Yêu cầu hồ sơ doanh nghiệp phải thật chuẩn
Sau gần một ngày công bố cáo trạng, cuối ngày 5/1, HĐXX bắt đầu xét hỏi lần lượt các bị cáo phạm tội đưa, nhận hối lộ xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế.
Trả lời đầu tiên, bị cáo Nguyễn Thanh Phong (cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm) cho biết, đơn vị này có chức năng giúp Bộ trưởng Bộ Y tế thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
Theo bị cáo Phong, trước đây việc tiếp nhận hồ sơ Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm do Phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm làm đầu mối. Sau khi có nghị định mới, việc tiếp nhận hồ sơ do Trung tâm Ứng dụng và Đào tạo An toàn thực phẩm và Phòng Quản lý tiêu chuẩn và kiểm nghiệm làm đầu mối.
Khai lý do "vì sao có sự thay đổi đầu mối cũng như nguyên nhân đồng ý chủ trương nhận tiền của doanh nghiệp?". Ông Phong cho hay trước khi Nghị định 15 được ban hành, doanh nghiệp đã nghe ngóng về những quy định mới. Thấy có lợi, doanh nghiệp "giữ" hồ sơ chờ văn bản ban hành.
Sau khi Nghị định 15 được ban hành thì có hiệu lực luôn, doanh nghiệp ồ ạt nộp hồ sơ, song song với đó là số lượng nhân sự giải quyết công việc không thay đổi. Thời hạn giải quyết hồ sơ chỉ còn 21 ngày thay vì 45 ngày như quy định cũ.
Ông Nguyễn Thanh Phong cho rằng, những nguyên nhân này dẫn tới tình trạng quá tải, hồ sơ tồn đọng.
Cựu cục trưởng cũng khai, quá trình thực hiện nhiệm vụ đã được cấp dưới báo cáo về khó khăn khi thi hành Nghị định 15, có 2 trường hợp doanh nghiệp làm được hồ sơ và doanh nghiệp không làm được hồ sơ. Đối với doanh nghiệp không làm được hồ sơ thì hướng dẫn đi hướng dẫn lại vẫn không làm được. Trong khi Nghị định 15 chỉ cho phép ra văn bản hướng dẫn một lần.
Bị cáo Nguyễn Thanh Phong
Từ đó, ông Phong được anh em chuyên viên, lãnh đạo cấp phòng báo cáo có doanh nghiệp không biết làm hồ sơ, họ chủ động đề nghị chuyên viên hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ.
"Tôi không được cấp dưới báo cáo về mức thu mà bảo các anh muốn làm thế nào thì tùy nhưng hồ sơ phải thật chuẩn, không quan tâm bao nhiêu tiền, không được gây khó khăn”, cựu Cục trưởng Phong nói.
Cũng theo ông Phong, các hồ sơ mà hỗ trợ cán bộ, chuyên viên đã hỗ trợ doanh nghiệp thì không được để xảy ra sai sót. Hằng năm, bị cáo đều chỉ đạo rút hồ sơ kiểm tra.
Cựu cục trưởng khai dùng một phần tiền nhận hối lộ để giúp đỡ đồng nghiệp
Về cáo buộc nhận hối lộ, ông Phong thừa nhận con số 43 tỷ đồng cáo trạng quy kết. Còn thỏa thuận chia tiền, ông khẳng định "không có, để tùy các phòng đưa chứ tôi không ấn định”. Chính vì thế, mức đưa tiền của các phòng là khác nhau.
Đối với việc tạo điều kiện sớm cấp Giấy tiếp nhận và Giấy chứng nhận nhà máy đạt tiêu chuẩn GMP, bị cáo Nguyễn Thanh Phong khẳng định không chỉ đạo vì đã phân công cho cựu Phó cục trưởng Nguyễn Hùng Long. Tất cả quy trình tiếp nhận đơn, lập đoàn kiểm định, xử lý tồn tại đều do ông Long "quyết", mà không báo cáo với ông Phong.
Cựu Cục trưởng nhiều lần khẳng định không biết có doanh nghiệp phải chi tiền để được xếp lịch kiểm định sớm, cũng không biết có việc bỏ qua lỗi. Dù vậy, ông cũng thừa nhận có 2 lần bị cáo Cao Văn Trung (cựu Trưởng phòng giám sát và truyền thông) đưa phong bì và chỉ nói “em có quà gửi cho anh”.
Về sai phạm trong thẩm xét hồ sơ công bố sản phẩm, ông Phong khai đã nhận tiền trực tiếp tại phòng làm việc, mức tiền không cố định, cấp dưới chỉ nói doanh nghiệp đưa. Đưa bao nhiêu thì chỉ biết lấy bấy nhiêu. Khi đưa tiền, cấp dưới đều nói rõ trong số hồ sơ ký duyệt có bao nhiêu hồ sơ có tiền, bao nhiêu hồ sơ không có tiền.
Bị cáo Phong cũng khai, hơn 43 tỷ đồng nhận hối lộ đã sử dụng cho gia đình, hỗ trợ con cháu, giúp đỡ một số đồng nghiệp, chi cho các hoạt động thể thao của Cục An toàn thực phẩm.
Cuối phần xét hỏi, ông Phong "bao biện" rằng "cứ nghĩ hối lộ là hồ sơ đúng nhưng anh vẫn ép đưa tiền. Còn hướng dẫn người ta thì không phải là hối lộ".
Trên bục khai báo, ông cho rằng đây là nhận thức sai, bày rất ăn năn hối cải, nên giai đoạn điều tra đã rất hợp tác, thành khẩn khai báo.
Cáo trạng quy kết, lợi dụng những khó khăn, bất cập trong quy định cấp giấy công bố sản phẩm, nhóm lãnh đạo, chuyên viên của Cuc An toàn thực phẩm đã gây khó dễ, "ngâm" hồ sơ của các doanh nghiệp. Sau khi trao đổi với các đơn vị, ông Phong ra chủ trương nhận tiền ngoài lệ phí quy định khi thẩm xét hồ sơ công bố sản phẩm. Mỗi hồ sơ từ 5 - 10 triệu đồng.
Đồng thời, ông Phong cũng thống nhất cơ chế "ăn chia" số tiền nhận hối lộ. Cụ thể, cục trưởng được chia khoảng 2,5 - 3 triệu đồng đối với một hồ sơ do Trung tâm thẩm xét. Đối với mỗi hồ sơ do Phòng Quản lý tiêu chuẩn kiểm nghiệm hoặc Phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm thẩm xét, ông Phong sẽ được ăn chia từ 1 - 2 triệu đồng.
Toàn vụ án, cá nhân ông Phương nhận hối lộ 43,9 tỷ đồng.