Theo Acerca de DW, Cuba đang tìm kiếm các giải pháp cho nền nông nghiệp của mình.
Trong nỗ lực vượt qua giai đoạn khó khăn và đưa nền nông nghiệp tiến bước, Cuba đã lần đầu tiên giao đất canh tác cho một doanh nghiệp nước ngoài kể từ sau cuộc cách mạng năm 1959.
Doanh nghiệp Việt Nam Agri VMA đang trực tiếp trồng lúa trên các cánh đồng thuộc sở hữu của nhà nước Cuba tại khu vực Los Palacios, mở ra kỳ vọng cải thiện an ninh lương thực cho quốc đảo Caribe này.
Lúa trở lại trên những cánh đồng từng bỏ hoang
Những cánh đồng nằm gần thị trấn Los Palacios, thuộc tỉnh Pinar del Río, từng bị bỏ hoang trong nhiều năm. Đây là đất của trang trại Cubanacán thuộc doanh nghiệp nhà nước Empresa Agroindustrial de Granos Los Palacios.
Gần đây, các cánh đồng này bắt đầu nhộn nhịp trở lại khi máy gặt hoạt động và những chuyến xe tải chở lúa rời ruộng. Điều đặc biệt là vụ lúa này không do nông dân Cuba trồng mà do doanh nghiệp Việt Nam trực tiếp tổ chức sản xuất.
Vụ thu hoạch lúa đầu tiên do công ty Agri VMA của Việt Nam trồng tại Cuba.
Theo thỏa thuận với chính phủ Cuba, Agri VMA được giao đất và chịu trách nhiệm toàn bộ quá trình canh tác, từ cung cấp giống, vật tư nông nghiệp đến điều phối chuyên gia kỹ thuật.
Quyết định hợp tác với doanh nghiệp nước ngoài được đưa ra trong bối cảnh ngành nông nghiệp Cuba gặp nhiều thách thức. Nền kinh tế khó khăn kéo dài khiến nhiều trang trại thiếu máy móc hiện đại, trong khi phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhiên liệu và phụ tùng thay thế đều khan hiếm.
Bên cạnh đó, hệ thống hạn ngạch sản xuất của nhà nước khiến nông dân thiếu động lực tăng năng suất. Các yếu tố môi trường như hạn hán, bão và đất bị nhiễm mặn cũng làm sản lượng nông nghiệp giảm mạnh.
Ông Ariel García Pérez, Tổng giám đốc Công ty Nông công nghiệp Ngũ cốc, cho biết Cuba hiện không có đầy đủ "gói công nghệ" cần thiết cho sản xuất lúa, bao gồm giống, phân bón và các loại thuốc bảo vệ cây trồng.
Trong tổng số khoảng 23.000 ha ruộng lúa thuộc doanh nghiệp, hiện chỉ khoảng 6.000 ha còn được canh tác.
Gạo – thực phẩm thiết yếu nhưng thiếu hụt
Gạo là một trong những lương thực quan trọng trong khẩu phần ăn của người Cuba. Tuy nhiên, sản lượng trong nước đã giảm mạnh trong những năm gần đây.
Năm 2024, Cuba sản xuất khoảng 80.000 tấn gạo, đáp ứng khoảng 11% nhu cầu tiêu thụ trong nước. Con số này thấp hơn nhiều so với cách đây vài năm, buộc quốc gia này phải tăng nhập khẩu.
Theo báo Granma, sản lượng gạo của Cuba thời điểm đó chỉ bằng khoảng một phần ba so với 6 năm trước.
Kỹ sư Trần Trọng Đại.
Dự án hợp tác tại Los Palacios được kỳ vọng tạo ra bước chuyển trong sản xuất lúa. Công ty Agri VMA đã mang sang Cuba giống lúa lai phát triển tại Việt Nam, cùng phân bón và các vật tư cần thiết.
Khoảng 40 lao động Cuba được tuyển dụng trực tiếp để tham gia sản xuất, trong khi các chuyên gia nông nghiệp Việt Nam phụ trách hướng dẫn kỹ thuật.
Kỹ sư Trần Trọng Đại (Viện Cây lương thực và cây thực phẩm, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) cho hay, người lao động Cuba làm việc rất tốt nhưng thường thiếu vật tư nông nghiệp, đặc biệt là phân bón.
Kết quả vụ thu hoạch đầu tiên được đánh giá khá khả quan. Trên diện tích 44 ha ban đầu, sản lượng đạt khoảng 296 tấn lúa tươi, tương đương 6,75 tấn mỗi hecta.
Con số này cao gấp khoảng bốn lần mức năng suất trung bình 1,7 tấn/ha tại các cánh đồng tương tự ở Cuba năm 2024.
Theo các chuyên gia, năng suất này tiệm cận mức trung bình tại Việt Nam – khoảng 8 tấn/ha ở các vùng sản xuất quy mô lớn. Tuy vậy, các chuyên gia cho biết vẫn cần thêm thời gian để nghiên cứu đặc điểm đất đai và điều chỉnh lượng phân bón cho phù hợp với điều kiện tại Cuba.
Hướng tới giảm phụ thuộc nhập khẩu
Toàn bộ gạo thu hoạch thuộc sở hữu của Agri VMA, và Cuba sẽ mua lại để phục vụ nhu cầu trong nước. Mô hình này được xem là giải pháp giúp Cuba giảm chi phí nhập khẩu.
Theo kế hoạch, diện tích đất giao cho Agri VMA tại Los Palacios sẽ tăng từ khoảng 1.000 ha lên 5.000 ha trong thời gian tới. Thỏa thuận hiện có thời hạn ban đầu ba năm.
Nếu dự án tiếp tục đạt kết quả tích cực, Cuba dự kiến mở rộng mô hình này sang các tỉnh khác như Granma, Camagüey và Sancti Spíritus.
Sự hợp tác này được xem là một thử nghiệm đáng chú ý, không chỉ giúp Cuba khôi phục nền sản xuất lúa gạo mà còn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam trong lĩnh vực nông nghiệp quốc tế.