Đoàn Dự đời thực: Vị vua bị vợ chèn ép, bất lực nhìn 4 con 'cốt nhục tương tàn'

Đoàn Dự trong tiểu thuyết Thiên Long bát bộ của Kim Dung là nhân vật có thật trong chính sử. Ông trị vì 39 năm, thương dân như con nhưng lại bất lực và cay đắng trước những bi kịch quyền lực ngay trong chính gia đình mình.

Đoàn Dự - “thần may mắn” trong tiểu thuyết Kim Dung

Đoàn Dự là một trong ba nhân vật chính của tiểu thuyết Thiên Long bát bộ do nhà văn Kim Dung sáng tác. Chàng xuất thân là vương tử nước Đại Lý, nổi danh với dáng vẻ thư sinh, hào hiệp, tính cách sùng đạo Phật, ghét bạo lực, si tình nhưng có phần khờ khạo.

Cuộc đời của Đoàn Dự là một chuỗi nghịch lý thú vị. Chàng say mê đọc sách kinh thư, sùng bái đạo Phật ngay từ khi còn nhỏ. Hoàng tử nước Đại Lý tôn thờ triết lý từ bi bác ái, yêu chuộng hòa bình và tin rằng mọi việc trên đời nên giải quyết bằng đạo lý chứ không phải bằng bạo lực.

Sinh ra trong hoàng tộc nổi tiếng với võ công gia truyền nhưng trong mắt Đoàn Dự, võ công sinh ra là để đánh người, giết người, gây thêm oán thù và đau khổ chốn hồng trần. Chàng cho rằng việc dùng vũ lực là thô bạo, dã man, hoàn toàn đi ngược lại với bản tính nhân hậu của mình.

Bị bác và cha ruột ép học môn võ công gia truyền mà cả thiên hạ khao khát có được, Đoàn Dự chọn cách trốn nhà ra đi. Nhưng hành trình “trốn học” này lại vô tình khiến chàng tiếp nhận được những bí kíp võ công thượng thừa.

Khi bị rơi xuống vực Vô Lượng, chàng khám phá ra mật thất Lang Hoàn Phúc Địa và nhìn thấy bức tượng ngọc bích tạc hình một mỹ nhân tuyệt mỹ. Thư sinh si tình Đoàn Dự lập tức bị mê hoặc, gọi bức tượng là “Thần tiên tỷ tỷ”.

Chàng phát hiện dưới bồ đoàn có dòng chữ yêu cầu phải vái lạy bức tượng 1.000 cái. Chàng cung kính làm theo. Đến cái lạy cuối cùng, chiếc bồ đoàn rách ra, để lộ cuộn tranh bằng lụa chứa bí kíp Lăng ba vi bộ. Cho rằng đây là bộ pháp di chuyển để chạy trốn chứ không phải để đánh người, Đoàn Dự liền học mà không biết là đã sở hữu môn khinh công và bộ pháp thần kỳ tối cao.

Đối với Bắc Minh thần công, dù chỉ lật xem và luyện đúng bức hình đầu tiên nhưng Đoàn Dự lại có được khả năng hút trực tiếp nội lực của đối phương. Chàng đã thụ động gom trọn nội lực của hơn 20 cao thủ nhờ vô tình thực hiện bí kíp võ công này. Thế là chẳng cần bỏ hàng chục năm ra luyện, Đoàn Dự đã sở hữu nguồn nội lực thâm hậu, tạo tiền đề dễ dàng tiếp nhận và thực hiện những bí kíp võ công đỉnh cao khác.

Khi Thổ Phồn Quốc sư Cưu Ma Trí đến chùa Thiên Long nhằm cưỡng đoạt kiếm phổ Lục Mạch thần kiếm - bảo vật trấn phái của họ Đoàn, các vị cao tăng trong chùa không ai đủ nội lực để một mình luyện thành bộ kiếm pháp này, bèn chia ra mỗi người luyện một mạch kiếm để lập trận chống địch.

Đoàn Dự lúc này đang có mặt tại chùa. Khô Vinh đại sư nhận thấy chàng đang có nguồn nội lực khổng lồ từ Bắc Minh thần công (đủ điều kiện duy nhất để luyện kiếm khí) liền cho phép chàng ngồi nhìn vào các bức tranh kiếm phổ.

Nhờ trí nhớ siêu phàm của một thư sinh làu thông kinh sử, Đoàn Dự nhìn qua một lượt và thuộc lòng toàn bộ đường đi nước bước của 6 mạch kiếm khí.

Ngay sau đó, để bảo đảm tuyệt học không rơi vào tay Cưu Ma Trí, Khô Vinh đại sư đã dùng nội lực thiêu hủy toàn bộ các bức tranh kiếm phổ. Lúc này, bản phổ duy nhất của môn kiếm khí vô địch thiên hạ nằm trong đầu Đoàn Dự. Chàng buộc phải xuất chiêu để tự vệ và cứu các vị đại sư.

Một lần, trong lúc bị truy đuổi, Đoàn Dự vô tình lọt vào bẫy độc của các môn phái giang hồ. Khi chàng đang thở dốc, con cóc đỏ, được mệnh danh là vạn độc chi vương, nhảy vào miệng chàng. Cộng thêm với nội lực đã hút của hơn 20 cao thủ khác, cơ thể Đoàn Dự tự động đạt đến trạng thái bách độc bất xâm, mọi loại độc dược, ám khí tẩm độc hay chưởng độc của đối phương phóng vào người chàng đều bị vô hiệu hóa lập tức.

Tóm lại, Đoàn Dự dành cả thanh xuân để trốn học võ, nhưng số phận lại đưa đẩy chàng trở thành một “quái vật võ lâm” sở hữu những thần công mà cả giang hồ thèm khát điên cuồng.

Trong chuyện tình cảm, Đoàn Dự tôn thờ Vương Ngữ Yến, bất chấp việc nàng đã đem lòng yêu thương người khác. Cuối cùng, chàng nhận ra mình chỉ yêu một ảo ảnh nên quyết định về Đại Lý làm vua, lập Mộc Uyển Thanh làm hoàng hậu, phong Chung Linh làm phi tần, sống hạnh phúc, ân nghĩa trọn vẹn.

Đoàn Dự đầy bi kịch trong chính sử

Đoàn Dự là nhân vật có thật trong chính sử . Ông là Đoàn Chính Nghiêm (còn gọi là Đoàn Hòa Dự), vị hoàng đế thứ 16 của vương quốc Đại Lý. Nhà văn Kim Dung đã lấy cảm hứng từ nhân vật này để tạo nên Đoàn Dự của Thiên Long bát bộ.

Tuy vậy, khác với hình ảnh một thư sinh có phần khờ khạo và chỉ biết chạy để trốn học võ trong tiểu thuyết, Đoàn Dự ngoài đời thực là vị vua văn võ toàn tài, có thời gian trị vì lâu nhất và sống thọ nhất trong lịch sử triều đại này.

Đáng chú ý, thời gian ngồi trên ngôi vị tối cao, ông giành được nhiều vinh quang nhưng cũng chịu nhiều cay đắng mà người thường hiếm khi phải trải qua.

Trong lịch sử, ông là con trai danh chính ngôn thuận kế vị vua cha Đoàn Chính Thuần. Sử sách ghi nhận Đoàn Dự từ nhỏ đã khôi ngô, cực kỳ thông minh và có tinh thần ham học hỏi. Ông được các bậc đại sư danh tiếng như Lục Huyền và Diệu Trừng truyền dạy học vấn và võ thuật.

Môn võ công ông được học có tên là “Lục môn diệu pháp”, đây được cho là nguyên mẫu để Kim Dung hư cấu thành môn Lục Mạch thần kiếm.

Đoàn Dự trong chính sử không hề bài xích võ học. Ông còn tinh thông cả thư pháp, hội họa (đặc biệt là vẽ hoa sen), chơi cờ và thấu hiểu sâu sắc các giáo lý Phật môn (Lục môn diệu pháp).

Đoàn Dự lên ngôi năm 26 tuổi (năm 1108) và trị vì suốt 39 năm - kỷ lục dài nhất trong số 22 đời vua của vương triều Đại Lý.

Ông là một vị vua yêu dân như con, chủ động thực hiện chính sách giảm thuế, khuyến khích giao thương để phát triển kinh tế. Khi 37 bộ tộc loạn lạc, phản loạn, ông đã tự mình cầm quân dẹp loạn, ổn định biên cương giữ gìn bờ cõi.

Ông chủ động đẩy mạnh giao thương, thiết lập mối quan hệ hòa hảo với nhà Tống. Hoàng đế Tống Huy Tông coi trọng Đoàn Dự, phong cho ông tước hiệu Kim Tử Quang Lộc đại phu và Đại Lý vương.

Cuộc đời trị vì của ông trải qua rất nhiều sóng gió. Năm 1111, đất nước hứng chịu thiên tai khủng khiếp, trời nóng dữ dội, động đất kéo dài hơn 1 tháng làm sập hàng vạn ngôi nhà. Đoàn Dự chấn chỉnh triều đình, cứu trợ dân chúng vượt qua hoạn nạn.

Trước khi Đoàn Dự lên ngôi, gia tộc họ Cao lũng đoạn triều chính. Thậm chí vào năm 1094, quyền thần Cao Thăng Thái đã ép vua Đại Lý nhường ngôi, tự lập làm hoàng đế (lập ra triều Đại Trung). Sau khi Cao Thăng Thái chết, vì áp lực của các bộ tộc và dư luận, con trai ông ta là Cao Thái Minh trả lại ngôi vị cho họ Đoàn (Đoàn Chính Thuần - cha của Đoàn Dự).

Do đó, triều đình Đại Lý tồn tại cấu trúc quyền lực trớ trêu: Họ Đoàn làm vua, họ Cao nắm quyền. Dù cho Đoàn Dự là vị vua tài giỏi, yêu nước, thương dân nhưng cũng không thoát khỏi sự khống chế của gia tộc họ Cao.

Trong tiểu thuyết của Kim Dung, Đoàn Dự có hậu cung bình yên với Hoàng hậu Mộc Uyển Thanh và phi tần Chung Linh, nhưng trong chính sử, ông bị khống chế bởi hoàng hậu xuất thân từ gia tộc họ Cao.

Sử liệu ghi chép Cao Hoàng hậu là người có tính cách kiêu ngạo, đố kỵ và nghiêm khắc trong hậu cung. Bà thường xuyên dùng trượng phạt các cung nữ và phi tần. Bà và gia tộc mình tìm mọi kế sách để đẩy 4 người con trai của Đoàn Dự vào cảnh cốt nhục tương tàn trong cuộc tranh giành ngôi báu.

Không thể phế hậu và quá đau đớn khi chứng kiến các con đấu đá nhau, Đoàn Dự quyết định đi tu, nhường ngôi lại cho con trai cả Đoàn Chính Hưng.

Rời xa cung điện đầy rẫy mưu mô quyền lực và sự chèn ép của gia tộc họ Cao, ông sống những ngày tháng an nhiên tự tại giữa tiếng chuông chùa, khói hương và kinh kệ. Vị cựu vương dành phần lớn thời gian để vẽ hoa sen, viết thư pháp và chơi cờ - những thứ ông luôn yêu thích từ khi còn trẻ.

Với Đoàn Dự, cuộc sống tu hành là sự tĩnh lặng tuyệt đối, ngắm nhìn vạn vật qua lăng kính vô vi của Phật giáo, thoát ly hoàn toàn khỏi trần ai oán hận. Tuy vậy, tận sâu trong tâm khảm, Đoàn Dự vẫn chịu đựng nỗi đau con cái tàn hại nhau, triều đình bị gia tộc họ Cao thao túng.

Nhiều người ví cuộc sống sau khi đi tu của Đoàn Dự giống như một bức tranh thủy mặc đẹp nhưng đượm buồn. Bản tính lãng mạn, thiện lương giúp ông tìm thấy sự an ủi trong nghệ thuật và Phật pháp, nhưng cội rễ oán thù, tham vọng của cõi hồng trần mà gia đình ông đang gánh chịu lại chính là nguồn cơn của những nỗi đau khổ không thể buông bỏ cho đến hơi thở cuối cùng.

Đoàn Dự qua đời ở tuổi 94, là vị vua sống thọ nhất và trị vì lâu nhất (39 năm) trong tổng số 22 đời vua của vương quốc Đại Lý.