Sau ba ngày đầu năm rộn ràng khách khứa, mâm cỗ, hoa quả và bánh trái, nhiều gia đình bắt đầu nhìn lại không gian sống của mình trong sáng mùng 4 Tết: rác sinh hoạt nhiều hơn, hoa đã héo, tro hóa vàng còn vương lại trước sân. Thế nhưng, cầm cây chổi lên, không ít người vẫn chần chừ. Quét nhà lúc này có “quét mất lộc”? Đổ rác có bị coi là đổ tài lộc đầu năm? Thực tế phong tục nói gì?
Ảnh m inh họa
Vì sao người Việt kiêng quét nhà những ngày đầu năm?
Trong quan niệm dân gian, mùng 1 Tết là ngày mở đầu cho cả năm nên nhiều gia đình kiêng quét nhà, đổ rác. Dân gian lưu truyền tích xưa về “giữ lộc trong nhà”, cho rằng quét rác đầu năm có thể làm trôi đi may mắn.
Theo ghi nhận trên Báo Nhân Dân, một số địa phương còn duy trì tục kiêng quét nhà trong ba ngày đầu năm, gắn với quan niệm tượng trưng hơn là quy định bắt buộc. Các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian phân tích, việc kiêng dọn dẹp đầu năm chủ yếu mang ý nghĩa giữ lại những điều tốt lành, thể hiện mong muốn một năm đủ đầy, chứ không phải cấm tuyệt đối việc vệ sinh nhà cửa.
Tuy nhiên, phong tục Việt vốn linh hoạt theo từng vùng miền. Không phải gia đình nào cũng áp dụng việc kiêng quét nhà đủ ba ngày, và cũng không có văn bản chính thống nào quy định bắt buộc phải kiêng đến hết mùng 3.
Ảnh minh họa
Mùng 4 có được quét dọn bình thường?
Sau mùng 3 – thời điểm nhiều gia đình làm lễ hóa vàng tiễn ông bà – không khí Tết dần khép lại. Theo phân tích trên VnExpress về phong tục Tết truyền thống, từ mồng 4 trở đi, sinh hoạt gia đình có thể trở lại bình thường, bao gồm cả việc dọn dẹp nhà cửa.
Các chuyên gia văn hóa cho rằng, mùng 4 không nằm trong nhóm ngày đại kỵ liên quan đến việc quét dọn. Trên thực tế, nhiều gia đình xưa thậm chí dọn dẹp nhẹ ngay sau lễ hóa vàng để chuẩn bị cho những ngày làm việc đầu năm.
Điều đáng chú ý là trong bối cảnh hiện đại, việc để rác hữu cơ, đồ ăn thừa hay hoa héo quá lâu trong nhà có thể gây mùi, phát sinh vi khuẩn và ảnh hưởng sức khỏe. Nếu nhìn dưới góc độ môi trường sống, một không gian sạch sẽ mới là yếu tố tạo cảm giác dễ chịu, tích cực cho những ngày đầu năm.
Ảnh minh họa
Một số gia đình vì lo sợ “mất lộc” nên tuyệt đối không quét dọn suốt cả tuần đầu năm, thậm chí kéo dài đến hết tháng Giêng. Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu tín ngưỡng dân gian, đây là cách hiểu mang tính cực đoan.
Phong tục truyền thống chủ yếu nhấn mạnh mùng 1, hoặc tối đa ba ngày đầu năm. Sau thời điểm đó, việc dọn dẹp không bị xem là phạm kiêng kỵ. Điều quan trọng là thái độ thực hiện: nhẹ nhàng, không cáu gắt, không coi đó là hành động “tống khứ” may mắn.
Một số gia đình chọn cách dung hòa: nếu còn e ngại, có thể gom rác gọn gàng trong ngày rồi đổ ra ngoài vào sáng hôm sau. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh không nên vì kiêng mà để nhà cửa ẩm thấp, bừa bộn, bởi điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và sức khỏe.
Trong nhịp sống hiện đại, nhiều người bắt đầu đi làm lại từ mồng 5, mồng 6, trẻ nhỏ chuẩn bị đi học, sinh hoạt dần trở lại quỹ đạo thường ngày. Việc dọn dẹp mồng 4 vì thế không chỉ là câu chuyện kiêng – không kiêng, mà là bước chuyển tự nhiên từ không khí Tết sang nhịp sống mới.
*Thông tin mang tính tham khảo, chiêm nghiệm