Chuyển đổi xanh không thể trì hoãn
Phát biểu tại Hội thảo “Vật liệu xây dựng xanh, xu thế phát triển bền vững”, chiều 5/5, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cho biết xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh phát triển bền vững và áp lực giảm phát thải ngày càng gia tăng.
Theo ông Sinh, trong những năm qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng đã ban hành nhiều chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy sản xuất và sử dụng các loại vật liệu thân thiện môi trường. Trong đó, nổi bật là các nhóm vật liệu xây không nung, vật liệu tái chế, vật liệu tiết kiệm năng lượng, vật liệu phát thải thấp… Những chính sách này đã tạo nền tảng ban đầu cho quá trình chuyển đổi xanh, giúp nhiều doanh nghiệp từng bước đổi mới công nghệ, cải tiến sản phẩm.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh.
Tuy nhiên, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cho rằng quá trình chuyển đổi xanh vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Một trong những rào cản lớn là việc thay đổi thói quen sản xuất và tiêu dùng vốn đã tồn tại lâu dài. Không ít doanh nghiệp còn e ngại chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ xanh, trong khi người tiêu dùng vẫn ưu tiên yếu tố giá thành hơn là tiêu chí môi trường.
C huyển đổi xanh không thể là nỗ lực đơn lẻ của bất kỳ chủ thể nào. Thứ trưởng nhấn mạnh, đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp sản xuất, nhà khoa học, nhà đầu tư, đơn vị thiết kế - thi công, các hiệp hội nghề nghiệp và cả người tiêu dùng. Từ hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ, đến xây dựng thị trường và thay đổi nhận thức xã hội, tất cả đều cần được triển khai đồng bộ để tạo ra sự chuyển biến thực chất.
Cần cơ chế đủ mạnh
Ở góc độ chuyên gia, ông Lê Quang Hùng - Chủ tịch Hội Bê tông Việt Nam - cho rằng, để thúc đẩy phát triển vật liệu xây dựng xanh, điều quan trọng trước hết là phải xây dựng được một hệ thống khái niệm và tiêu chí thống nhất . Hiện nay, khái niệm “vật liệu xanh” vẫn còn được hiểu theo nhiều cách khác nhau, trong khi việc dán nhãn sản phẩm lại do nhiều tổ chức thực hiện với tiêu chí chưa đồng bộ, gây khó khăn cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý.
Toàn cảnh hội thảo chiều 5/5.
Ông Hùng cho rằng cần sớm xây dựng hệ thống mã định danh cho vật liệu xanh, đi kèm với bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng. Việc chuẩn hóa này không chỉ giúp tránh chồng chéo trong quản lý mà còn tạo nền tảng minh bạch cho thị trường, giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện và lựa chọn sản phẩm thân thiện môi trường.
Bên cạnh yếu tố tiêu chuẩn, chính sách hỗ trợ cũng đóng vai trò then chốt. Nhà nước cần có cơ chế ưu tiên sử dụng vật liệu xanh trong các công trình đầu tư công, qua đó tạo “đầu ra” ổn định cho thị trường; cần đẩy mạnh truyền thông để nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về lợi ích lâu dài của vật liệu xanh, từ đó từng bước thay đổi hành vi tiêu dùng.
Cùng quan điểm, ông Lê Văn Kế - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng - cho biết, Bộ Xây dựng đang đề xuất lồng ghép các tiêu chí xanh vào các công cụ chính sách như Luật Đấu thầu. Theo đó, những dự án sử dụng vật liệu tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường sẽ được ưu tiên, đặc biệt đối với các công trình sử dụng vốn Nhà nước.
