Khi Christopher Nolan quyết định quay toàn bộ The Odyssey bằng phim IMAX 70mm, nhiều người coi đó đơn thuần là lựa chọn nghệ thuật. Nhưng đằng sau quyết định này là một câu chuyện kinh doanh đáng chú ý hơn nhiều.
Để đáp ứng yêu cầu của Nolan, IMAX đã phải phát triển một thế hệ máy quay phim hoàn toàn mới với kích thước nhỏ hơn, trọng lượng nhẹ hơn và độ ồn thấp hơn, đủ khả năng theo chân đoàn làm phim trong những bối cảnh khắc nghiệt mà trước đây camera IMAX gần như không thể hoạt động.
Điều đáng nói là ngay khi công nghệ này xuất hiện, nhiều nhà làm phim khác cũng bày tỏ mong muốn sử dụng nó trong các dự án tiếp theo.
Thoạt nhìn, đây là một câu chuyện của Hollywood. Nhưng nếu nhìn từ góc độ doanh nghiệp và công nghệ, The Odyssey lại gợi nhớ đến một ngành công nghiệp khác: smartphone.
Khoảnh khắc iPhone?
Khoảng 15 năm trước, điện thoại thông minh cạnh tranh chủ yếu bằng thiết kế, màn hình hay số megapixel của camera. Các hãng tổ chức những buổi ra mắt hoành tráng để giới thiệu kiểu dáng mới, màu sắc mới hay những cải tiến dễ nhìn thấy bằng mắt thường.
Tuy nhiên, khi thị trường trưởng thành, cuộc chơi dần chuyển xuống tầng sâu hơn. Người chiến thắng không còn là hãng có nhiều tính năng nhất, mà là hãng sở hữu nền tảng công nghệ mạnh nhất.
Apple không tạo ra khác biệt chỉ nhờ thiết kế iPhone mà bằng việc tự phát triển dòng chip Apple Silicon. Google đưa AI Gemini vào Android. Qualcomm cạnh tranh bằng sức mạnh của Snapdragon. MediaTek đầu tư mạnh cho AI trên thiết bị. Samsung phát triển Exynos và đẩy mạnh xử lý AI ngay trên điện thoại.
Cuộc chiến thực sự chuyển từ lớp vỏ sản phẩm sang lớp hạ tầng công nghệ bên dưới.
Hollywood đang đi đúng con đường đó.
Nếu trước đây một bộ phim được định nghĩa bởi tên tuổi diễn viên, đạo diễn hay kịch bản, thì ngày nay ngày càng nhiều tác phẩm được quyết định bởi những công nghệ đứng sau quá trình sản xuất.
Camera IMAX, hệ thống LED Volume, GPU phục vụ dựng hình, AI hỗ trợ xử lý hình ảnh, điện toán đám mây cho hậu kỳ hay các mô hình tạo video bằng trí tuệ nhân tạo đang trở thành những yếu tố tạo nên lợi thế cạnh tranh mới.
The Odyssey là ví dụ điển hình. Nolan không đơn giản đi mua một chiếc camera tốt nhất trên thị trường. Ông đặt ra yêu cầu mà thị trường chưa thể đáp ứng, buộc IMAX phải đầu tư nghiên cứu và phát triển một dòng máy quay hoàn toàn mới.
Mối quan hệ này rất giống cách Apple từng yêu cầu TSMC phát triển những tiến trình bán dẫn tiên tiến dành riêng cho chip A-series và M-series, hay cách Tesla thúc đẩy các đối tác phát triển thế hệ pin mới để đáp ứng tham vọng xe điện.
Trong cả ba trường hợp, khách hàng lớn nhất không còn chỉ mua sản phẩm. Họ trở thành động lực cho hoạt động R&D của nhà cung cấp.
Điều đó cũng đồng nghĩa với việc quyền lực trong chuỗi giá trị đang dịch chuyển. Khi một bộ phim bom tấn thành công nhờ công nghệ mới, người hưởng lợi không chỉ là hãng phim hay phòng vé. Những doanh nghiệp cung cấp hạ tầng cũng bước lên vị trí trung tâm.
IMAX là ví dụ rõ nhất. Nếu các đạo diễn khác muốn tái tạo trải nghiệm mà Nolan mang lại, họ sẽ phải sử dụng chính hệ thống camera, phim nhựa, máy chiếu và tiêu chuẩn trình chiếu của IMAX. Mỗi thành công nghệ thuật vì thế lại kéo theo doanh thu cho cả một hệ sinh thái công nghệ phía sau.
Xu hướng này không chỉ giới hạn ở IMAX. Khi Disney phát triển loạt phim The Mandalorian, hãng đã sử dụng công nghệ StageCraft của Industrial Light & Magic kết hợp với Unreal Engine của Epic Games để thay thế phần lớn bối cảnh vật lý bằng màn hình LED khổng lồ.
Thành công của mô hình này không chỉ mang lại lợi ích cho Disney mà còn thúc đẩy nhu cầu đối với Unreal Engine, các nhà sản xuất màn hình LED, GPU của NVIDIA và toàn bộ chuỗi cung ứng phục vụ sản xuất ảo.
AI khiến cuộc đua khốc liệt hơn
Trong khi đó, AI đang khiến cuộc đua phần cứng trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết.
Một studio hiện đại không chỉ đầu tư vào máy quay mà còn phải đầu tư vào các cụm GPU để huấn luyện và vận hành mô hình AI, hạ tầng lưu trữ tốc độ cao, dịch vụ điện toán đám mây, phần mềm dựng phim tích hợp AI, công cụ tạo hiệu ứng hình ảnh, hệ thống lồng tiếng tự động và nền tảng bản địa hóa nội dung.
NVIDIA ngày càng coi ngành công nghiệp sáng tạo là một trong những khách hàng chiến lược của mình. Adobe đưa Firefly vào Creative Cloud. Autodesk bổ sung AI cho Maya. Blackmagic Design tích hợp hàng loạt tính năng AI vào DaVinci Resolve. Google phát triển Veo, còn OpenAI giới thiệu Sora nhằm rút ngắn đáng kể quy trình sản xuất video.
Điều đáng chú ý là những công ty này không trực tiếp làm phim. Họ bán "cuốc xẻng" trong cơn sốt đào vàng của Hollywood.
Đó cũng là điều từng xảy ra với smartphone. Khi thị trường bước vào giai đoạn bão hòa, giá trị lớn nhất không còn nằm ở chiếc điện thoại hoàn chỉnh mà ở những công nghệ cốt lõi như chip, modem, cảm biến hình ảnh hay hệ điều hành. Những doanh nghiệp kiểm soát các lớp công nghệ nền tảng bắt đầu nắm trong tay phần lớn lợi nhuận của toàn ngành.
Hollywood đang chứng kiến sự dịch chuyển tương tự. Một bộ phim bom tấn ngày nay không chỉ là sản phẩm của biên kịch, đạo diễn và diễn viên, mà còn là kết quả của hàng chục công ty công nghệ cùng tham gia tạo nên trải nghiệm cuối cùng.
Camera, cảm biến, GPU, AI, nền tảng dựng phim, máy chiếu, âm thanh và hạ tầng điện toán đang trở thành những "linh kiện" của ngành điện ảnh, giống như chip, modem hay NPU đã trở thành linh kiện quyết định trong smartphone.
Có lẽ vì thế, điều đáng nhớ nhất mà The Odyssey để lại không chỉ là một hành trình sử thi trên màn ảnh. Nó còn đánh dấu thời điểm Hollywood bước sang một cuộc chơi mới, nơi lợi thế cạnh tranh không còn nằm hoàn toàn ở những gì khán giả nhìn thấy, mà ngày càng phụ thuộc vào những công nghệ vô hình phía sau khung hình.
Và giống như thị trường smartphone hơn một thập kỷ trước, những doanh nghiệp chiến thắng trong giai đoạn này có thể sẽ không phải là những cái tên xuất hiện trên poster phim, mà là những công ty sở hữu phần cứng, phần mềm và hạ tầng giúp tạo ra những bộ phim của tương lai./
Thêm SOHA trên Google
