Chỉ xếp thứ 2 toàn Đông Nam Á về tiêu thụ xe điện, Việt Nam vẫn làm được điều mà 'anh lớn' không thể

Thị trường xe điện Đông Nam Á đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh với sự tham gia ngày càng mạnh mẽ của các nhà sản xuất trong và ngoài khu vực. Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một trong những quốc gia có tốc độ điện hóa ô tô nhanh bậc nhất, đồng thời ghi nhận một hiện tượng đặc biệt mà hiện chưa xuất hiện ở bất kỳ thị trường lớn nào khác trong ASEAN.

Theo số liệu quý I/2026, Thái Lan tiếp tục là thị trường tiêu thụ xe thuần điện (BEV) lớn nhất Đông Nam Á với hơn 57.000 xe bán ra. Đứng ngay phía sau là Việt Nam với 53.685 xe, tăng khoảng 55% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Indonesia đạt khoảng 33.000 xe, Malaysia xếp sau với quy mô thị trường nhỏ hơn đáng kể - hơn 14.500 xe, và Philippines đứng ở vị trí tứ 5 với gần 2.300 xe thuần điện.

Khoảng cách giữa Việt Nam và Thái Lan không quá lớn, cho thấy nhu cầu đối với xe điện tại Việt Nam ở mức cao, bất chấp việc quy mô nền kinh tế và ngành công nghiệp ô tô của Thái Lan vẫn được xem là lớn bậc nhất trong khu vực.

Đáng chú ý, xét theo tỷ trọng xe điện trong tổng doanh số ô tô mới, Việt Nam hiện nằm trong nhóm dẫn đầu Đông Nam Á. Tỷ lệ xe điện trong tổng lượng xe tiêu thụ trên thị trường đã đạt khoảng 33%, nhỉnh hơn mức hơn 31% của Thái Lan. Đây là một chỉ dấu cho thấy quá trình chuyển đổi sang phương tiện điện tại Việt Nam đang diễn ra với tốc độ rất nhanh.

Trong nhiều năm qua, Thái Lan thường được xem là “anh cả” của ngành ô tô Đông Nam Á nhờ hệ sinh thái sản xuất hoàn chỉnh, năng lực xuất khẩu lớn và sự hiện diện của nhiều tập đoàn xe hơi hàng đầu thế giới. Bên cạnh đó, nước này cũng triển khai nhiều chương trình ưu đãi để thúc đẩy tiêu dùng xe điện. Chẳng hạn, chương trình EV 3.0 hỗ trợ trực tiếp cho người mua xe điện và tạo động lực đáng kể cho doanh số trong giai đoạn đầu năm 2026.

Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn vào cơ cấu thị trường, Việt Nam lại sở hữu một đặc điểm khác biệt hoàn toàn so với phần còn lại của khu vực.

Tại Thái Lan, Indonesia hay Malaysia, danh sách những mẫu xe điện bán chạy nhất phần lớn thuộc về các thương hiệu Trung Quốc như BYD, Jaecoo, Geely, Zeekr hay Deepal. Các hãng xe này đang chiếm lĩnh phần lớn thị phần được cho nhờ lợi thế về giá bán, công nghệ pin và quy mô sản xuất.

Ngược lại, tại Việt Nam, gần như toàn bộ doanh số xe điện đến từ một thương hiệu duy nhất là VinFast. Trong tổng số 53.685 xe BEV được tiêu thụ trong quý I/2026, VinFast đóng góp tới 53.684 xe. Cần lưu ý rằng Việt Nam còn nhiều hãng khác có bán xe điện, nhưng không công bố doanh số hoặc chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ; trong khi đó, VinFast đã duy trì tới 20 tháng liên tiếp đứng ở vị trí số 1 thị trường - xét về doanh số.

Chính việc toàn bộ doanh số xe điện đến từ một thương hiệu duy nhất được xem là hiện tượng hiếm gặp không chỉ ở Đông Nam Á mà còn trên phạm vi toàn cầu, có phần gợi nhớ tới thời điểm Tesla có được đà phát triển và gia tăng doanh số rất nhanh, trong khi các đối thủ chưa có sản phẩm để cạnh tranh.

Thực tế, không nhiều quốc gia trên thế giới sở hữu thương hiệu ô tô của riêng mình. Tại Đông Nam Á, số nước có thương hiệu ô tô nội địa đáng chú ý chỉ đếm trên đầu ngón tay, bao gồm Việt Nam với VinFast, Malaysia với Proton và Perodua, cùng Indonesia với Esemka.

Dù vậy, ngay cả ở những quốc gia có hãng xe nội địa lâu đời, doanh số xe điện cũng không hoàn toàn thuộc về các thương hiệu bản địa.

Malaysia là ví dụ tiêu biểu. Proton được thành lập từ năm 1983 và là một trong những thương hiệu xe phổ biến nhất tại nước này. Tuy nhiên, thị trường xe điện Malaysia vẫn chứng kiến sự cạnh tranh rất mạnh từ các hãng Trung Quốc. Ngay cả khi Proton e.MAS 7 từng là mẫu xe điện bán chạy nhất trong một số giai đoạn, bảng xếp hạng doanh số EV của nước này vẫn có sự hiện diện dày đặc của các thương hiệu Trung Quốc và không xuất hiện tình trạng một hãng duy nhất chi phối toàn bộ thị trường như tại Việt Nam.

Indonesia cũng có câu chuyện tương tự. Dù sở hữu thương hiệu nội địa Esemka, thị trường xe điện nước này hiện được dẫn dắt bởi BYD cùng nhiều nhà sản xuất Trung Quốc khác. Trong quý I/2026, riêng BYD đã chiếm khoảng 38% doanh số BEV của Indonesia.

Trong khi đó, Thái Lan - quốc gia có ngành công nghiệp ô tô phát triển hàng đầu ASEAN - lại không sở hữu một thương hiệu ô tô quốc gia đủ sức tạo ảnh hưởng tương đương trên thị trường ô tô nói chung và xe điện nói riêng. Phần lớn doanh số EV tại đây vẫn thuộc về các hãng nước ngoài, đặc biệt là các thương hiệu Trung Quốc.

Chính vì vậy, điều khiến Việt Nam trở nên khác biệt không nằm ở vị trí thứ hai về doanh số xe điện, mà nằm ở việc gần như toàn bộ quy mô thị trường được tạo ra bởi một thương hiệu nội địa. Trong khi đó, các quốc gia láng giềng chứng kiến sự thống trị của các thương hiệu Trung Quốc, bất chấp thương hiệu nội địa cũng đã có sản phẩm để cạnh tranh.