời tiết mà còn được coi là ngày “khai khí”. Nhiều quan niệm dân gian cho rằng, khí vận của cả năm bắt đầu hình thành từ thời điểm này, nên những gì diễn ra trong ngày Lập Xuân mang tính định hướng cho chặng đường phía trước.
Ảnh minh họa
Việc đặt Lập Xuân lên bàn cân so sánh với Giao thừa hay mồng 1 Tết xuất phát từ cách nhìn khác nhau về “năm mới” trong văn hóa Á Đông. Giao thừa là thời khắc chuyển năm theo lịch âm, mang ý nghĩa tâm linh sâu đậm, gắn với nghi lễ tiễn năm cũ – đón năm mới. Mồng 1 Tết là ngày khai niên, khi con người chính thức bước sang năm mới bằng các phong tục cầu may, chúc tụng và sum họp gia đình.
Trong khi đó, theo các tài liệu văn hóa phương Đông, Lập Xuân lại được coi là khởi đầu của năm theo tự nhiên. Trước khi lịch âm trở nên phổ biến, nhiều cộng đồng Á Đông từng dựa vào tiết khí, đặc biệt là Lập Xuân, để xác định chu kỳ canh tác và sinh trưởng.
Cách nhìn này dẫn đến quan niệm: Tết là năm mới của con người, còn Lập Xuân là năm mới của trời đất. Nếu Tết đánh dấu sự chuyển giao về mặt lễ nghi và xã hội, thì Lập Xuân lại đại diện cho sự khởi đầu về mặt khí hậu, sinh trưởng và năng lượng tự nhiên.
Ảnh minh họa
Nên, không nên làm gì trong ngày Lập Xuân?
Khác với không khí rộn ràng của dịp Tết, Lập Xuân trong đời sống hiện nay thường diễn ra lặng lẽ. Vì vậy những việc nên làm trong ngày này thường xoay quanh việc giữ tâm thế nhẹ nhàng, tích cực. Nhiều người chọn thắp nén hương đơn giản, dọn dẹp gọn gàng không gian sống, tránh để nhà cửa bừa bộn nhằm tạo cảm giác khởi đầu suôn sẻ.
Ngược lại, trong ngày Lập Xuân, dân gian thường khuyên hạn chế tranh cãi, nói lời xui rủi, mắng mỏ người khác, bởi cho rằng những cảm xúc tiêu cực dễ ảnh hưởng đến vận khí đầu năm. Bên cạnh đó, cũng không nên làm đổ vỡ đồ đạc hay khởi sự những việc nặng nề, áp lực. Những quan niệm này không mang tính kiêng kỵ cứng nhắc, mà chủ yếu nhấn mạnh việc giữ sự hài hòa trong lời nói, hành động và tâm lý ở thời điểm bắt đầu chu kỳ mới của đất trời.
Ngày nay, không phải ai cũng chú ý đến Lập Xuân, và càng ít người coi đây là một ngày lễ. Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại, nhiều người vẫn xem Lập Xuân như một mốc tinh thần để bắt đầu kế hoạch mới, điều chỉnh nhịp sinh hoạt hoặc đặt ra những mục tiêu cho năm. Tóm lại, ngày Lập Xuân không thay thế Giao thừa hay mồng 1 Tết, nhưng tồn tại như một điểm khởi đầu âm thầm, gắn với quy luật của tự nhiên.