Lương cơ sở là gì?
Đây là điều khá nhiều người hiểu lầm. Lương cơ sở không phải là số tiền bạn được chuyển vào tài khoản mỗi cuối tháng. Nó là con số gốc mà Nhà nước dùng để tính toán hàng loạt thứ khác: mức lương theo ngạch bậc, các khoản phụ cấp, đóng bảo hiểm xã hội, lương hưu, và nhiều chế độ khác.
Nói đơn giản hơn: lương cơ sở là nền móng, còn lương thực nhận của bạn được tính bằng công thức:
Lương thực nhận = Lương cơ sở × Hệ số lương + các khoản phụ cấp - các khoản khấu trừ.
Vì vậy khi lương cơ sở tăng thêm 190.000 đồng, lương thực nhận của bạn không tăng đúng 190.000 đồng - mà tăng nhiều hay ít tùy thuộc vào hệ số lương và ngạch bậc của từng người.
9 nhóm dự kiến được áp dụng mức lương cơ sở mới
Theo đề xuất của Bộ Nội vụ, 9 nhóm đối tượng được áp dụng mức lương cơ sở mới bao gồm: cán bộ, công chức từ Trung ương đến cấp xã; viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập; người làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc; các đối tượng hưởng lương từ ngân sách; cùng hạ sĩ quan và binh sĩ trong quân đội và công an.
Nhìn vào danh sách này, bạn có thể thấy đây là nhóm những người làm việc trong khu vực nhà nước và công lập - tức giáo viên trường công, bác sĩ bệnh viện công, cán bộ hành chính, cảnh sát, quân đội, viên chức sự nghiệp...
Nếu bạn đang làm tại doanh nghiệp tư nhân, công ty FDI, hay tự kinh doanh, thì mức lương cơ sở này không áp dụng trực tiếp cho bạn.
Lương thực nhận tăng bao nhiêu? Tính thử cho một vài nhóm phổ biến
Để hiểu rõ hơn, hãy thử tính nhanh theo công thức:
Ví dụ 1 - Giáo viên tiểu học hạng III, bậc 1 (hệ số 2,34):
Lương hiện tại: 2.340.000 × 2,34 = 5.475.600 đồng
Lương từ 1/7: 2.530.000 × 2,34 = 5.920.200 đồng
Tăng thêm: ~444.600 đồng/tháng
Ví dụ 2 - Chuyên viên hành chính ngạch A1, bậc 3 (hệ số 3,0):
Lương hiện tại: 2.340.000 × 3,0 = 7.020.000 đồng
Lương từ 1/7: 2.530.000 × 3,0 = 7.590.000 đồng
Tăng thêm: 570.000 đồng/tháng
Ví dụ 3 - Viên chức ngạch nhân viên (hệ số 1,86):
Lương hiện tại: 2.340.000 × 1,86 = 4.352.400 đồng
Lương từ 1/7: 2.530.000 × 1,86 = 4.705.800 đồng
Tăng thêm: ~353.400 đồng/tháng
Hệ số lương của bạn càng cao thì khoản tăng càng lớn - đây là đặc điểm của hệ thống lương nhân hệ số.
Những khoản nào sẽ thay đổi theo lương mới?
Không chỉ lương tháng. Khi lương cơ sở tăng, nhiều khoản khác tăng theo, và đây mới là điều nhiều người chưa để ý:
- Lương hưu: Người đang hưởng lương hưu từ ngân sách sẽ được điều chỉnh tương ứng khi lương cơ sở thay đổi. Đây là tin tốt cho bố mẹ, ông bà của bạn nếu họ là cán bộ hưu trí.
- BHXH: Mức đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế được tính theo lương cơ sở (đối với người hưởng lương nhà nước). Khi cơ sở tăng, mức đóng tăng nhẹ - nhưng quyền lợi bảo hiểm cũng tốt hơn.
- Phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên: Nhiều khoản phụ cấp được tính theo tỷ lệ phần trăm lương cơ sở - vì vậy cũng sẽ tăng theo.
- Trợ cấp thôi việc, thai sản, ốm đau: Các chế độ này cũng liên quan đến mức tiền lương cơ sở, nên cũng sẽ được điều chỉnh.
Nếu bạn làm khu vực tư nhân - điều này có ảnh hưởng gì không?
Câu trả lời là: gián tiếp có, nhưng không ngay lập tức.
Khi lương khu vực nhà nước tăng, thị trường lao động tư nhân thường cảm thấy áp lực tăng lương tương ứng để giữ nhân sự. Không bắt buộc bằng luật - nhưng thực tế cho thấy mỗi đợt tăng lương cơ sở là dịp nhiều doanh nghiệp xem xét lại bảng lương nội bộ.
Thứ hai, mức lương tối thiểu vùng - con số áp dụng cho khu vực tư nhân - là một câu chuyện riêng, được điều chỉnh theo Nghị định khác (thường vào đầu năm). Lương cơ sở tăng không tự động kéo lương tối thiểu vùng tăng. Nhưng về mặt xu thế chính sách, khi mặt bằng lương nhà nước tăng, lương tối thiểu vùng thường được xem xét điều chỉnh vào kỳ tiếp theo.
Nếu bạn đang trong nhóm tư nhân và muốn tăng lương, đây là thời điểm tốt để chủ động nói chuyện với cấp trên - lấy mức tăng khu vực nhà nước làm tham chiếu cho yêu cầu của mình.
Mới là đề xuất - chưa phải quyết định chính thức
Một điều quan trọng cần nhớ: Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Nghị định này. Mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng từ ngày 1/7/2026 là đề xuất, cần được Chính phủ thông qua và ban hành chính thức.
Khả năng được thông qua là rất cao - vì đây là đề xuất từ cơ quan có thẩm quyền, đã qua nhiều bước chuẩn bị - nhưng con số cụ thể vẫn có thể thay đổi trước khi có quyết định chính thức. Nên tiếp tục theo dõi thông tin chính thức từ Chính phủ trong những tuần tới.
Tóm lại, nếu bạn đang vội thì đây là những điểm cần biết:
- Lương cơ sở đề xuất tăng từ 2.340.000đ lên 2.530.000đ từ 1/7/2026 - tăng 8%, tương đương 190.000đ
- 9 nhóm được hưởng: cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang khu vực nhà nước
- Lương thực nhận tăng bao nhiêu phụ thuộc hệ số lương - thường từ 350.000 đến 600.000đ/tháng với phần lớn ngạch phổ biến
- Lương hưu, phụ cấp, BHXH cũng tăng theo
- Khu vực tư nhân không bị ràng buộc, nhưng thị trường lao động thường điều chỉnh theo sau.
