Hình phạt không chỉ nhằm trừng phạt
Bộ Công an vừa trình Chính phủ dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung trường hợp người bị xử phạt tù không quá 5 năm có thể được hưởng án treo, kèm nghĩa vụ nộp một khoản tiền để thay thế hình phạt tù. Theo quy định hiện hành, khi xử phạt tù không quá 3 năm, căn cứ nhân thân người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ và xét thấy không cần buộc họ chấp hành hình phạt tù, tòa án có thể cho hưởng án treo, ấn định thời gian thử thách từ một đến 5 năm.
Thẩm phán TAND TP Hà Nội tuyên một bản án về tội phạm kinh tế. Ảnh minh họa.
Trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo vẫn chịu sự giám sát, giáo dục. Nếu cố ý vi phạm nghĩa vụ từ 2 lần trở lên, tòa án có thể buộc người này chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo. Trường hợp phạm tội mới, họ phải chấp hành hình phạt của bản án trước và tổng hợp với hình phạt của bản án mới.
Đánh giá về đề xuất nêu trên, luật sư Vi Sơn Anh (Công ty Luật Minh Bạch), cho rằng việc tăng cường các hình phạt mang tính kinh tế bên cạnh hình phạt tù phù hợp với xu hướng chung của thế giới. Theo đó, hình phạt không chỉ nhằm trừng phạt mà còn có mục đích giáo dục, răn đe và phòng ngừa tội phạm.
Theo luật sư, ở nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước phát triển, hình phạt kinh tế được chú trọng và có thể thay thế một phần hình phạt tù. Cách tiếp cận này vừa góp phần giảm tải cho Nhà nước, giảm áp lực đối với công tác thi hành án, vừa bảo đảm tính răn đe. Đối với các tội phạm kinh tế, việc buộc người phạm tội khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại và chịu trách nhiệm về mặt kinh tế có thể mang lại hiệu quả thiết thực.
"Việc tăng cường hình phạt kinh tế phù hợp với xu thế phát triển của pháp luật hình sự trên thế giới, trong đó mục tiêu của hình phạt ngày càng hướng nhiều hơn đến giáo dục, cải tạo và phòng ngừa, thay vì chỉ tập trung vào trừng phạt"- luật sư Vi Sơn Anh nhận định.
Tuy nhiên, luật sư cho rằng bất kỳ quy định pháp luật nào cũng có thể phát sinh những điểm cần hoàn thiện trong quá trình thực thi. Để hạn chế những kẽ hở, cần chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực của điều tra viên, kiểm sát viên và thẩm phán, bảo đảm các quy định được áp dụng đúng và đầy đủ.
"Sai sót phần lớn xuất phát từ việc áp dụng pháp luật không đúng hoặc không đầy đủ. Do vậy, công tác cán bộ là yếu tố có ý nghĩa quyết định. Đội ngũ cán bộ thực thi pháp luật phải bảo đảm về số lượng, chất lượng, năng lực và bản lĩnh nghề nghiệp. Khi người áp dụng pháp luật đủ năng lực và thực hiện đúng quy định, các bản án sẽ bảo đảm đúng người, đúng tính chất, mức độ hành vi và đúng pháp luật"- luật sư Vi Sơn Anh nêu.
Giảm tác động tiêu cực cho gia đình, xã hội
Luật sư cũng nhấn mạnh việc tuyên án chỉ là bước khởi đầu. Đối với người được hưởng án treo, công tác quản lý, giám sát, giáo dục trong thời gian thử thách tại địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Lực lượng công an cấp cơ sở và chính quyền địa phương cần thực hiện tốt việc quản lý, hỗ trợ, giáo dục để người chấp hành án không tái phạm.
"Quá trình đấu tranh phòng, chống tội phạm cần được thực hiện xuyên suốt, từ phân hóa tội phạm, điều tra, truy tố, xét xử đến quản lý, giáo dục người chấp hành án. Nếu từng khâu được thực hiện hiệu quả, mục tiêu cuối cùng là giảm thiểu tội phạm và ngăn ngừa tái phạm mới có thể đạt được"- luật sư Vi Sơn Anh nhận định.
Theo luật sư, việc quản lý tốt người được hưởng án treo không chỉ giúp ngăn ngừa tái phạm mà còn góp phần giáo dục, răn đe chung, bảo đảm an ninh, trật tự và phòng ngừa tội phạm trong cộng đồng. Việc áp dụng các hình phạt phù hợp cũng giúp hạn chế những tác động tiêu cực của hình phạt tù đối với gia đình, người lao động, doanh nghiệp và xã hội.
Đồng quan điểm, luật sư Đặng Văn Cường, cho rằng việc đa dạng hóa hình phạt, tăng các biện pháp không tước tự do và ứng dụng công nghệ trong giám sát người chấp hành án tại cộng đồng là hướng đi phù hợp với quá trình phát triển của xã hội. Mục tiêu của chính sách này không phải giảm nhẹ trách nhiệm hình sự một cách tùy tiện, mà là lựa chọn biện pháp xử lý có hiệu quả giáo dục, phòng ngừa cao nhất, đồng thời giảm những hậu quả xã hội không cần thiết do việc chấp hành hình phạt tù gây ra.
Theo ông Cường, kinh nghiệm này cho thấy mức án 5 năm không nhất thiết là rào cản tuyệt đối đối với việc áp dụng một biện pháp không tước tự do. Vấn đề quyết định nằm ở điều kiện áp dụng, cơ chế giám sát và hậu quả pháp lý đủ nghiêm khi người được hưởng án treo vi phạm nghĩa vụ.
Theo dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo phải thực hiện các nghĩa vụ theo Luật Thi hành án hình sự, đồng thời chịu sự giám sát, giáo dục của cơ quan, tổ chức nơi làm việc hoặc chính quyền địa phương nơi cư trú.
Nếu người hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ từ 2 lần trở lên, Tòa án có thể buộc người đó chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo. Trường hợp phạm tội mới, người này phải chấp hành hình phạt của bản án trước và tổng hợp với hình phạt của bản án mới.
Thêm SOHA trên Google
