Thêm SOHA trên Google
Theo số liệu từ báo cáo kinh tế - xã hội tháng 7/2026 của Cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu hạt điều của Việt Nam trong 7 tháng đầu năm đạt khoảng 2,9 tỷ USD, tăng 3,3% so với cùng kỳ năm 2025.
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu hạt điều đạt khoảng 3,2 tỷ USD, tăng 10%. Như vậy, giá trị nhập khẩu cao hơn xuất khẩu khoảng 300 triệu USD. Đáng chú ý, tốc độ tăng kim ngạch nhập khẩu cao gấp khoảng 3 lần xuất khẩu.
Campuchia cung cấp hơn một nửa lượng điều nhập khẩu
Campuchia tiếp tục là nguồn cung điều lớn nhất cho Việt Nam. Trong 7 tháng, Việt Nam nhập khẩu gần 1 triệu tấn điều từ thị trường này, trị giá khoảng 1,7 tỷ USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm ngoái. Thị trường này chiếm 54% tổng lượng và 56% tổng kim ngạch nhập khẩu.
Bên cạnh Campuchia, các doanh nghiệp Việt Nam còn nhập khẩu điều từ nhiều quốc gia châu Phi như Bờ Biển Ngà, Tanzania và Nigeria.
Việt Nam hiện là một trong những trung tâm chế biến và xuất khẩu điều nhân lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, vùng nguyên liệu trong nước chỉ đáp ứng một phần nhu cầu của các nhà máy, khiến doanh nghiệp phải nhập khẩu lượng lớn điều thô, sau đó sơ chế, chế biến thành điều nhân và các sản phẩm từ điều để xuất khẩu.
Các thị trường tiêu thụ lớn của điều Việt Nam hiện gồm Mỹ, Trung Quốc và châu Âu. Do đó, kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu cũng là một chỉ báo quan trọng phản ánh quy mô hoạt động của ngành chế biến.
Phó tổng thư ký Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) cho rằng không thể chỉ dựa vào chênh lệch giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu tại một thời điểm để kết luận ngành điều "nhập siêu". Do đặc thù mùa vụ, khoảng cách này chủ yếu phản ánh chu kỳ mua nguyên liệu và xuất bán sản phẩm.
Theo VINACAS, từ tháng 2 đến tháng 6 là thời điểm điều tại Campuchia và nhiều nước châu Phi thu hoạch, buộc doanh nghiệp Việt Nam phải tăng cường nhập khẩu để dự trữ nguyên liệu cho cả năm. Năm 2026, vụ điều diễn ra muộn hơn thông lệ, khiến hoạt động mua nguyên liệu kéo dài sang tháng 5 và tháng 6.
Trong khi đó, điều thô nhập khẩu cần trải qua nhiều công đoạn như hấp, tách vỏ, chế biến, phân loại và đóng gói trước khi trở thành điều nhân xuất khẩu. Vì vậy, giữa năm thường là giai đoạn doanh nghiệp chi lớn cho nguyên liệu nhưng kim ngạch xuất khẩu chưa tăng tương ứng.
Đại diện VINACAS cho biết nhu cầu điều trên thế giới thường tăng vào cuối năm, đặc biệt tại Mỹ và châu Âu trong mùa lễ hội, Giáng sinh. Khi đó, lượng điều nhân được chế biến từ nguyên liệu nhập khẩu trước đó sẽ được xuất khẩu mạnh, qua đó thu hẹp chênh lệch kim ngạch.
Bên cạnh đó, nguồn điều từ Campuchia có lợi thế nhờ vị trí địa lý gần Việt Nam, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp chế biến. Trong năm 2026, Việt Nam cũng tiếp tục áp dụng các cơ chế thương mại dành cho một số mặt hàng có xuất xứ Campuchia theo thỏa thuận thúc đẩy thương mại song phương giai đoạn 2025-2026.
Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 06/2026/TT-BCT về hạn ngạch thuế quan nhập khẩu để thực hiện thỏa thuận này, có hiệu lực từ ngày 12/2/2026.
Xuất khẩu tăng nhưng áp lực nguyên liệu vẫn lớn
Hai con số 2,9 tỷ USD xuất khẩu và 3,2 tỷ USD nhập khẩu cho thấy một đặc điểm đáng chú ý của ngành điều Việt Nam: quy mô xuất khẩu lớn đi cùng sự phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu bên ngoài.
Vì vậy, mức tăng 3,3% của xuất khẩu chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả của toàn ngành. Biến động giá điều thô, chi phí nhập khẩu và khả năng duy trì nguồn cung ổn định có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp chế biến.
Nếu giá nguyên liệu tăng nhanh hơn giá bán điều nhân trên thị trường quốc tế, kim ngạch xuất khẩu có thể vẫn tăng nhưng biên lợi nhuận của doanh nghiệp chịu sức ép. Ngược lại, nguồn cung điều thô ổn định với mức giá phù hợp sẽ giúp các nhà máy duy trì công suất và đáp ứng đơn hàng xuất khẩu.
Diễn biến 7 tháng đầu năm cho thấy ngành điều đang tăng trưởng theo hai chiều: xuất khẩu tiếp tục đi lên nhưng với tốc độ tương đối khiêm tốn, trong khi nhập khẩu nguyên liệu tăng nhanh hơn đáng kể. Trong những tháng cuối năm, bên cạnh sức mua tại các thị trường xuất khẩu, giá điều thô và nguồn cung từ các thị trường lớn như Campuchia sẽ là những yếu tố đáng chú ý đối với doanh nghiệp chế biến trong nước.
